Kazimierz Wielki odegrał ważną rolę w rozwoju kultury i nauki w Polsce. Nasz kraj nadrabiał wówczas opóźnienie w stosunku do innych państw. Powstawały budowle architektury gotyckiej, nie tylko sakralnej, ale przede wszystkim świeckiej. Powiedzenie: „Kazimierz Wielki zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną” jest więc całkowicie uzasadnione. Wyrazem troski władcy o rozwój nauki było natomiast utworzenie Akademii Krakowskiej, drugiej w naszej części Europy, po Uniwersytecie Praskim. Kształciła ona fachowców m.in. w dziedzinie prawa, potrzebnych administracji odbudowanego państwa.
Zdj. Wikimedia Commons
Wymownym wyrazem znaczenia Kazimierza Wielkiego i roli, jaką Polska odgrywała w ówczesnej Europie, był słynny zjazd monarchów w Krakowie. Kazimierz, tak jak niegdyś Bolesław Chrobry, olśnił przybyłych gości swoim bogactwem i wspaniałością dworu. Dorobek panowania Kazimierza Wielkiego stał się podstawą do rozwoju polityki kolejnych władców, a w szczególności dynastii Jagiellonów.
Co nam zostało po Piastach?
Bilans panowania Piastów w Polsce, widziany z dzisiejszej perspektywy, wypada dodatnio. Z całą pewnością można stwierdzić, że działania władców piastowskich, prowadzone na polu polityki zagranicznej i wewnętrznej, gospodarki, kultury i oświaty miały znaczący wpływ na późniejsze dzieje Polski, a co za tym idzie, na jej pozycję we współczesnej Europie.
Do długofalowych skutków rządów Piastów należy zaliczyć osiągnięcie przez Polskę obecnego statusu terytorialnego, w dużej mierze zbieżnego z tym z czasów Mieszka I. Aktywne uczestnictwo Polski w kulturze europejskiej nie byłoby możliwe bez pojawienia się na naszych ziemiach wzorców i nurtów myślowych z Europy Zachodniej. Również ukształtowanie dzisiejszych struktur kościelnych, z ważną rolą Gniezna jako siedziby Prymasa, jest nawiązaniem do tradycji piastowskich. Podwaliny pod obecną pozycję Polski w polityce środkowoeuropejskiej położyły zabiegi dyplomatyczne Kazimierza Wielkiego. Jednakże najbardziej doniosłym wydarzeniem, będącym, oczywiście w kontekście długofalowym, skutkiem polityki prowadzonej przez Piastów, stało się wstąpienie Polski do struktur Unii Europejskiej, dla której główną rolę w określaniu „europejskości” odgrywają czynniki historyczne i kulturowe, wspólna tożsamość i identyfikacja z uniwersalnymi wartościami naszej cywilizacji. Nie ulega przecież wątpliwości, że Polska Piastów znakomicie wpisała się w tradycję, historię i kulturę naszego kontynentu.
Norbert Alankiewicz
Bibliografia:
Anonim tzw. Gall, Kronika polska, tłumaczenie Roman Grodecki, Zakład Narodowy Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków 1996.
Dzieje Polski pod red. J. Topolskiego, PWN, Warszawa 1975.
Historia Dyplomacji Polskiej, tom I pod red. M. Biskupa, PWN, Warszawa 1982.
Kronika Jana z Czarnkowa, tłumaczenie Józef Żerbiłło, Kraków 1996.
Poczet królów i książąt polskich pod red. A. Garlickiego, Czytelnik, Warszawa 1996.
Polska Piastów, Paweł Jasienica, Prószyński i S-ka, Warszawa 2007.
