Przez dekady zagadka śmierci Johna F. Kennedy’ego budziła kontrowersje i spekulacje, a wciąż istnieje wiele pytań bez odpowiedzi. Prezydent Donald Trump postanowił ujawnić dokumenty dotyczące zamachu na JFK, mające rzucić nowe światło na te dramatyczne wydarzenia. Choć eksperci nie spodziewają się, by zmieniły one oficjalną wersję, nowo opublikowane materiały mogą wstrząsnąć dotychczasowym obrazem przeszłości.
W marcu 2025 roku prezydent Stanów Zjednoczonych Donald Trump podjął decyzję o ujawnieniu kolejnych, wcześniej utajnionych dokumentów dotyczących zamachu na prezydenta Johna F. Kennedy’ego, który miał miejsce w 1963 roku. Choć wcześniej wskazywano, że za zabójstwo Kennedy’ego odpowiadał Lee Harvey Oswald, to nowe materiały mają na celu rzucenie dodatkowego światła na tę sprawę. Eksperci jednak twierdzą, że nie należy spodziewać się, aby te dokumenty zmieniły dotychczasową wersję wydarzeń.
Wśród opublikowanych materiałów znalazło się ponad 1100 plików, obejmujących ponad 31 000 stron, które zostały udostępnione na stronie internetowej U.S. National Archives and Records Administration (NARA). Większość z tych materiałów była już wcześniej dostępna, ale teraz, dzięki decyzji Trumpa, zyskają one jeszcze większą dostępność, umożliwiając badaczom i obywatelom zapoznanie się z nimi w całości.
Czego możemy się spodziewać po nowych dokumentach?
Nowo opublikowane dokumenty zawierają różnorodne materiały, takie jak notatki, wywiady czy inne zapiski, z których część oznaczona została jako „tajne”. Celem ich ujawnienia jest poszerzenie wiedzy na temat wydarzeń związanych z zamachem. Choć Lee Harvey Oswald jest oficjalnie uznawany za sprawcę morderstwa, niektórzy wciąż kwestionują tę wersję. Wśród osób wyrażających wątpliwości znajduje się m.in. Robert F. Kennedy Jr., bratanek prezydenta Kennedy’ego, który twierdzi, że CIA mogła być zaangażowana w jego śmierć.
Larry J. Sabato, dyrektor University of Virginia Center for Politics i autor książki „The Kennedy Half-Century”, podkreślił, że ma zespół badaczy, który rozpoczął przegląd nowych dokumentów. Jednak, jak zaznaczył, może minąć trochę czasu, zanim pełne znaczenie tych materiałów stanie się jasne. Sceptycyzm wśród ekspertów jest duży – nie wszyscy są przekonani, że ujawnienie nowych plików zmieni oficjalną narrację o zamachu.
Powiązania Oswalda z ZSRR
Jednym z kluczowych zagadnień związanych z zamachem była kwestia powiązań Lee Harvey’a Oswalda z ZSRR. Dokumenty sugerują, że mógł on opuścić Rosję w 1962 roku z zamiarem zamordowania prezydenta Kennedy’ego, ale inne materiały, w tym raport z 1991 roku autorstwa E.B. Smitha, wskazują na to, że Oswald nigdy nie był agentem KGB. Takie sprzeczne informacje mogą jedynie pogłębiać wątpliwości co do dokładnych okoliczności jego działań.
Kolejne dokumenty ujawniają także szczegóły dotyczące działalności CIA w czasie zimnej wojny, szczególnie w kontekście „Operacji Mongoose” – tajnej kampanii przeciwko reżimowi Fidela Castro na Kubie. Chociaż Castro raczej nie dążył do wywołania wojny z USA, dokumenty sugerują, że wspierał siły wywrotowe w regionie, co prowadziło do napięć międzynarodowych. Zostały też ujawnione działania CIA, które miały na celu obalenie rządu Fidela Castro, prowadzone przez administrację prezydenta Kennedy’ego.
Wznowione zainteresowanie zamachem na Kennedy’ego
Otworzenie dostępu do nowych dokumentów wywołało ponowne zainteresowanie sprawą zamachu na JFK. Eksperci jednak przypominają, że choć nowe materiały mogą wzbogacić naszą wiedzę o wydarzeniach sprzed ponad sześciu dekad, nie należy spodziewać się przełomowych odkryć. Prezydent Trump, ogłaszając decyzję o ujawnieniu dokumentów, zapowiedział erę „maksymalnej przejrzystości”, której celem jest udostępnienie szerokiej publiczności jak największej liczby zapisów związanych z tą sprawą.
Dokumenty dotyczące zamachu na JFK udostępnione przez Archiwa Narodowe
U.S. National Archives and Records Administration (NARA) odegrała kluczową rolę w udostępnianiu tych dokumentów. Archiwa Narodowe są odpowiedzialne za przechowywanie i udostępnianie tych akt, zgodnie z decyzją prezydenta Trumpa w ramach Zarządzenia Wykonawczego 14176, które zostało podpisane 23 stycznia 2025 roku. Zarządzenie to, zatytułowane „Odtajnienie zapisów dotyczących zabójstw prezydenta Johna F. Kennedy’ego, senatora Roberta F. Kennedy’ego i wielebnego dr. Martina Luthera Kinga Jr.”, nakazuje ujawnienie materiałów związanych z zabójstwami tych kluczowych postaci amerykańskiej historii.
Chociaż Archiwa Narodowe nie mają uprawnień do samodzielnego odtajniania dokumentów, współpracują z agencjami rządowymi, aby zapewnić dostęp do tych materiałów. W przyszłości, po zakończeniu procesu digitalizacji, materiały będą na bieżąco publikowane online, co pozwoli na ich szersze udostępnienie.
Proces digitalizacji i publikowania nowych dokumentów wciąż trwa. Większość akt dotyczących zamachu na Kennedy’ego została już opublikowana, ale niektóre dokumenty wciąż można przeglądać tylko osobiście w Archiwach Narodowych. Dzięki rozporządzeniu wykonawczemu 14176, społeczeństwo może liczyć na coraz większy dostęp do dokumentów, które stanowią ważne źródło wiedzy na temat historii zimnej wojny, działalności CIA oraz samego zamachu na JFK.
Fot. Agent Clinton Hill na masce limuzyny JFK.
