Tajskie trumny sprzed 2000 lat w 40 jaskiniach pozwalają wyjaśnić struktury starożytnych społeczności w Tajlandii
Drewniane tajskie trumny sprzed 2000 lat w jaskiniach północno-zachodnich wyżyn Tajlandii otwierają nowe drzwi do zrozumienia przeszłości tego regionu. Projekt badawczy prowadzony przez członków Projektu Populacji Prehistorycznych i Dynamicznych Kultur na Wysokich Wyżynach Pang Mapha, pod kierownictwem Profesor Rasmi Shoocongdeja, ujawnia skomplikowane relacje społeczne i genetyczne starożytnych społeczności, a także ich powiązania z innymi grupami neolitycznymi. Badanie ilustruje, jak badania nad starożytnym DNA mogą rzucić światło na życie codzienne i międzyregionalne połączenia przeszłych społeczności.
Tajlandia, kraj bogaty w historię i kulturę, jawi się teraz jako obszar bogaty również w tajemnicze tropy przeszłości. Projekt badawczy na północno-zachodnich wyżynach tego kraju odkrył fascynujące połączenia pomiędzy ludźmi zamieszkującymi te tereny a ich otoczeniem, oraz rzuca światło na starożytne migracje i połączenia międzyregionalne.
Tajskie trumny
W lasach liściastych i wiecznie zielonych dominujących nad formacjami wapiennymi północno-zachodnich wyżyn Tajlandii, liczne jaskinie i skałki wkomponowane są w krajobraz. W ponad 40 takich jaskiniach w prowincji Mae Hong Son odkryto duże drewniane trumny osadzone na palach, datowane na okres od 2300 do 1000 lat temu.
Każda z tych trumien, wykonanych z pojedynczego drzewa tekowego, ma nawet kilka metrów długości i ozdobione jest wyrafinowanymi rzeźbami geometrycznymi, zwierzęcymi lub ludzkimi kształtami na uchwytach obu końców.
Ten zespół archeologiczny był badany przez ponad dwie dekady przez członków Projektu Populacji Prehistorycznych i Dynamicznych Kultur na Wysokich Wyżynach Pang Mapha, pod kierownictwem Profesor Rasmi Shoocongdeja z Wydziału Archeologii na Uniwersytecie Silpakorn.
Nasze badania mają na celu zbadanie relacji między ludźmi a ich środowiskiem w tropikach. Jednym z kluczowych aspektów jest badanie struktury społecznej tych prehistorycznych społeczności, jak również wyjaśnianie ich powiązań z innymi grupami neolitycznymi w tym regionie
– powiedziała Rasmi Shoocongdej, archeolog i główny autor studium.
Aby zrozumieć profil genetyczny społeczności związanych z trumnami, oraz związki osób pochowanych w różnych jaskiniach, międzydyscyplinarny zespół badawczy z Niemiec i Tajlandii zanalizował DNA 33 starożytnych osobników z pięciu miejsc związanych z trumnami. Genomy odzyskane z tych starożytnych osobników pozwoliły na pierwsze szczegółowe badanie struktury prehistorycznej społeczności z Azji Południowo-Wschodniej.
Ten projekt ilustruje, w jaki sposób starożytne DNA może przyczynić się do naszego zrozumienia przeszłych społeczności, ich codziennego życia oraz ich międzyregionalnych połączeń
– wypowiedziała się Selina Carlhoff, badaczka z Wydziału Archeogenetyki Instytutu Maxa Plancka do Antropologii Ewolucyjnej.
Badania ewolucji genetyki w Azji Południowo-Wschodniej
Warunki zachowania DNA w rejonach tropikalnych stanowią wyzwanie i ograniczają badania genetyki populacyjnej z Azji Południowo-Wschodniej. Większość badań ograniczała się do pojedynczych osobników lub małych grup reprezentujących kraj i okres, identyfikując jedynie ogólne wzorce, takie jak mieszanie genetyczne rolników z doliny rzeki Jangcy z miejscowym basenem genów myśliwych i zbierackich Hòabìnhian w okresie przedneolitycznym.
