Na koniec warto wspomnieć jeszcze o tym, jak wyglądała współpraca między obiema partiami oraz w jakich okolicznościach doszło do ich zjednoczenia. I tak początki porozumienia sięgają połowy kwietnia 1945 roku, kiedy to odbyło się pierwsze posiedzenie Międzypartyjnej Komisji Porozumiewawczej Partii i Stronnictw Politycznych w Pile. To właśnie tam omówiono główne zadania stojące przed wszystkimi partiami, do których zaliczano budowę administracji, odbudowę przemysłu czy zapewnienie zaopatrzenia osiedlającym się ludziom. Z propozycją powołania jednej partii robotniczej wystąpiła PPR, a w grudniu 1947 roku na XXVII Kongresie PPS Władysław Gomułka, wywodzący się z tejże partii, stwierdził że powinna powstać jedna reprezentacja klasy robotniczej, oparta na zasadach rewolucyjnego marksizmu[5]. Droga do zjednoczenia okazała się jednak wyboista, a obie strony napotkały poważne przeszkody, które jednak w ostatecznym rozrachunku udało się przezwyciężyć. PPR podjęła szeroką akcję weryfikacji swoich szeregów członkowskich, porządkowania ewidencji, wymiany partyjnych legitymacji oraz uaktywnienia określonych instancji i członków. Podobne czynności, tylko w nieco późniejszym terminie, wprowadziła w życie PPS. Efektem tychże działań była poprawa relacji pomiędzy zainteresowanymi stronami, którą zauważyć można od połowy 1947 roku. Potwierdzeniem tych słów była decyzja Rady Naczelnej PPS, która dnia 28 kwietnia 1948 roku podjęła uchwałę w sprawie usunięcia z szeregów ugrupowania tych osób, które utrudniały jednoczenie się ruchu robotniczego. Listopad 1948 roku przyniósł konferencje powiatowe obu partii, na których wybrano delegatów na zjazdy wojewódzkie i Kongres Zjednoczeniowy. Ostatecznie z terenu Pomorza Zachodniego na wspomniany Kongres pojechało 76 delegatów[6]. Działalność PPR na omawianym obszarze formalnie zamknęło posiedzenie Egzekutywy KW PPR w Szczecinie, które miało miejsce dnia 6 grudnia 1948 roku. W przypadku PPS było to ostatnie Plenum WK, które obradowało również w Szczecinie w dniu 13 grudnia. Partie połączyły się podczas Kongresu Zjednoczeniowego, który odbył się w auli Politechniki Warszawskiej w dniach 15 – 21 grudnia 1948 roku tworząc Polską Zjednoczona Partię Robotniczą, której I sekretarzem został Bolesław Bierut. Natomiast jeżeli chodzi o Pomorze Zachodnie to już dnia 22 grudnia odbyło się pierwsze posiedzenie Egzekutywy KW PZPR w Szczecinie, na którym funkcję I sekretarza powierzono Wiktorowi Kłosiewiczowi.
Maciej Wierzchnicki
Bibliografia:
Czasopisma:
„Z pola walki” 1961 r., nr 4.
Opracowania:
Golczewski K., Pomorze Zachodnie na przełomie dwu epok, Poznań 1964.
Kołomejczyk N., PPR 1944 – 1945. Studia nad rozwojem organizacyjnym partii, Warszawa 1965.
Lata walki i pracy. Materiały o działalności Polskiej Partii Robotniczej na Ziemi Koszalińskiej w latach 1945 – 1948, pr. pod red. E. Buczaka, B. Drewniaka, H. Rybickiego, Koszalin 1962.
Łach S., Przemiany społeczno – polityczne na Pomorzu Zachodnim 1945 – 1950, Poznań – Słupsk, 1978.
Miller J., PPR w Koszalinie 1945 – 1948, Koszalin 1972.
Polska Partia Robotnicza na Pomorzu Zachodnim, pr. zb. pod red. B. Dopierały, Poznań 1965.
Rybicki H., Partie i stronnictwa polityczne na Pomorzu Zachodnim 1945 – 1947, Poznań – Słupsk 1967.
Stefanowski R., PPS 1892 – 1992, Warszawa 1992.
Przypisy:
2 Z. Borzycki, Rozwój organizacyjny Polskiej Partii Robotniczej na Pomorzu Zachodnim w latach 1945 – 1948, [w:] PPR na Pomorzu Zachodnim, pr. zb. pod red. B. Dopierały, Poznań 1965.
3 Tamże, s. 53 – 54.
4 S. Łach, op. cit., s. 86.
5 W. Gomułka, Przemówienie na XXVII Kongresie PPS, odbytym w dniu 14 grudnia 1947 roku, „Z pola walki” 1961 r., nr 4, s. 219.
6 W tym 51 pochodziło z PPR, a 25 z PPS.
