Brad Meltzer, Josh Mensh, Zabić Roosevelta, Stalina i Churchilla. Jak naziści planowali zamach na Wielką Trójkę
W 1943 roku niemieckie służby specjalne opracowały plan, który miał na celu zabić Roosevelta, Stalina i Churchilla – trzech kluczowych przywódców alianckich, którzy wówczas stanowili główną siłę oporu wobec III Rzeszy. Choć o tym spisku nie mówiło się zbyt wiele, autorzy książki, badając kulisy II wojny światowej, odkrywają szczegóły tej tajnej operacji, która nigdy nie doszła do skutku.
Winston Churchill, Józef Stalin czy Franklin Roosevelt byli zaprzysięgłymi wrogami III Rzeszy. Cała trójka różniła się pod pewnymi względami w zakresie motywacji czy stosowanych metod. Jednak połączył ich wspólny wróg. Ale i Niemcy nie zasypywali gruszek w popiele. A gdyby tak udało im się wyeliminować całą Wielką Trójkę za jednym… zamachem? No właśnie, a co w ogóle wiadomo o takim planie?
(…) niewiele powiedziano publicznie i napisano na temat zamachu planowanego w listopadzie 1943 roku. Jednakże za kulisami dawało się czasem usłyszeć głosy osób zadających pytania na temat szczegółów spisku, a nawet kwestionujących w ogóle jego istnienie.
Autorzy
Często jest tak, że osoby zajmujące się historią naukowo, stronią od tematyki spisków czy tajnych operacji. Dlaczego? Oględnie mówiąc są one często źródłem różnych konfabulacji, nierzadko brakuje wiarygodnych źródeł. Jak słusznie autorzy zauważyli, nie brakuje też wątpliwości, czy dany plan istniał naprawdę, czy jest jedynie wytworem wybujałej fantazji.
Jednak dla popularyzatorów historii jest to już znacznie bardziej przystępny obszar do działania. Tak też jest i w tym przypadku. Obaj autorzy są popularyzatorami tematyki historycznej – przede wszystkim za pośrednictwem programów telewizyjnych. Efektem ich współpracy było też kilka książek poświęconych historii.
Zawartość i wydanie
Głównym wątkiem jest plan, jaki rzekomo powzięły niemieckie służby specjalne. Miał on polegać na zlokalizowaniu miejsca spotkania i likwidacji lub uprowadzeniu alianckich przywódców. Tłem są szeroko pojęte dzieje II wojny światowej. Szeroko dlatego, że autorzy poruszają naprawdę wiele wątków – mniej lub bardziej związanych z tytułową tematyką.
Całość podzielona jest na pięć części, poprzedzonych krótkim prologiem. W ramach tych części narrację podzielono aż na 75 rozdziałów. Zważywszy jednak, że autorzy budują napięcie i ogromną wagę przywiązują do tła różnych wydarzeń, zabieg ten wydaje się uzasadniony.
Książka zawiera ilustracje i skromy aparat krytyczny. Na końcu zamieszczono też indeks osób. Ukazała się nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka, w twardej oprawie. Jest to tłumaczenie autorstwa Zbigniewa Zawadzkiego. Oryginał ukazał się w 2023 roku pod tytułem The nazi conspiracy. The Secret Plot to kill Roosevelt, Stalin and Churchill.
Okładka jest nieco krzykliwa, ale biorąc pod uwagę temat przewodni, wydaje się to zrozumiałe.
Publikacja dostępna jest także w formie e-booka.
Zabić Roosevelta, Stalina i Churchilla – ocena
Uczciwie mówiąc książka dotyczy mało znanego wątku, choć zdecydowanie większą rolę pełni w niej tło niż tytułowa tematyka. Pozornie można by uznać, że to słabość. Jednak autorzy bardzo zręcznie przekuli to w mocną stronę tej książki.
Narracja jest ciekawa, i choć może wydawać się nieco chaotyczna (momentami faktycznie tak jest), to mimo wszystko autorzy ciekawie budują w ten sposób narrację o tle historycznym opisywanych wydarzeń.
Wracając nieco do zacytowanego fragmentu wypada powiedzieć, że ta publikacja zajmuje miejsce zdecydowanie po stronie pozycji popularnonaukowych – i to tych „lżejszych”. Co należy przez to rozumieć? To naprawdę ciekawie i przystępnie napisana historia wydarzenia … do którego nie doszło. Autorzy nie zadeklarowali się także czy identyfikują się wśród zwolenników twierdzenia, że takie plany naprawdę istniały, czy też osób negujących jego istnienie.
Dość osobliwie próbują udowodnić, że coś było na rzeczy. Na przykład twierdzą, że przecież sowieckie i później rosyjskie służby nie kłamałyby przez kilkadziesiąt lat … najwyraźniej autorzy nie słyszeli o Katyniu. Zainteresowanych całością argumentacji oczywiście odsyłam do lektury.
Na pewno jest to bardzo zręcznie napisana i ciekawa powtórka podstawowych informacji dotyczących różnych wydarzeń z okresu II wojny światowej. Autorzy opisują kilka perspektyw i to w sposób naprawdę wciągający. Choćby z tego powodu książkę polecam osobom interesującym się historią, szczególnie tym, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z tego rodzaju tematyką. Podkreślam jednak, że czytelnicy zaznajomieni z problematyką II wojny światowej odnajdą w tej publikacji jedynie podstawowe informacje, nieco doprawione hipotezami.
Wydawnictwo Prószyński i S-ka
Ocena recenzenta: 3/6
Maciej Kościuszko
