Tego dnia 2013 roku zmarł Tadeusz Mazowiecki – premier pierwszego niekomunistycznego rządu. Był jednym z najważniejszych polityków, którzy przyczynili się do wprowadzenia przemian ustrojowych po 1989 roku. Jego rząd zapoczątkował budowę III RP
Nie miał charyzmy wodza ani gestu rewolucjonisty, a jednak to on zmienił bieg historii. Gdy Polska wychodziła z cienia komunizmu, Tadeusz Mazowiecki stał się symbolem spokojnej odwagi i politycznego rozsądku. Nie obiecywał cudów, tylko mozolnie budował fundamenty nowego państwa. Zostawił po sobie coś trwalszego niż hasła – sposób myślenia o władzy, który miał oddzielać przeszłość „grubą kreską”.
Wybory z 4 czerwca 1989 roku okazały się wielkim sukcesem „Solidarności”. Zdobyła ona w nich prawie wszystkie mandaty. Oznaczało to, że przed Polską otwierają się nowe możliwości. Ciekawostką jest to, że początkowo premierem miał zostać polityk obozu komunistycznego – Czesław Kiszczak. Sejm odrzucił jednak jego kandydaturę. ”Solidarność” wystawiła kandydaturę Tadeusza Mazowieckiego, który był otwarty na dialog.
Tadeusz Mazowiecki – premier
24 sierpnia 1989 Sejm, jeszcze wtedy PRL powołał Tadeusza Mazowieckiego na urząd Prezesa Rady Ministrów. Jego kandydaturę poparło aż 378 posłów, 4 było przeciw, a 41 wstrzymało się od głosu. Tadeusz Mazowiecki został pierwszym niekomunistycznym premierem tzw. bloku wschodniego. Wydarzenie to miało ogromne znaczenie symboliczne. Rozpoczął się proces upadku komunizmu w całej Europie Środkowo-Wschodniej.
Tadeusz Mazowiecki to płocczanin, który urodził się 18 kwietnia 1927 roku. Był publicystą katolickim, działaczem społecznym i współpracownikiem kardynała i prymasa Polski Stefana Wyszyńskiego. W latach 60. i 70. XX wieku pisywał dla tygodnika „Więź”. W sierpniu 1980 roku wstąpił w szeregi „Solidarności”. W stanie wojennym pełnił funkcję jednego z jej głównych doradców.
Brał udział obradach tzw. Okrągłego Stołu, jako doradca strony solidarnościowej. Zaprzysiężenie rządu Tadeusza Mazowieckiego nastąpiło 12 września 1989 roku. Niektórzy członkowie tego gabinetu byli działaczami PZPR. Należy tu wymienić Czesława Kiszczaka, który został ministrem spraw wewnętrznych oraz Florian Siwicki, który kierował resortem obrony narodowej. Byli też oczywiście członkowie niekomunistyczni, jak Leszek Balcerowicz, który został ministrem finansów, Krzysztof Skubiszewski, który został ministrem spraw zagranicznych oraz Jacek Ambroziak – minister pracy.
Dokonania rządu Tadeusza Mazowieckiego
Rząd Tadeusza Mazowieckiego dokonał wielu przemian. Przekształcił gospodarkę centralnie planowaną w wolnorynkową, co kryło się pod projektem słynnej reformy Balcerowicza. Przywrócił wolność słowa i pluralizmu politycznego oraz samorządów. Rozpoczął wycofywanie się z Układu Warszawskiego i uznał niepodległość państw Europy Wschodniej. Znormalizował stosunki z Kościołem i Stolicą Apostolską
Tadeusz Mazowiecki w ex pose wygłoszonym 24 sierpnia 1989 roku, powiedział o oddzieleniu przeszłości „grubą kreską”. To świadczyło o tym, że był to człowiek zdolny do wypracowania kompromisu, który w tamtym czasie był niezbędny. Należało z optymizmem patrzeć w przyszłość i odrzucić wszystko, co było złe w przeszłości. Premier Tadeusz Mazowiecki podał się do dymisjiw grudniu 1990 roku. Wówczas przegrał wybory prezydenckie z Lechem Wałęsą i Stanisławem Tymińskim. Uplasował się na trzecim miejscu. Jego rząd przetrwał 15 miesięcy.
Po tym jak jego rząd upadł, Tadeusz Mazowiecki założył Unię Wolności, a następnie Unię Demokratyczną. W latach 90. XX wieku został wysłany przez ONZ w byłej Jugosławii. Zrezygnował z tej misji. Był to jego protest wobec bierności świata wobec zbrodni w Srebernicy. Zmarł 28 października 2013 roku.
Bibliografia:
- Dudek Antoni, Reglamentowana rewolucja. Rozkład dyktatury demokratycznej w Polsce 1988–1990, Kraków 2004.
- Graczyk Roman, Od uwikłania do autentyczności. Biografia polityczna Tadeusza Mazowieckiego, Poznań 2015.
