Tego dnia 1332 roku w Melun odbył się ślub przyszłego króla Francji, Jana II Dobrego, z Boną Luksemburską, córką króla Czech Jana Luksemburskiego i jego pierwszej żony – Elżbiety Przemyślidówny
Nie została królową, choć miała ku temu wszelkie powody. Miała zostać żoną polskiego władcy, lecz los zawiódł ją nad Sekwanę – tam odbył się ślub Jana II Dobrego z Boną Luksemburską, który miał wzmocnić potęgę Czech i zmienić układ sił w Europie. W cieniu koron i tronów, to właśnie ona – cichy pionek w grze wielkich ambicji – dała początek nowej dynastii francuskich monarchów.
Imię Bona, żona Jana II Dobrego otrzymała dopiero we Francji. Urodziła się jako Gutta, bądź Jitka. Początkowo była rozważana, jako kandydatka na żonę dla królewicza Kazimierza, przyszłego króla Polski Kazimierza Wielkiego. Informacje na ten temat, jak podaje prof. Jerzy Wyrozumski, przekazują wyłącznie źródła czeskie.
Brak wzmianki o tych planach w polskich kronikach, historyk tłumaczy incydentalnością tego faktu. Wkrótce król Polski Władysław Łokietek zdecydował, że ożeni swojego syna z córką Giedymina – Anną Aldoną Giedyminówną. Natomiast Gutta Luksemburska została żoną przyszłego króla Francji Jana II Dobrego.
Dyplomatyczny sukces Jana Luksemburskiego
Jak zauważył prof. Wojciech Iwańczak, autor biografii króla Czech i hrabiego Luksemburga – Jana Luksemburskiego, mariaż Bony Luksemburskiej z Janem II Dobrym był wielkim sukcesem dyplomatycznym Jana Luksemburskiego. Przyszły mąż Gutty (Bony) Luksemburskiej był synem króla Francji Filipa VI Walezjusza. Król Czech był jego lennikiem i dlatego, będąc już całkowicie niewidomym walczył po stronie francuskiej w bitwie pod Crécy (1346), będącej jedną z bitew wojny stuletniej (1337-1453). Król Jan Luksemburski poniósł niestety śmierć w tej bitwie.
Mimo tego, że Bona Luksemburska poślubiła przyszłego króla Francji – Jana II Dobrego, to nigdy nie została królową nad Sekwaną, gdyż zmarła 11 września 1349 roku. Natomiast jej mąż został koronowany na króla Francji dopiero po śmierci ojca – 22 sierpnia 1350 roku.
Mimo tego, że córka Jana Luksemburskiego nie została nigdy królową, ani Polski, ani Francji, to urodziła Janowi II Dobremu aż dziesięcioro dzieci, w tym przyszłego króla Francji – Karola V Mądrego, niedoszłego teścia Katarzyny Andegaweńskiej. Bona była także matką Ludwika I de Valois – księcia Andegawenii, którego później adoptowała królowa Neapolu – Joanna I.
Jako matka króla Francji Karola V Mądrego, Bona Luksemburska stała się protoplastką wszystkich królów Francji z dynastii Walezjuszów.
Kolejna próba sojuszu z Kazimierzem Wielkim
Po tym, jak nie doszło do małżeństwa Gutty Luksemburskiej z królewiczem Kazimierzem, Jan Luksemburski po raz kolejny wyciągnął rękę do polskiego monarchy. Gdy w maju 1339 roku zmarła w niewyjaśnionych okolicznościach Anna Aldona Giedyminówna, król Czech postanowił wydać swoją kolejną córkę – Małgorzatę Luksemburską za owdowiałego króla Polski.
Małgorzata też była wdową po Henryku XIV Bawarskim i miała syna Jana Dziecię. W trakcie prowadzenia negocjacji w sprawie małżeństwa Kazimierza Wielkiego z Małgorzatą Luksemburską, stan zdrowia córki Jana Luksemburskiego gwałtownie się pogorszył. Król Czech uzupełnił zatem umowę o zapis, że nawet jeśli Małgorzata umrze, sojusz polsko-czeski będzie trwał nadal. Wkrótce Małgorzata zmarła. Podobnie jak jej syn – Jan Dziecię.
Kazimierz Wielki przybył do Pragi, by poślubić córkę Jana Luksemburskiego, ale ona już nie żyła. W takiej sytuacji król Czech, jako sojusznik polskiego króla powiedział, że nie zostawi go na lodzie. Zaproponował mu jako kandydatkę na żonę, córkę landgrafa Hesji Henryka II Żelaznego – Adelajdę Heską. Ślub tej pary odbył się 29 września 1341 w Poznaniu. Wkrótce okazało się, że Adelajda jest bezpłodna, a król musiał ją oddalić. Jak to się skończyło, możecie przeczytać w innych moich tekstach.
Bibliografia:
- Iwańczak W., Jan Luksemburski, Warszawa 2012.
- Knecht J. Robert, Walezjusze. Królowie Francji 1328-1589, Kraków 2020.
- Wyrozumski J., Kazimierz Wielki, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk, Łódź 1986.
