W marcu 1226 roku urodził Karol I Andegaweński, syn króla Francji – Ludwika VIII Lwa i jego żony Blanki Kastylijskiej
Rzeź, zdrada i walka o władzę – historia, w której krew lała się nie tylko w bitwach, ale i na salonach politycznych. Władca, który wplątał się w krucjaty, swatał wnuki dla politycznych korzyści i stał się jednym z głównych sprawców sycylijskiej rebelii. Karol I Andegaweński, brat świętego króla Francji i przodek polskiej monarchini, balansował między triumfem a upadkiem, pozostawiając po sobie dziedzictwo pełne intryg i dramatów.
Był bratem króla Francji Ludwika IX Świętego oraz przodkiem polskiej władczyni. Mowa o Jadwidze Andegaweńskiej – najmłodszej córce króla Węgier i Polski oraz jego drugiej żony Elżbiety Bośniaczki. Poznajcie historię władcy, dzięki któremu w żyłach Andegawenki płynęła także francuska krew Kapetyngów!
Karol Andegaweński brał udział między innymi w VI wyprawie krzyżowej. Podczas jej trwania należało poradzić sobie z potężnymi sąsiadami. Mowa tutaj o państwach muzułmańskich. Jak podaje Jim Bradbury – autor książki poświęconej francuskiej dynastii Kapetyngów, głównym zagrożeniem dla powodzenia wspomnianej krucjaty byli egipscy sułtani.
Tutaj z pomocą uczestnikom owej wyprawy przyszli Mongołowie. Przypomnijmy, że ekspansja Mongołów w ówczesnych czasach dotarła także do Polski. W bitwie pod Legnicą zginął tragicznie książę śląski Henryk II Pobożny – syn Henryka I Brodatego i Jadwigi z Andechs.
W 1267 roku Karol I Andegaweński i Jakub I Aragoński nawiązywali kontakty z Bliskim Wschodem, a Ludwik IX Święty wymieniał listy i poglądy oraz wysyłał prezenty wielkiemu chanowi. Wszystko po to, by nawiązać kontakt z Mongołami.
Wkrótce okazało się, że zbratanie z Mongołami nie było najlepszym pomysłem, ponieważ chan oczekiwał bezwzględnej podległości ze strony chrześcijan. Król Ludwik IX Święty tego nie akceptował i wrócił do Francji mądrzejszy o te doświadczenia, ale jednocześnie pełen obaw.
Karol I Andegaweński swata wnuka
Karol Martell był ojcem Karola Roberta Andegaweńskiego, czyli pierwszego władcy z dynastii Andegawenów, który zasiadł na węgierskim. Jego żoną, a matką Karola Roberta była Maria Węgierska, córka króla Węgier Stefana V z dynastii Arpadów. To właśnie dlatego Karol Robert, jako syn przedstawicielki rodzimej węgierskiej dynastii Arpadów, mógł łatwo ubiegać się o tron Węgier.
Wróćmy jednak do naszego bohatera. Otóż Karol I Andegaweński – dziadek Karola Martella zajął się wyswataniem swojego wnuka z przedstawicielką dynastii Habsburgów – Klemencji Habsburżanki, córki Rudolfa Habsburga. Inicjatorem tego związku był papież Grzegorz X. W celu przeprowadzenia negocjacji z Habsburgami, w sprawie ożenku Karola Martella z Klemencją Habsurżanką, do Niemiec udali się Robert di Lavena, Jakub Cantelmo i Jan di Maflers.
Wkrótce jednak zmarł papież Grzegorz X, co nastąpiło 10 stycznia 1276 roku. Po nim papieżami byli Innocenty V, Hadrian V i Jan XXI. Ich pontyfikaty były jednak krótkie, a taki obrót spraw nie wpłynął dobrze na owe rokowania. W konsekwencji Rudolf Habsburg obiecał rękę swojej córki komuś innemu, jednak ta propozycja szybko stała się nieaktualna. Ostatecznie w 1281 roku powrócono do rozmów, które miały doprowadzić do ożenku Karola Martella z Klemencją Habsburżanką. Ślub tej pary odbył się 2 lutego 1281 roku w Bolonii.
Oprócz przyszłego króla Węgier – Karola Roberta Andegaweńskiego, Klemencja Habsburżanka urodziła mężowi jeszcze dwie córki, czyli Beatrycze i Klemencję.
Ludwik IX Święty a prawo
Król Ludwik IX Święty, a więc brat Karola I Andegaweńskiego był zwolennikiem tego, aby prawo chroniło słabszych. Nie zawahał się zastosować tej zasady nawet wtedy, gdy jego brat pozbawił wolności zwykłego rycerza z Vendome. Ludwik IX Święty stanął wtedy po stronie rycerza.
