Pod zasłoną czasu, w sercu Macedonii, archeolodzy odsłonili ślady miasta, które mogło być miejscem narodzin kobiety, bez której historia wyglądałaby zupełnie inaczej. Odkrycie związane z postacią, jaką była babka Aleksandra Wielkiego, otwiera nowy rozdział w badaniach nad wczesną Europą i antyczną Macedonią, ukazując świat na długo przed upadkiem Rzymu.
Pod suchą ziemią północnej Macedonii archeolodzy odkryli coś, co zmienia dotychczasowe wyobrażenia o historii regionu. W miejscu, które przez lata uznawano za wojskowy posterunek obronny, naukowcy z National Institute and Museum–Bitola oraz California State Polytechnic University, Humboldt natrafili na ślady rozwiniętego miasta, które mogło być miejscem narodzin królowej Eurydyki I — postaci znanej dziś jako babka Aleksandra Wielkiego.
Badania w rejonie wsi Crnobuki, na stanowisku archeologicznym Gradishte, pozwoliły uchylić rąbka tajemnicy o świecie sprzed tysięcy lat. Jak wyjaśnia Engin Nasuh, kurator i doradca archeologiczny w National Institute and Museum–Bitola, “Dopiero zaczynamy odkrywać, jak wiele możemy się nauczyć o tym okresie.” Wzmianka o tym miejscu pojawiła się w literaturze już w 1966 roku, jednak przez dziesięciolecia pozostawało ono niemal zapomniane.
Dopiero nowoczesne technologie, takie jak georadar i lidar montowany na dronach — zakupione dzięki wsparciu College of Arts, Humanities & Social Sciences na Cal Poly Humboldt — w 2023 roku pozwoliły stworzyć trójwymiarową mapę ukrytą pod roślinnością. Wyniki badań ujawniły rozległą akropolę o powierzchni co najmniej 7 akrów oraz budowle, które przypominały teatr w stylu macedońskim i warsztaty tekstylne.
Babka Aleksandra Wielkiego: nowe spojrzenie na początki miasta Lyncus
Pierwotnie sądzono, że odkryte miasto powstało w czasach panowania Filipa V (221–179 p.n.e.). Jednak przełomowe odkrycie monety wybitej w Milecie (dzisiejsza Turcja) między 325 a 323 p.n.e., czyli za życia Aleksandra Wielkiego, zmusiło naukowców do zrewidowania wcześniejszych datowań.
Wśród najcenniejszych artefaktów odkrytych na miejscu znalazły się:
- gliniany bilet do teatru,
- fragmenty naczyń ceramicznych,
- kamienne topory,
- monety i pionki do gier.
Co więcej, datowanie węglem drzewnym i fragmentami kości umiejscowiło zasiedlenie tego terenu w przedziale od około 360 p.n.e. do 670 n.e.. Dzięki tym znaleziskom zarysowała się wizja miasta, które tętniło życiem na długo przed wzrostem potęgi Rzymu.
Jak zaznacza Nick Angeloff, profesor antropologii na Cal Poly Humboldt, To odkrycie ma ogromne znaczenie. Ukazuje złożoną sieć powiązań i struktur władzy w starożytnej Macedonii, zwłaszcza biorąc pod uwagę strategiczne położenie miasta przy szlakach handlowych prowadzących do Konstantynopola. Wspomniał także, że to właśnie tędy mogli podróżować historyczni giganci, tacy jak Oktawian August i Marek Agrypa, w drodze na bitwę pod Akcjum.
Czy odnaleziono stolicę królestwa Lyncestis?
W świetle najnowszych badań, zespół archeologów rozważa hipotezę, że odkryte ruiny to dawna stolica królestwa Lyncestis — miasto Lyncus. To właśnie tutaj, według starożytnych przekazów, mogła urodzić się Eurydyka I, matka Filipa II Macedońskiego i babka jednego z największych wodzów starożytności, Aleksandra Wielkiego.
Królestwo Lyncestis było niewielkim państwem, które w VII wieku p.n.e. stało się jednym z kluczowych ośrodków Górnej Macedonii. Później, podczas rządów Filipa II, zostało włączone do rosnącego imperium macedońskiego.
Znaleziska, takie jak:
- gliniane bilety teatralne,
- warsztaty tekstylne,
- monumentalne konstrukcje akropolu, świadczą o wysokim poziomie organizacji społecznej i gospodarczego rozwoju tego miejsca.
Znaczenie odkrycia dla historii Europy
Odkrycia w Crnobuki rzuciły nowe światło na dzieje wczesnych cywilizacji europejskich. Jak podkreślił Engin Nasuh, To cywilizacja, która odegrała kluczową rolę w dzisiejszym rozumieniu świata i w dążeniu do łączenia różnych kultur i cywilizacji.
Miasto Lyncus mogło stanowić ważny punkt w sieci szlaków handlowych oraz politycznych regionu, wpływając na rozwój późniejszej kultury europejskiej. Odkrycia dokonane przez studentów, profesorów i badaczy z National Institute and Museum–Bitola oraz Cal Poly Humboldt to dopiero początek pracy nad odtworzeniem historii tego zapomnianego miasta.
Nick Angeloff przypomniał, że Każde z naszych badań to jak układanie mozaiki – każdy nowy fragment przybliża nas do pełnego obrazu starożytnych cywilizacji Europy.
Źródła: now.humboldt.ed, Live Science
Fot. Cal Poly Humboldt’s Cultural Resources Facility
