Tego dnia 1975 roku w Słupsku powstała pierwsza pizzeria w Polsce. Wciąż działa i jest najstarsza w kraju
Pięć dekad, tysiące wiernych klientów i smak, który przetrwał zmieniające się mody kulinarne – słupska pizzeria to coś więcej niż lokal gastronomiczny. Pierwsza pizzeria w Polsce powstała w czasach, gdy mało kto wiedział, czym właściwie jest pizza, a mimo to stała się miejscem kultowym. Dziś, choć serwuje te same drożdżowe placki, wciąż budzi nostalgię i przyciąga tłumy – jakby czas się tu zatrzymał.
8 marca 1975 roku w Słupsku otwarto pierwszą w Polsce pizzerię, działającą przy barze mlecznym Poranek. Od tamtej pory lokal nieprzerwanie serwuje charakterystyczny drożdżowy placek, bazujący na oryginalnej recepturze. Klienci mają do wyboru trzy klasyczne warianty farszu: z pieczarkami, kiełbasą lub boczkiem. 8 marca 2025 roku, z okazji jubileuszu, pizzeria świętowała swoje 50-lecie, jak poinformowała Anna Szymkowska z Powszechnej Spółdzielni Spożywców Społem w Słupsku.
PSS Społem w Słupsku, będąca właścicielem baru Poranek oraz przylegającej do niego pizzerii, działa od lipca 1945 roku. Sam bar powstał w 1952 roku jako lokal gastronomiczny, skierowany przede wszystkim do klasy robotniczej. Dzięki swojej dostępności i przystępnym cenom przetrwał do dzisiaj, nie tracąc na popularności.
Pomysł na otwarcie pizzerii narodził się dzięki Tadeuszowi Szołdrze, ówczesnemu dyrektorowi gastronomii w słupskim Społem.
Unikalna receptura i sposób wypieku
Pizza serwowana w Poranku znacząco różni się od klasycznej włoskiej wersji tego dania.
Jak zaznaczyła Szymkowska, to jest drożdżowy placek o niezmienionej dotąd recepturze. Na początku próbowano go robić z baraniną, z wędzoną rybką. Największe wzięcie wśród klientów miały jednak te z pieczarkami, ale także z kiełbasą lub boczkiem. I te trzy rodzaje sprzedawane są do dziś. A najwięcej smakoszy gustuje w pizzy z pieczarkami.
Wypiek pizzy odbywa się w specjalnie zaprojektowanym piecu z cegieł szamotowych, który stał się inspiracją dla wielu późniejszych pizzerii. Proces pieczenia wymaga wcześniejszego, długotrwałego nagrzewania pieca, dlatego pracownicy rozpoczynają przygotowania wcześnie rano. Mimo to pierwsze pizze są dostępne dopiero o godzinie 10:00.
Pierwsza pizzeria w Polsce – popularność i znaczenie pizzerii dla mieszkańców
Każdego dnia w pizzerii sprzedaje się od 450 do 500 placków, a w sezonie letnim nawet 600.
Wtedy stoi zawsze wielka kolejka i ludzie na deptaku przy al. Wojska Polskiego siedzą na ławeczkach i jedzą nasze pizze. Serce rośnie, jak się obok nich przechodzi. Te smaki pasują i starszym, i młodszym. Ci, co się rozpierzchli po kraju, świecie, jak wracają do Słupska, to chętnie do nas wracają i w naszej pizzy odnajdują smaki dzieciństwa.
Obecnie zarządzaniem barem Poranek i pizzerią zajmuje się Bogusława Banasiuk, pełniąca funkcję kierownika lokalu od 2012 roku. Wcześniej przez 10 lat była zastępcą szefa kuchni, zdobywając cenne doświadczenie w zarządzaniu gastronomią. W ocenie pełnomocniczki zarządu PSS Społem w Słupsku, młodzi powinni się uczyć od pani Bogusi zarządzania kuchnią i dbałości o jakość produkcji.
W lokalu pracuje 23 osoby, w tym cztery osoby zajmujące się wyłącznie wypiekiem i wydawaniem pizzy. Farsz i ciasto przygotowywane są w kuchni baru Poranek.
