22 lutego 1917 r. razem innym pilotem po dwudziestominutowej walce zestrzelił myśliwiec Albatros, walka toczyła się na pułapie 2200 m. Zestrzelony Albatros spadł na terytorium kontrolowane przez nieprzyjaciela, na zachód od wsi Lipica Górna[48]. Kolejne zwycięstwo odniósł 31 marca 1917 r., kiedy to zestrzelił nieprzyjacielski samolot Hansa-Brandenburg C I z Fliegerkopanie 7, pilotowany przez Paula Hablitscheka. Pilot C.K armii został podczas walki ranny w biodro. Atakowaną maszyną próbował wylądować obserwator Roman Schmidt, jednakże samolot atakowany przez D. Makijonka i jeszcze jednego lotnika[49] uległ zniszczeniu. Pechowy pilot zmarł w wyniku odniesionych ran 26 maja 1917 r..
Kolejne zwycięstwo D. Makijonek odniósł 23 czerwca, kiedy to wystartował wraz z lecącym na rozpoznanie fotograficzne w rejon Brzeżan innym pilotem ze swojej jednostki. Tym razem łupem D. Makijonka pilotującego Nieuporta 21, padła dwumiejscowa maszyna, która spadła w rejonie Lapszyna. Do kolejnej potyczki doszło 28 czerwca, kiedy ta sama para pilotów zauważyła cztery nieprzyjacielskie maszyny w rejonie Brzeżan. Po krótkiej walce nieprzyjaciel zaczął się wycofywać – jedna z maszyn ciągnęła za sobą smugę dymu, co stało się podstawą do zaliczenia kolejnego zwycięstwa.
7 lipca 1917 r., w boju poległ kolejny oficer pełniący obowiązki dowódcy 7 AOI, Jurij Gliszer. W tej sytuacji obowiązki dowódcy jednostki objął D. Makijonek, który pełnił obowiązki dowódcy przez ponad miesiąc. Ostatni lot bojowy w barwach lotnictwa Imperium Rosyjskiego D. Makijonek odbył 6 sierpnia 1917 r.. Nad miejscowością Olechowce, na wysokości 3500 m., zauważył nieprzyjacielski samolot, za którym ruszył w pościg. W trakcie walki w locie nurkowym zszedł na wysokość 400 m. Niestety, karabiny maszynowe jego Nieuporta 21 o numerze bocznym N2453, zacięły się. Uszkodzony samolot wylądował awaryjnie niedaleko Chabarówki[50].
Polak zdołał usunąć zacięcie i napotkał kolejny samolot, który również zmusił do awaryjnego lądowania – nieprzyjaciel lądował na nieprzyjacielskim lotnisku niedaleko wsi Kopyczynce[51]. W związku z tym, iż obie maszyny lądowały na terytorium nieprzyjaciela zwycięstwa nie zostały potwierdzone. Podobnych praktyk w 1917 r. nie stosowano już w armii niemieckiej, co pozwoliło słynnemu „Czerwonemu Baronowi” na zgłoszenie większej ilości zwycięstw:
I faktycznie samolot ten spadł na las za fortem Douaumont i zniknął wśród drzew. To, że został zestrzelony przeze mnie, było dla mnie oczywiste, ale… było to po drugiej stronie linii frontu! (…) Byłem z tego strasznie dumny, ale to zestrzelenie nie wlicza się do moich pięćdziesięciu dwóch zestrzeleń[52].
(Zdj. Wikipedia Commons)
Była to już jednak ostatnia walka D. Makijonka przeciwko lotnictwu Państw Centralnych. 11 sierpnia 1917 r., polski pilot zachorował i trafił do szpitala, gdzie pozostawał do 6 września 1917 r.. Następnie nie wrócił już do swojej jednostki, ale trafił do szkoły pilotów-obserwatorów w Jewpatorii na Krymie[53]. W listopadzie D. Makijonek został wysłany do Piotrogrodu, gdzie pozostawał do dyspozycji szefa Departamentu Awiacji i Aeronautyki, jednakże w wyniku przejęcia władzy przez Bolszewików prace Departamentu zostały sparaliżowane. W tej sytuacji powrócił on na krótko do swojej starej jednostki, 7 AOI, a następnie został przeniesiony do II Korpusu Polskiego dowodzonego przez gen. Józefa Hallera. Następnie został zastępcą dowódcy 1 Polskiego Oddziału Lotniczego.