Obecne badanie identyfikuje dwie odrębne dziedziczone genetycznie grupy związane z rolnictwem u osobników związanych z trumnami: Jedną związana z doliną rzeki Jangcy, a drugą związana z doliną rzeki Huang He w Chinach.
Podczas gdy wcześniej opublikowane osobniki z Mjanmy, Laosu i Wietnamu również noszą dziedziczone genetycznie cechy związane z doliną rzeki Huang He, były one nieobecne u osobników z epoki brązu i żelaza z Ban Chiang na północno-wschodniej Tajlandii.
Te różnice genetyczne odzwierciedlają również różnice kulturowe między tymi regionami, takie jak praktyki pogrzebowe i dieta, i wskazują na oddzielne sfery wpływu i połączenia z odrębnymi trasami migracji początkowych podczas okresu neolitu.
Nasze wyniki przyczyniają się do wyłaniającego się obrazu złożonej genetycznej mapy po neolicie na kontynencie Azji Południowo-Wschodniej; jednakże, to badanie dostarcza udanych wyników genetycznych z próbek z jaskiń wapiennych z północno-zachodnich wyżyn Tajlandii. Przyszłe badania próbek pobranych z otwartych stanowisk archeologicznych na nizinach wydają się obiecujące. Jeśli to możliwe, mogą one dostarczyć dodatkowego wglądu w historię genetyczną kontynentu Azji Południowo-Wschodniej
– powiedział Wibhu Kutanan, naukowiec z Uniwersytetu Naresuan, Tajlandia, zaangażowany w koncepcję badania.
Związek Tajskich trumien z genetyką populacyjną
Szczegółowe analizy markerów uniparentalnych, które mogą ujawnić płeć-specyficzne historie demograficzne grup związanych z trumnami, zostaną przedstawione w kolejnym badaniu. Dalsze badania archeogenetyczne we współpracy z lokalnymi uczonymi, a także nowe techniki modelowania i datowania pozwolą lepiej oświetlić rozwijające się wzorce i umożliwią bezpośrednie połączenia z wynikami i hipotezami archeologicznymi.
Na lokalną skalę, badanie dostarczyło pierwszej analizy na poziomie społeczności w archeologii Azji Południowo-Wschodniej. Aby zbadać relacje między jednostkami, autorzy wykorzystali regiony genetyczne, które są identyczne u dwóch jednostek, ponieważ odziedziczyły je po wspólnym przodku.
Analiza tzw. bloków IBD (identycznych przez pochodzenie) pomaga śledzić złożone wzorce pokrewieństwa biologicznego w obrębie jednego stanowiska i w różnych regionach – i dotąd nie była stosowana w badaniach archeogenetycznych Azji Południowo-Wschodniej.
Badanie zidentyfikowało blisko spokrewnionych osób pochowanych w tej samej jaskini, takich jak rodzice i dzieci lub dziadkowie i wnuki. Ten klaster osób blisko spokrewnionych był bardziej oddalony od wszystkich innych osób pochowanych na tym samym stanowisku.
Choć sugeruje to wybór miejsca pochówku uwzględniający pokrewieństwo genetyczne, bardziej odległe związki genetyczne między miejscami związania z trumnami, niski poziom pokrewieństwa krwi, a także wysoka różnorodność mitochondrialna i niska różnorodność genomowa sugerują, że grupy związane z trumnami były raczej duże i ciągle ze sobą powiązane w różnych dolinach rzecznych.
Ten wynik jest bardzo istotny, ponieważ drewniane trumny były również używane w innych kulturach archeologicznych na całym obszarze Azji Południowo-Wschodniej. Porównanie wzorców pokrewieństwa i międzyregionalnych połączeń genetycznych byłoby fascynującym przyszłym wspólnym projektem, który potencjalnie mógłby wyjaśnić dynamikę kulturową i interakcje populacji w Azji Południowo-Wschodniej i innych regionach
– dodała Rasmi Shoocongdej.
Źródła:
- Max Planck Society, Ancient DNA helps researchers elucidate the structure of a prehistoric community from Southeast Asia, Phys [dostęp 07.02.2024].
- Thailand’s Iron Age Log Coffin Culture: Ancient DNA helps researchers elucidate the structure of a prehistoric community from Southeast Asia, Max Planck Gesellschaft [dostęp 07.02.2024].