Z okazji 50-lecia pizzerii przygotowano wyjątkowe atrakcje. W sobotę 8 marca pierwsze 50 pizz zostało rozdanych za darmo. Na gości czekał urodzinowy tort, a na profilu lokalu na Facebooku odbył się konkurs na promocyjne hasło dla pizzerii.
Pomimo pojawiających się spekulacji, PSS Społem w Słupsku nie planuje zamknięcia ani sprzedaży lokalu.
W przeszłości PSS Społem w Słupsku było jednym z największych pracodawców w mieście. Obecnie jego działalność koncentruje się głównie na handlu detalicznym, obejmującym:
- pięć sklepów spożywczych,
- piekarnię, w której wypiekane jest pieczywo według tradycyjnych receptur,
- obiekty handlowe do wynajęcia, w tym targowisko i galerię handlową Podkowa, wyposażoną w trzykondygnacyjny parking, punkty usługowe i garmażerkę.
Jednak to właśnie bar Poranek i przylegająca do niego pizzeria pozostają najważniejszym punktem działalności Społem. Jak podkreśliła Anna Szymkowska, to miejsce stało się kultowe, a jego bogata historia i niezmienna tradycja przyciągają zarówno stałych bywalców, jak i nowych gości.
Najstarsza pizzeria na świecie – historia kultowego dania
Prawdopodobnie najstarszą działającą do dziś pizzerią na świecie jest Antica Pizzeria Port’Alba, mieszcząca się w Neapolu we Włoszech. Jej początki sięgały 1738 roku, kiedy to funkcjonowała jako skromny punkt gastronomiczny, w którym kupcy mogli posilić się podczas swoich codziennych obowiązków.
Z biegiem lat miejsce to zyskało na znaczeniu, a w 1830 roku przekształcono je w pełnoprawną restaurację, wyposażoną w stoły, krzesła oraz piętro przeznaczone dla gości. To właśnie tam zaczęła się długa tradycja serwowania pizzy w formie, którą znamy dzisiaj.
Neapol, uznawany za kolebkę pizzy, może poszczycić się wieloma historycznymi lokalami, które odgrywały kluczową rolę w popularyzacji tego dania. Jednym z takich miejsc była restauracja założona przez Raffaele Esposito w 1830 roku, która obecnie funkcjonuje pod nazwą Pizzeria Brandi. To właśnie tam, w 1889 roku, narodziła się jedna z najbardziej klasycznych wersji pizzy – Margherita.
Legenda głosi, że Esposito przygotował pizzę w trzech kolorach nawiązujących do włoskiej flagi:
- czerwień symbolizowała pomidory,
- biel reprezentował ser mozzarella,
- zieleń pochodziła z listków bazylii.
Danie to powstało na cześć królowej Małgorzaty Sabaudzkiej, która odwiedziła lokal i zasmakowała w nowej kompozycji smakowej. To wydarzenie nie tylko przyczyniło się do ogromnej popularności pizzy Margherita, ale także ugruntowało pozycję Neapolu jako światowej stolicy tego dania.
Pizza zyskała ogromną popularność także poza granicami Włoch, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych. Jej historia na amerykańskim gruncie sięga 1905 roku, kiedy to Gennaro Lombardi jako pierwszy uzyskał licencję na sprzedaż tego dania w Nowym Jorku. Zainstalował on piec do pizzy w swoim sklepie-kawiarni i rozpoczął sprzedaż pojedynczych kawałków, co pozwoliło na dotarcie do szerokiego grona klientów. Było to innowacyjne rozwiązanie, które znacząco wpłynęło na przyszłość pizzy w Ameryce.
Dzięki włoskim imigrantom pizza szybko stała się jednym z najpopularniejszych dań w USA, a otwierające się na przestrzeni lat liczne pizzerie przekształciły ją w nieodłączny element amerykańskiej kultury kulinarnej.
Źródła: Miasto Słupsk, TVN24, PAP
Fot. poglądowa