Ludwik IX Święty był także przeciwnikiem gier hazardowych. Kiedy pewnego dnia zobaczył jak jego brat – Karol I Andegaweński gra w jedną z takich gier przebywając na statku, rozgniewany wrzucił plansze i pionki do wody, a następnie zakazał produkcji tej gry w całym państwie!
Nieszpory sycylijskie
Nieszpory sycylijskie to bunt Sycylijczyków przeciwko rządom Andegawenów, a konkretnie Karola I Andegaweńskiego – brata króla Francji – Ludwika IX Świętego i przodka świętego króla Polski – Jadwigi Andegaweńskiej! Mimo że pochodzący z Francji Karol – syn króla Francji Ludwika VIII Lwa i jego żony Blanki Kastylijskiej nie był znany i lubiany na Sycylii, chciał przekonać do siebie Sycylijczyków.
Mimo jego starań, to między innymi on doprowadził do rewolty. Otaczał się Francuzami, nadawał im urzędy. Za czasów panowania na Sycylii Karola I Andegaweńskiego przeniesiono stolicę z Palermo do Neapolu. To też nie spodobało się Sycylijczykom. Powstanie Sycylijczyków przeciwko rządom Andegawenów, zwane „nieszporami sycylijskimi” wybuchło 30 marca 1282 roku, pod koniec rządów przodka Jadwigi Andegaweńskiej.
Jak pisze Jarosław Nikodem w biografii Jadwigi Andegaweńskiej, do wybuchu powstania na Sycylii przyczyniło się wiele innych czynników. Był w to zamieszany król Aragonii – Piotr III. Popierała go opozycja, która popierała dynastię Hohenstaufów. Piotr III był mężem córki Manfreda, króla Sycylii, który był synem Fryderyka II Hohenstaufa, także króla Sycylii
Bezpośrednią przyczyną wybuchu rewolty było znieważenie przez Francuzów jednej z Sycylijek. Wtedy był 30 marca 1282 roku i akurat zaczęły bić dzwony kościoła św. Ducha w Palermo. Dzwony te wzywały na nieszpory. Stąd właśnie nazwa tego przewrotu.
Buntownicy żądali, żeby papież Marcin IV wziął Sycylię w lenno, ale ten się na to nie zgodził i kazał im podporządkować się władzy Karola I Andegaweńskiego. Jednocześnie papież obiecał Karolowi pomoc w odzyskaniu tronu. Gdy popierany przez buntowników Piotr III przyjął koronę sycylijską, został ekskomunikowany przez papieża i zdetronizowany.
Karol I Andegaweński poprosił o pomoc w odzyskaniu sycylijskiego tronu, swojego bratanka – Filipa III Śmiałego. Miał on poprowadzić wyprawę przeciwko Aragonii. Karola I Andegaweńskiego wspierał także papież – Marcin IV.
Dla Filipa III Śmiałego poprowadzenie wyprawy na Aragonię miało być także korzystne, gdyż w wypadku jej powodzenia syn Filipa III Śmiałego (króla Francji) – Karol Valois miał uzyskać koronę Aragonii. Karol I Andegaweński dwukrotnie przeprowadzał samodzielnie ataki na Sycylię, ale kończyły się one niepowodzeniem. Było to w roku 1283 i 1284. Wojska Karola zostały wtedy rozbite przez flotę aragońską dowodzoną przez admirała Rogera de Lauria.
Niepowodzeniem zakończyła się także wyprawa na Aragonię zorganizowana przez króla Francji – Filipa III Śmiałego, przy wsparciu papieża Marcina IV. Gdy król Francji został pokonany, to w drodze powrotnej zmarł na febrę w 1285 roku. Także w 1285 roku zmarli kolejno: Karol I Andegaweński, jego kompan – papież Marcin IV, a na końcu Piotr III Aragoński. I tak Andegawenowie utracili Sycylię….
Tak przedstawiają się losy jednego z przodków polskiej władczyni, króla-kobiety – Jadwigi Andegaweńskiej, która dzięki pokrewieństwu z Karolem I Andegaweńskim, mogła poszczycić się również francuskimi korzeniami.
Bibliografia:
- Bradbury Kim, Kapetyngowie. Królowie 987-1328, Kraków 2017.
- Nikodem Jarosław, Jadwiga. Król Polski, 2009,
- Sroka Stanisław A., Genealogia Andegawenów węgierskich, Kraków 2015.
