Rewolucja przemysłowa i jej konsekwencje

Ponieważ do produkcji włókienniczej potrzebne były maszyny oraz inne urządzenia fabryczne, jej burzliwy rozwój spowodował przełom w hutnictwie oraz powstanie przemysłu obróbki metalu. W związku z tym, że węgiel nie nadawał się do wytopu, rozwinięto technologię jego koksowania. Ponadto pod koniec XVIII wieku zanotowano także znaczny rozwój w produkcji maszyn, na co wpływ miał fakt wytwarzania ich przy pomocy innych przedmiotów tego typu. Początek XIX stulecia przyniósł również odkrycie ogniwa galwanicznego przez Allesandra Volta, zbudowanie w 1834 roku telegrafu elektromagnetycznego przez Samuela Morse’a oraz lampy łukowej, której konstruktorem okazał się w 1844 roku Jean Bernard Foucault. W rolnictwie i przemyśle przetwórczym niezwykle istotnym momentem było zastosowanie młockarni, uruchomienie produkcji cukru z buraków cukrowych, puszkowanie żywności (1804 r.) oraz użycie żniwiarki i nawozów sztucznych (1840 r.). Jednak przełomowe znaczenie dla rozwoju przemysłu miał rozwój transportu, który dokonał się dzięki Robertowi Fultonowi, który w 1807 roku zbudował pierwszy parostatek i George’owi Stephenson’owi – konstruktorowi pierwszej linii kolejowej w 1825 roku i parowozu „Rakieta” cztery lata później. W tym zacnym gronie wynalazców jest i przedstawiciel Polski – Ignacy Łukasiewicz, który w roku 1853 stworzył lampę naftową.

Pieniądz papierowy i bankowość

W pierwszej połowie XIX wieku gwałtowny rozwój przemysłu był następstwem szybko rosnącego rynku zbytu na wyroby fabryczne, które będąc tańszymi od tych wyrabianych ręcznie, stawały się bardzo popularne. Zwiększające się zapotrzebowanie na produkcję wywodzącą się z manufaktur wynikało m.in. ze wzrostu liczby ludności i dochodów społeczeństw krajów uprzemysławiających się oraz skrócenia czasu transportu, co wiązało się bezpośrednio z postępem technicznym. O ile w latach 1720–1800 obroty handlu światowego zwiększyły się blisko trzykrotnie, to już w okresie 1800–1880 aż dwudziestokrotnie. Rewolucja przemysłowa stworzyła nowe warunki obiegu pieniężnego i bankowości. Rozwój gospodarki kapitalistycznej w XIX wieku wymagał coraz większych kwot pieniędzy. Monety były ciężkie i niewygodne w użyciu, w związku z czym coraz bardziej popularne stawały się banknoty papierowe, które pojawiły się w Anglii już na początku XVIII wieku jako bank notes, czyli pokwitowania bankierów za zdeponowane złoto. W 1833 roku Bank Angielski stał się monopolistą w dziedzinie emisji tego środka płatniczego, podczas gdy inne banki zajęły się operacjami kredytowymi i obsługą transakcji handlowych.

W Wielkiej Brytanii rewolucja przemysłowa pogłębiła zróżnicowanie dochodów poszczególnych grup społecznych, a ludność najbiedniejsza dalej cierpiała nędzę. Jednak już w niedalekiej przyszłości stworzyła ona warunki do poprawy jej położenia. Odbywało się to najczęściej na drodze awansu zawodowego. Początkowo przedsiębiorstwa, które dokonywały rewolucji w stosunkach gospodarczych, były firmami rodzinnymi, a bardzo rzadko spółkami akcyjnymi. Dopiero uchwalenie przez parlament brytyjski ustawy o spółkach, co miało miejsce w 1856 roku, spowodowało upowszechnienie tej formy kapitału. U źródeł gwałtownego przyspieszenia gospodarczego Anglii leżał także proceder wykorzystywania do pracy niewolników, co było jawnym zaprzeczeniem ideałów wolności i humanizmu, którymi szczyciła się epoka wczesnego kapitalizmu. Ogółem w wyniku rewolucji przemysłowej wartość brytyjskich obrotów handlowych wzrosła z 7,5 mln funtów do ok. 60 mln na przestrzeni lat 1700–1800.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*