W Skandynawii została odkryta starożytna guma do żucia
Starożytna guma do żucia została odkryta w Skandynawii. Odkrycie przeżutych resztek smoły z epoki kamienia ujawnia ślady próchnicy i chorób dziąseł u łowców-zbieraczy sprzed 10 000 lat, Analiza DNA wskazuje na istnienie wyższych poziomów bakterii związanych z problemami jamy ustnej.
Badanie resztek przeżutej smoły z epoki kamienia w Skandynawii ujawnia, że ludzie sprzed prawie 10000 lat doświadczali problemów z próchnicą i chorobami dziąseł. Analiza DNA wskazuje, że “guma do żucia” z podgrzanej kory brzozy, używana przez pradawnych łowców-zbieraczy do sklejania narzędzi, zawierała bakterie związane z niezdrowym stanem jamy ustnej, sugerując mniejszą troskę o higienę jamy ustnej niż u współczesnych ludzi.
Starożytna guma do żucia
Resztki przeżutej smoły pozostawione przez łowców-zbieraczy w południowo-zachodniej Skandynawii prawie 10000 lat temu ujawniają, że ludzie epoki kamienia byli dotknięci próchnicą i chorobami dziąseł. Nowa analiza DNA znalezionego na trzech kawałkach smoły brzozowej, wykonanej z podgrzanej kory brzozy, odkrytej w latach 90. XX wieku w Huseby Klev w Szwecji, została opublikowana w Scientific Reports.
Pradawni ludzie są znani z żucia smoły, używając podgrzanej kory do sklejania narzędzi. Na miejscu odkryto ponad 100 kawałków smoły, a wcześniejsza analiza DNA sugeruje, że osoby żujące smołę były zarówno mężczyznami, jak i kobietami w wieku od 5 do 18 lat. Datowanie fragmentów wskazuje, że zostały przeżute od 9890 do 9540 lat temu, we wczesnej fazie neolitu.
Najpierw próbki porównano z nowoczesnymi próbkami ludzkimi, starożytnym osadem nazębnym i przeżutą smołą sprzed 6000 lat. Badacze stwierdzili, że profil mikroorganizmów jest zgodny, co wskazuje, że smoła brzozowa została rzeczywiście przeżuta przez ludzi.
Jednak odkryli istotną różnicę – wyższe poziomy bakterii związanych z złym zdrowiem jamy ustnej. Wierzy się, że pradawna “guma do żucia” mogła mieć właściwości antyseptyczne i lecznicze. Mimo to nie dziwi fakt, że pradawni ludzie nie dbali o jamę ustną na takim samym poziomie, co współcześni ludzie.
Zły stan zdrowia zębów
Badacze znaleźli ślady bakterii związanych z chorobami dziąseł, takimi jak Treponema denticola, Streptococcus anginosus i Slackia exigua, oraz bakterii powodujących próchnicę, takimi jak Streptococcus sobrinus i Parascardovia denticolens. Wyniki algorytmów maszynowych sugerują, że 70–80% grupy łowców-zbieraczy cierpiało na choroby dziąseł.
Autorzy sugerują, że pradawni ludzie używali swoich zębów do różnorodnych zadań, takich jak chwytanie, cięcie i rozcieranie. To mogło zwiększyć ryzyko kontaktu z gatunkami mikroorganizmów powodujących choroby dziąseł i próchnicę.
Na przeżutych kawałkach znaleziono również różnorodne DNA, pochodzące od między innymi od leszczyny, jabłka, jemioły, lisa rudego, wilka szarego, krakwy, czareczki i pstrąga brunatnego. Istnieje możliwość, że pochodziły one od materiałów pogryzionych przez ludzi przed przeżuciem smoły, takich jak jedzenie, futra i narzędzia kościane.
Epoka kamienia
Epoka kamienia stanowi najwcześniejszy i najdłuższy okres spośród trzech epok prehistorycznych, poprzedzając epokę brązu i żelaza. Trwała od pojawienia się pierwszych narzędzi kamiennych, które ludzie zaczęli używać około 2,6 miliona lat temu w Afryce, a zakończyła się wraz z nabyciem umiejętności masowego wytwarzania przedmiotów z metalu. W tym okresie ludzie rozwijali się jako łowcy-zbieracze, wykorzystując narzędzia z kamienia do przetwarzania środowiska naturalnego i kształtowania swojej kultury.
W XIX wieku Christian Jürgensen Thomsen podzielił epokę kamienia na trzy podokresy: paleolit, mezolit i neolit, opierając się na materiale używanym przez ludzi w danym okresie. Jego klasyfikacja, opisana w Przewodniku po starożytnościach nordyckich, dostarczyła podstawowej struktury dla periodyzacji historii ludzkości.
Współczesna periodyzacja epoki kamienia obejmuje różne fazy, takie jak dolny, środkowy i górny paleolit, epipaleolit, mezolit oraz neolit z podziałem na preceramiczny, ceramiczny i eneolit, odzwierciedlając rozwój narzędzi, technologii i gospodarki ludzkości od wczesnych hominidów do ery rolnictwa i ceramiki.
Przemiany w epoce kamienia
W epoce kamienia środowisko ludzkości ulegało istotnym przemianom, głównie z powodu fluktuacji klimatu spowodowanej zmianami w nachyleniu osi Ziemi, znanych jako cykle Milankovicia. Te zmiany powodowały naprzemienne okresy chłodniejsze i cieplejsze, co miało wpływ na rozprzestrzenianie się lądolodów i obniżenie poziomu mórz.
Zlodowacenia prowadziły do połączenia kontynentów i zmian linii brzegowej, co ułatwiało migrację ludzi na nowe obszary. Działalność paleobotaniki i paleontologii dostarcza nam wiele informacji na temat flory i fauny epoki kamienia.
Epoka kamienia jest współczesna ewolucji rodzaju Homo. Ośrodek narodzin rodzaju Homo znajduje się wzdłuż Wschodniego Wielkiego Rowu Afrykańskiego, zwłaszcza na północ od Etiopii, gdzie graniczy z obszarami trawiastymi. Najbliższym krewnym wśród innych żyjących dziś naczelnych jest rodzaj Pan, który ewoluował w głębokich lasach.
Wielki Rów pełnił rolę korytarza umożliwiającego przemieszczanie się na południe Afryki, na północ wzdłuż Nilu do Afryki Północnej i poprzez kontynuację rowu na Bliskim Wschodzie aż po rozległe obszary trawiaste Azji.
Źródła:
- Yazgin Evrim, Ancient ‘chewing gum’ reveals poor Stone Age dental health, Cosmos [dostęp 22.01.2024].
- Giusepi Robert A., The Stone Age. Prehistoric cultural stage, or level of human development, characterized by the creation and use, History World 2000 [dostęp 22.01.2024].
