Rok 1944 – Powstanie Warszawskie

Komenda Główna Armii Krajowej podjęła rozmowy o poddaniu miasta. Akt kapitulacji podpisano 2 października 1944 r. w Ożarowie. Powstanie trwało 63 dni. Zginęło w nim około 18 tys. polskich żołnierzy, a 25 tys. zostało rannych. Niemców zginęło około 17 tys.[6]. Dla porównania należy podać, że w masowych egzekucjach, zawalonych domach i pożarach śmierć poniosło 180 tys. osób cywilnych, w tym wielu wybitnych przedstawicieli polskiego życia kulturalnego[7].

W październiku 1944 r. na rozkaz Hitlera po całkowitej ewakuacji ludności rozpoczęto totalne niszczenie Warszawy przez podpalenie i systematyczne burzenie reprezentacyjnych budynków, muzeów, archiwów. Doprowadziło to z końcem tegoż roku do przekształcenia stolicy w prawdziwą pustynię. Prasa hitlerowska głosiła, że odtąd Warszawa stanowić będzie na zawsze jedynie „punkt geograficzny”[8].

Epilog

Powstanie Warszawskie żyje i żyć powinno w naszej narodowej świadomości całą głębią szacunku dla szczytów bohaterstwa i zadumą nad jego historyczną prawdą.

Powstanie to nie tylko wielka epopeja bezgranicznego bohaterstwa milionowej stolicy i jej powstańców. Ogromu tego poświęcenia nic nie zdoła przesłonić ani przewyższyć. Powstanie Warszawskie to patos 63 dni walki, prowadzonej w warunkach istnego piekła, w czasie których miasto legło w gruzy, spopieleniu uległy bezcenne skarby kultury, życie straciły setki tysięcy ludzi, a reszta mieszkańców milionowej stolicy poszła na tułaczkę i poniewierkę. Była to katastrofa narodowa. Powstanie Warszawskie to synonim polskiego heroizmu i niemieckiego barbarzyństwa. Tym niemniej nie może on przesłaniać problemu odpowiedzialności. Na tych, co szafują życiem ludzi, ich dorobkiem i zasobami kultury narodowej, ciąży wyjątkowa odpowiedzialność. Powstanie to wielkie historyczne wydarzenie, którego prawda powinna być należycie znana, aby kłamstwa o nim nie rodziły zatrutych owoców. Powstanie Warszawskie rodzi nakaz podejmowania wzmożonych wysiłków nad właściwą i powszechną poprawą kultury politycznej narodu. Prawda o Powstaniu unaocznia skutki niewłaściwego mechanizmu selekcji i doboru właściwego człowieka na właściwe stanowisko. Te wady naszego organizmu narodowego są schorzeniami zadawnionymi, powstałymi przez zaniedbywanie na przestrzeni wieków i do dziś, zasad umiejętnego rządzenia się. Pamięć o Powstaniu winna uczyć kultu wielkości człowieka oraz kultu kompetencji i odpowiedzialności za życie i wartości Narodu. Czas na polską szkołę realizmu i rzetelnej kompetencji. O to wołają gruzy Warszawy i tysiące poległych, a wołają na miarę wielkości i powszechności bohaterstwa ujawnionego w Powstaniu.

Maciej Wierzchnicki

Bibliografia:

Buszko J., Historia Polski 1864 – 1948, Warszawa 1985.

Ciechanowski J., Powstanie warszawskie – na tropach tragedii, Warszawa 1992.

Glubiński T., Trudny wiek XX, Warszawa 1998.

Kirchmayer J., Powstanie warszawskie, Warszawa 1959.

Polskie Siły Zbrojne w drugiej wojnie światowej: Armia Krajowa, t. III, Londyn 1951.

Radziwiłł A., Roszkowski W., Historia 1939 – 1956, Warszawa 2002.

Przypisy: