Straż Graniczna II RP (1928–1939) – zadania, struktura organizacyjna, umundurowanie » Strona 3 z 3 » Historykon.pl
Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Straż Graniczna II RP (1928–1939) – zadania, struktura organizacyjna, umundurowanie

Straż Graniczna II RP (1928–1939) – zadania, struktura organizacyjna, umundurowanie


Identyczne wytyczne (za wyjątkiem haftowanych liści dębu) stosowały się wobec monogramu funkcjonariuszy służących w Sztabie IO SG. Nieznacznej modyfikacji uległ emblemat orzełka państwowego na kołnierzach funkcjonariuszy. Kolejna zmiana w umundurowaniu SG miała miejsce dnia 24 sierpnia 1933 roku z Rozporządzeniem Ministra Skarbu w sprawie umundurowania szeregowych i oficerów Straży Granicznej. Nowe mundury SG były niemal identyczne z tymi stosowanymi w wojsku. Oznaki stopni noszono na czapkach angielskich oraz naramiennikach, na których w wypadku szeregowych zamieszczona była biała oksydowana cyfra arabska oznaczająca przynależność do poszczególnych IO. Na mundurach oficerskich cyfry również były arabskie, z tym że haftowane. Na patkach na kołnierzu munduru naszyty był biały oksydowany, przetykany jasnozieloną nicią wężyk o szerokości 0,5 cm dla szeregowych i 1 cm dla oficerów. Szeregowi i oficerowie ponadto na patkach nosili białego oksydowanego orzełka w obramowaniu. Kolejną ważną modyfikacją była zamiana orzełka mocowanego do czapki na wzór 1919. Szeregowi SG na lewym rękawie munduru nosili tak zwane ,,kąty”, oznaczające wysługę lat, przy czym jeden wąski kąt oznaczał 3 lata służby, a szeroki – 9 lat. Jedną z charakterystycznych cech umundurowania funkcjonariuszy SG była wykonana z sukna czapka kepi, noszona w okresie zimowym.

St. Strażnik Edward Baranowski, po roku 1933. Widoczne oznaczenia stopnia na naramiennikach oraz czapce, a także nowy wzór orzełka oraz wężyk na kołnierzu munduru. Zdjęcie ze zbiorów własnych autora

St. Strażnik Edward Baranowski, po roku 1933. Widoczne oznaczenia stopnia na naramiennikach oraz czapce, a także nowy wzór orzełka oraz wężyk na kołnierzu munduru.
Zdjęcie ze zbiorów własnych autora

Straż Graniczna w ciągu 11 lat swego istnienia ofiarnie strzegła trzech i pół tysiąca kilometrów granic II Rzeczypospolitej. By ukazać skuteczność formacji, warto zacytować dra Feliksa Olasa, kapitana rezerwy WP oraz funkcjonariusza SC i SG, redaktora naczelnego czasopisma „Czaty”:

W ciągu dziesięciu lat swego istnienia Straż Graniczna przekazała sądom 220 tysięcy ujętych przemytników i innych przestępców. W tym samym okresie czasu ujęto kontrabandę wartości 60 milionów złotych”.

Zarówno w czasie pokoju, gdy na granicy w każdej chwili rozbrzmieć mogło wezwanie ,,Stój, Straż Graniczna!”, jak i w bitwach kampanii wrześniowej, obronie Warszawy i wielu frontach II wojny światowej, strażnicy graniczni ofiarnie służyli Ojczyźnie. Ryzykowali życiem, narażając się na ogień ze strony przestępców, przemytników oraz niemieckich dywersantów, trafiali do niewoli niemieckiej oraz sowieckiej, gdzie wielu z nich, między innymi dr Feliks Olas, stało się ofiarami zbrodni katyńskiej. Inni po latach niewoli trafiali do Armii Polskiej na Wschodzie, by kontynuować walkę, i po trudach tułaczki powrócić do kraju. Jednak pomimo wszelkich trudów oraz niebezpieczeństw służby do końca dochowywali wierności swej przysiędze:

,,Przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu na powierzonem mi stanowisku pożytek Państwa Polskiego oraz dobro publiczne mieć zawsze przed oczyma, władzy zwierzchniej Państwa Polskiego wierności dochować, obowiązki swe sumiennie i gorliwie w potrzebie z narażeniem życia spełniać, rozkazy i polecenia przełożonych wiernie wykonywać, tajemnicy urzędowej dotrzymać, przepisów prawnych strzec pilnie, wszystkich obywateli kraju w równem mając zachowaniu.

Tak mi, Panie Boże, Dopomóż”.

Michał A. Rycaj

 

Bibliografia:

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o Straży Granicznej, Dz. U. 1928 nr 37 poz. 349.

Rozporządzenie Ministra Skarbu z dnia 8 lutego 1928 r. w sprawie umundurowania funkcjonariuszów Straży Celnej, Dz. U. 1928 nr 25 poz. 223.

Obwieszczenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 7 listopada 1928 r. o sprostowaniu błędów w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o Straży Granicznej, Dz. U. nr 94 poz. 835.

Rozporządzenie Ministra Skarbu z dnia 4 lutego 1930 r. w porozumieniu z Ministrem Spraw Wojskowych i Ministrem Spraw Wewnętrznych w sprawie umundurowania i uzbrojenia szeregowych i oficerów Straży Granicznej, Dz. U. 1930 nr 26 poz. 228.

Rozporządzenie Ministra Skarbu z dnia 24 sierpnia 1933 r. w porozumieniu z Ministrem Spraw Wojskowych i Ministrem Spraw Wewnętrznych w sprawie umundurowania oficerów i szeregowych Straży Granicznej. Dz. U. 1933 nr 76 poz. 547.

Paprocki M., Straż Graniczna 1928-1939. Zadania i rozwój organizacyjny, Muzeum Polskich Formacji Granicznych, muzeumsg.pl

Grobelski W., Umundurowanie, oznaki i emblematy Straży Granicznej po 1933 roku, Muzeum Polskich Formacji Granicznych, muzeumsg.pl

Filipowiak M., Prasa i wydawnictwa 1918-1939. Czaty 1938, Wydanie pamiątkowe z okazji X-lecia Straży Granicznej, Muzeum Polskich Formacji Granicznych, muzeumsg.pl.

Partnerzy



Przewiń do góry