Fot: Wikimedia Commons
Drugim mocarstwem, bez którego Grecja nie uzyskałaby niepodległości, była Rosja. Szczególnym wydarzeniem było zawarcie tajnego porozumienia w Petersburgu między Rosją a Wielką Brytanią, którego autorami byli Książę Arthur Wellington i Karol Nesselrode. Głównym celem porozumienia miało być wspólne dążenie do uzyskania autonomii dla Grecji pod zwierzchnictwem Turcji. Rosja bardzo czynnie uczestniczyła w tworzeniu konwencji londyńskiej, w której udział wzięła również Francja. Porozumienie udało się podpisać w lipcu 1827 roku, a główne postulaty były powtórzeniem ustaleń z Petersburga. Wszystkie ustalenia zostały odrzucone przez stronę turecką.
W wyniku tych działań twórcy konwencji londyńskiej zdecydowali się na blokadę wybrzeży greckich. Założenia były bardzo proste, żadne z mocarstw nie dążyło do starcia z Turcją, wysłanie floty miało tylko za zadanie ostrzec sułtana i zmusić go do rozmów. Mimo takich planów 20 października 1827 roku doszło, jak to trafnie określił książę Wellington, do „niefortunnego wydarzenia”, jakim była wielka bitwa morska pod Navarino. W wyniku starć została zatopiona prawie cała flota turecko-egipska.
Po tym wydarzeniu sułtan Mahmud II nie zamierzał ustąpić, a trzy połączone mocarstwa nie potrafiły się dogadać i ustalić wspólnej strategii. W wyniku takiego rozwoju zdarzeń car Mikołaj I postanowił działać samodzielnie i jego armia w kwietniu 1828 roku rozpoczęła działania przeciwko Turcji. Armia pod wodzą feldmarszałka Ludwiga Wittgensteina na początku maja przekroczyła rzekę Prut, szybko zajęto Mołdawię i Wołoszczyznę. Wydarzeniem, które spowodowało ugięcie się sułtana, była kapitulacja Adrianopola w sierpniu 1829 roku pod naporem wojsk rosyjskich dowodzonych przez feldmarszałka Iwana Dybicza.
Po tych wydarzeniach wspólne siły dyplomacji francuskiej i brytyjskiej doprowadziły do wymuszenia na największym sojuszniku Turcji, Egipcie, włączenia się do konwencji aleksandryjskiej. W wyniku tych działań Egipt wycofał swoje wojska z terenów Grecji. W tym momencie trzy mocarstwa – Rosja, Francja i Wielka Brytania – usiadły do stołu negocjacyjnego w celu ustalenia granic oraz określenia autonomii w ramach imperium osmańskiego. Główne rozmowy prowadzono od marca 1829 roku do lutego 1830 roku w Londynie, ale dopiero wspomniana kapitulacja Adrianopola doprowadziła do sytuacji, w której sułtan musiał zgodzić się na postawione żądania.
Końcowe postanowienia
Ostateczne postanowienia zostały zawarte w protokole londyńskim podpisanym 15 lutego 1830 roku przez Rosję, Francję i Wielką Brytanię. Udało się określić granice terytorium Grecji, które miało obejmować obszar od rzeki Aspropotamos na zachodzie do ujścia Sperchjos na wschodzie. Postanowiono również, że Grecja będzie monarchią, a władcą zostanie ktoś spośród dynastii panujących w Europie. Jak się okazało, pierwszym królem Grecji został Otton I Wittelsbach.
Greckie społeczeństwo oraz sami powstańcy nie mogli być zadowoleni z rozstrzygnięć, jakie zapadły w Londynie, zwłaszcza że żadna grecka delegacji nie brała udziału w tych rozmowach. Szczególnie nie zadowolił ich fakt, że większość terytorium, na którym odbywały się walki, pozostała w rękach Turków. Praktycznie cała Grecja była zrujnowana, a ludność musiała się zmagać z szeregiem problemów, takich jak głód. Pomimo wszystko zdawano sobie sprawę, że siły greckie są zbyt słabe, żeby walczyć z Turkami. Pierwsze lata rządów nowego prezydenta Kapodistriasa i króla Ottona były czasem nieustannych walk, które doprowadziły do zabójstwa prezydenta, a w późniejszym czasie do obalenia króla.
Adam Radosz
Bibliografia:
Bojarski A., Powstanie Greków w latach 1821–1829, Warszawa 2011.
Bonarek J., Czekalski T., Sprawski S., Grecja, Kraków 2005.
Clogg R., Historia Grecji nowożytnej, Warszawa 2006.
Jelavich B., Historia Bałkanów Wiek XVIII i XIX, przeł. J. Polak, K. Salawa, Kraków 2005.
Pavlowitch S.K., Historia Bałkanów, Warszawa 2009.
