Mateusz Kubicki, Okupacja niemiecka w powiecie starogardzkim 1939 – 1945
Ogrom włożonej pracy skutkujący powstaniem dzieła przełomowego i kompletnego. Odkurzenie imion i nazwisk zbrodniarzy. Nie tych powszechnie znanych, lecz pozornie normalnych ludzi. To wszystko zawdzięczamy benedyktyńskiej pracy dr. Mateusza Kubickiego, autora monografii Okupacja niemiecka w powiecie starogardzkim 1939 – 1945.
Kilka słów o autorze
Dr Mateusz Kubicki jest historykiem, niemcoznawcą i ekonomistą. Absolwentem Wydziału Historycznego oraz Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Gdańskiego, pracownikiem Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Gdańsku.
Zasiada m.in. w Radzie Muzeum Ziemi Puckiej im. Floriana Ceynowy w Pucku. Jest autorem szeregu pozycji książkowych takich jak m.in. Zbrodnia w Lesie Szpęgawskim 1939 – 1940 czy Las Zajączek 1939 – 1945. Niemiecka zbrodnia na Pomorzu Gdańskim z lat II wojny światowej.
Zainteresowania badawcze autora monografii Okupacja niemiecka w powiecie starogardzkim 1939 – 1945 koncentrują się na dziejach II wojny światowej na Pomorzu Gdańskim i Pacyfiku oraz historii gospodarczej XX wieku.
Recenzowana publikacja jest wydaniem książkowym rozprawy doktorskiej autora. Czy zatem zwykły śmiertelnik jest w stanie przebrnąć przez tę specjalistyczną monografię? Sprawdźmy!
Co znajdziemy w książce Okupacja niemiecka w powiecie starogardzkim 1939 – 1945?
Po pierwsze, gdy weźmiemy tę książkę w ręce i powędrujemy wzrokiem ku spisowi treści już wówczas zauważymy, że autor zbadał podjęty temat w sposób wszechstronny i wieloaspektowy.
Dlaczego? Otóż obok zagadnień takich jak chociażby charakterystyka funkcjonowania administracji na okupowanym terytorium powiatu starogardzkiego czy kwestiami związanymi z gospodarką znalazło się miejsce dla opisania zagadnień związanych z okupacyjnym życiem codziennym.
O ogromie zaangażowania autora monografii Okupacja niemiecka w powiecie starogardzkim 1939 – 1945 niech świadczy chociażby drobiazgowa kwerenda źródłowa przeprowadzona zarówno w archiwach polskich, jak i zagranicznych.
Co warto podkreślić, Mateusz Kubicki jako pierwszy badacz powyższej tematyki skorzystał z dotąd niepublikowanych akt, które pozwoliły odkryć wiele dotychczasowych niewiadomych. Po wtóre znajdziesz Drogi Czytelniku w omawianej publikacji wzór, jak badać i pisać lokalną historię, która niejednokrotnie ginie wśród innych, większych z pozoru wydarzeń.
Rys techniczny książki Okupacja niemiecka w powiecie starogardzkim 1939 – 1945
Monografia Okupacja niemiecka w powiecie starogardzkim 1939 – 1945 składa się z jedenastu rozdziałów. Dzieło opatrzono ponadto we wprowadzenie, podsumowanie aneksy, streszczenia w językach angielskim i niemieckim, jak również indeksy osób i nazw miejscowych. Co naturalne jako praca stricte naukowa, zaopatrzona została w stosowny aparat oraz bibliografię.
Jedynym dostrzeżonym mankamentem pracy jest stwierdzenie mówiące, że miasto Czersk leżało podczas okupacji niemieckiej w powiecie kościerskim, gdy w rzeczywistości był to powiat chojnicki.
Na froncie oprawy umieszczono fotografię przedstawiającą okupacyjnego starostę powiatu starogardzkiego pijącego toast na cześć Alberta Forstera, który gościł z wizytą w powiecie. Tylna część okładki zawiera natomiast krótką charakterystykę okupacji niemieckiej Pomorza Gdańskiego, jak również krótki opis zagadnień poruszanych w publikacji.
Zarówno przednia jak i tylna wewnętrzna strona okładki mieści mapę powiatu starogardzkiego z lat okupacji wraz z zastosowanym okupacyjnym nazewnictwem miejscowości. Książka została wydana solidnie, w czym wielka zasługa Wydawnictwa Instytutu Pamięci Narodowej. Na zakończenie części technicznej warto wspomnieć, że recenzowana monografia opublikowana została w ramach serii wydawniczej Publikacje gdańskiego IPN, stanowiąc 94 tom serii.
Sąsiedzi sąsiadom zgotowali ten los
Już w pierwszych tygodniach okupacji niemieckiej na terenie powiatu starogardzkiego rozpoczął swoją działalność Selbstschutz.
W skład tej zbrodniczej formacji nie weszli Niemcy z Bambergu, Hamburga czy Poczdamu, lecz miejscowi – sąsiedzi, rzekomo normalni ludzie. Z gorliwością godną neofitów przystąpili do akcji mordowania ludzi, których znali z imienia i nazwiska, z którymi dzielili szkolną ławę, bawili się na podwórku i znali od zawsze.
Ziemia kociewska spływała krwią. Wśród pojedynczych jednostek zaczęło występować załamanie nerwowe, tlące się resztki człowieczeństwa zaczęły przypominać o zbrodni i żądać choć odrobiny zadośćuczynienia. To tylko wyjątki. Całej reszcie nie przeszkadzała krew na rękach i lasy wypełnione ciałami pomordowanych, których krzyku nie sposób było zagłuszyć.
Podsumowanie
Monografia Okupacja niemiecka w powiecie starogardzkim 1939 – 1945 stanowi dzieło fundamentalne dla pełnego poznania okupacyjnej rzeczywistości ówczesnego powiatu starogardzkiego, który w dużej mierze pod względem terytorialnym pokrywa się ze współczesną jednostką administracyjną.
Dzieło może stanowić wzór dla innych badaczy podejmujących się badań wokół podobnej tematyki. Konkludując: miejmy nadzieję i trzymajmy kciuki, by coraz więcej tego typu monografii pojawiało się na polskim rynku wydawniczym.
Na marginesie, w jednym z wywiadów autor książki wyznał, że znalazły się głosy podważające zasadność jej wydania. Naprawdę.
Wydawnictwo IPN
Ocena recenzenta: 6/6
Patryk Krygier
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa IPN. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
