Pierwsze ugrupowania polityczne na Pomorzu Zachodnim

Ugrupowaniem politycznym, które najszybciej rozwinęło swą działalność na Pomorzu Zachodnim była Polska Partia Robotnicza, która wypracowała koncepcję masowego osadnictwa jako ruchu społecznego. Z jej inicjatywy powołano Centralny Komitet Przesiedleńczy, który zajmował się koordynacją działalności migracji ludności na zachód. W tym miejscu warto również dodać, iż PPR z dużą konsekwencją opowiadała się za wcieleniem w granice państwa polskiego omawianego terytorium, czego wyrazem był okólnik Komitetu Centralnego PPR z kwietnia 1945 roku, w którym wzywano do objęcia ziem Pomorza Zachodniego, odniemczenia ich oraz zabezpieczenia znajdującego się na nich mienia. Ponadto władze partii polecały swoim przedstawicielom rozpoczęcie jak najszybszej akcji przesiedleńczej. Zadanie to skonkretyzowano w uchwale Plenum KC PPR z maja 1945 roku.

W Poczdamie, na konferencji tzw. wielkiej trójki zapadły ostateczne decyzje dotyczące dalszych losów Pomorza Zachodniego. Nim jednak do nich doszło, w Warszawie rozpoczął się proces tworzenia ekip zdolnych do jego przejęcia. Odbywał się on równolegle z organizacją administracyjną. Zadaniem pierwszej ekipy operacyjnej było zorganizowanie na tych terenach Komitetu Okręgowego oraz sieci niższych komórek partyjnych. Na jej czele stanął Tadeusz Rajner, którego przewidywano na stanowisko I sekretarza Komitetu Okręgowego na Pomorze Zachodnie[1]. Na siedzibę KO PPR wybrano Piłę.

Ziemie przyłączone do Polski w 1945 (na różowo) Zdj. Wikimedia Commons
Ziemie przyłączone do Polski w 1945 (na różowo)
Zdj. Wikimedia Commons

Początkowy okres działalności był bardzo trudny, gdyż brakowało żywności oraz mieszkań. Ponadto był to rozległy obszar, a środki komunikacji były towarem deficytowym. Na teren ten wyruszyły ekipy z zadaniem jak najszybszego zorganizowania władz państwowych i komórek partii. Pierwsza taka grupa udała się do Kostrzynia i Słubic, druga do Bytowa i Słupska, a trzecia do Kołobrzegu. Natomiast dnia 26 kwietnia 1945 roku rozpoczął pracę Wydział Propagandy KO PPR, którym kierował Zdzisław Eliks[2]. W Koszalinie pierwszą komórkę partyjną zorganizowała grupa przybyła z Gniezna. Dnia 26 maja odbyło się jej inauguracyjne zebranie, którego celem był wybór Komitetu Powiatowego PPR. W sprawozdaniu pełnomocnika rządu na okręg Pomorza Zachodniego za lipiec 1945 roku stwierdzono, iż najaktywniejszą i mającą najlepiej rozbudowane struktury partią jest właśnie PPR. Jej działalność była wielokierunkowa i obejmowała m.in. rolnictwo, przemysł i propagandę. Do końca roku 1945 pomimo różnych kłopotów udało się zorganizować pełną sieć komitetów obwodowych partii. Systematycznie wzrastała też liczba jej członów. Na koniec kwietnia 1945 było ich zaledwie 98, a na koniec roku liczba ta wzrosła, jak podaje Stanisław Łach, do 4100 członków. W omawianym okresie najsilniejsze ośrodki partyjne znajdowały się w Szczecinku, Złotowie, Wałczu, Słupsku, Szczecinie i Białogardzie, gdzie ich liczba przekraczała 300 osób. Rok 1946 przyniósł intensywny rozwój szeregów partyjnych i wzrost liczby kół. W styczniu zrejestrowanych było na Pomorzu Zachodnim 4.705 członków, w czerwcu 10.810, a w grudniu już 30.971. Był to okres, w którym partia prowadziła bardzo intensywny werbunek[3]. W roku 1947 przystąpiono do oczyszczania szeregów ugrupowania, co nastąpiło w ramach akcji wymiany legitymacji członkowskich. W jej wyniku około 900 osób opuściło szeregi PPR. Generalnie rozwój partii przebiegał w sposób nierównomierny, to znaczy wszystko zależało od powiatu, w którym partia funkcjonowała. I tak np. największy stopień upartyjnienia posiadały we wrześniu 1946 roku powiaty człuchowski, drawski, gryfiński, łobeski, sławieński, szczeciński i woliński. Ważnym wydarzeniem w życiu PPR okazał się I Zjazd, który poprzedziła akcja wyborów delegatów na konferencje powiatowe, wojewódzkie oraz sam Zjazd. W dniach 6 – 14 października 1946 roku odbyły się konferencje powiatowe. Ciekawostką jest to, iż wybierano w ich trakcie delegatów na Zjazd, nie wiedząc ile mandatów przypadnie na Pomorze Zachodnie. Ich liczbę ustalić miano dopiero później. Ogółem odbyło się 11 konferencji powiatowych i międzypowiatowych. Z kolei w dniach 4 – 5 sierpnia 1946 roku odbyła się I Konferencja Sprawozdawczo – Wyborcza KW PPR, która kończyła, tak można ocenić, pierwszy etap rozwoju i działalności partii na omawianym terenie. Wzięło w niej udział 286 delegatów i 158 uczestników z głosem doradczym oraz 95 gości. Wśród liczby delegatów znajdowało się jedynie 12 kobiet. Konferencję Wojewódzką poprzedziły spotkania w powiatach, na których dokonano oceny działalności ugrupowania, wybrano władze na tych terytoriach oraz delegatów na Konferencję. W jej wyniku zastąpiono dotychczasowe władze partyjne z nominacji nowymi, tym razem wywodzącymi się z wyboru. Ponadto uporządkowano ewidencję partyjną, wybrano nowy Komitet Okręgowy, który to wyłonił trzynastoosobową Egzekutywę. Doszło też do mianowania Wiktora Kłosiewicza na stanowisko I sekretarza. Konferencja była podsumowaniem pionierskiego okresu działalności PPR na Pomorzu Zachodnim, na której mówiono także o słabszych punktach organizacji. Natomiast o sukcesach partii wspomniano w sprawozdaniu z II Konferencji Wojewódzkiej, która miała miejsce w dniach 18 – 19 maja 1947 roku. Zaliczono do nich m.in. fakt, iż nastąpił dość wyraźny wzrost liczby członków partii do 44.029 osób oraz kół partyjnych do 1.871. Z kolei III Konferencja Sprawozdawczo – Wyborcza PPR odbyła się w kwietniu 1948 roku. Doszło na niej do podsumowania osiągnięć we wszystkich dziedzinach życia gospodarczego i społecznego oraz politycznego. Sporo miejsca zajęły kwestie zagadnień związanych z rozszerzeniem współpracy z PPS, jak i również zacieraniem różnic ideologicznych i organizacyjnych pomiędzy partiami. Oczywiście nie zabrakło też przygotowań do mającego nastąpić już niebawem zjednoczenia.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*