W listopadzie 1918 r. D. Makijonek wstąpił do armii polskiej. W styczniu 1919 r. ruszył na front polsko-ukraiński jako szef pilotów 3 Warszawskiej Eskadry Lotniczej. W trakcie walk został zestrzelony przez Ukraińców, zdołał jednak szczęśliwie wrócić do własnej jednostki. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Po wojnie został zastępcą I Dywizjonu Wywiadowczego wchodzącego w skład 1 Warszawskiego Pułku Lotniczego. W 1925 r. został dowódcą eskadry w Niższej Szkole Pilotów w Bydgoszczy. W 1928 r. przeszedł w stan spoczynku[54]. Nie znane są dalsze losy tego wybitnego lotnika, najprawdopodobniej został zamordowany przez Niemców w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu, niestety, nie jest znana choćby prawdopodobna data śmierci tego pilota.
Polacy służący podczas I Wojny Światowej w siłach powietrznych Imperium Rosyjskiego w niczym nie ustępowali innym pilotom biorącym udział w I Wojnie Światowej. Pod wieloma względami ich udział w powietrznych zmaganiach toczonych na europejskich frontach Wielkiej Wojny pozostaje jednak wciąż nieznaną kartą naszej historii. O wiele więcej publikacji poświęconych jest pilotom biorącym udział w II Wojnie Światowej. Z jednej strony taki stan rzeczy wydaje się zrozumiały – wówczas polscy lotnicy walczyli z niemiecką agresją na Polskę, a następnie wspierali wysiłek aliantów na wszystkich frontach II Wojny Światowej.
Należy jednak pamiętać, że to właśnie weterani I Wojny Światowej stanowili trzon polskiego lotnictwa tworzonego od podstaw w listopadzie 1918 r., gdy Polska odzyskała niepodległość. To właśnie tacy lotnicy jak A. Mroczkowski, D. Makijonek, czy J. Borejsza stanowili kadrę, w oparciu o którą powstało polskie lotnictwo, które w 1939 r., stanęło do walki w obronie kraju. Wprawdzie Polacy walczący w Armii Imperium Rosyjskiego nie przyczynili się do odniesienia przez Rosję zwycięstwa w I Wojnie Światowej, jednakże odegrali wielką rolę w działaniach wszystkich rosyjskich armii i rodzajów wojsk, w tym również lotnictwa. Szkoda, że ta niezwykle interesująca karta w historii polskiego lotnictwa, wciąż pozostaje nieznana ogółowi polskiego społeczeństwa.
Piotr Rapiński
Bibliografia:
Hugh W. Covin, German and Austrian aviation of World War I. A pictorial chronicle of the airman and aircraft that forged German airpower, Oxford 2000.
Tomasz Goworek, Samoloty myśliwskie pierwszej wojny światowej, Warszawa 1981.
Janusz Kędzierski, Strącony Albatros, „Skrzydlata Polska”, nr.1 (808) 1967.
Jerzy R. Konieczny, Tadeusz Malinowski, Mała encyklopedia lotników polskich, Warszawa 1983.
Victor Kulikov, Russian aces of World War I, Oxford 2013.
Alfred Liebfeld, Polacy na szlakach techniki, Warszawa 1985.
Mariusz Niestrawski, Makijonek Donat, https://www.infolotnicze.pl/2013/08/13/donat-makijonek/.
Oficerska Szkoła Obserwatorów Lotniczych w Warszawie. Wykład nr. 12. Bombardowanie napowietrzne, Warszawa 1919.
Piotr Sikora, Gumowa szyja, orli wzrok i cztery palce – asy polskiego lotnictwa w drugiej wojnie światowej, http://www.magnum-x.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=1314&catid=1&Itemid=.
Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa, pod red. Marian RomeykoWarszawa 1933.
Manfred von Richthofen, Wspomnienia Czerwonego Barona, Wrocław 2011.
Donat Makeenok, http://www.theaerodrome.com/aces/russia/makeenok.php.
Przypisy:
