Tego dnia 1547 roku zmarł król Francji Franciszek I Walezjusz
Franciszek I Walezjusz – król Francji, niedoszły cesarz oraz… niedoszły zięć polskiej królowej Bony Sforzy d’Aragony. Poznajcie życiorys króla Francji, który miał odzyskać Neapol dla królowej Bony, a w zamian za to dostać rękę pierworodnej córki Zygmunta Starego i Bony Sforzy. Poznajcie króla, który nie wahał się stanąć w szranki z królem Hiszpanii – Karolem I Habsburgiem w walce o tron cesarski. Żadna z tych inicjatyw mu nie wyszła! Udowodnił jednak, że próbować zawsze warto!
Franciszek I Walezjusz objął tron francuski w wieku 21 lat, a więc w roku 1515. Przyszło Franciszkowi I objąć tron w krytycznym momencie wojen włoskich. Francja utraciła wszystkie posiadłości we Włoszech, a w Mediolanie powrócił do władzy Maksymilian Sforza. Ponadto Neapol należał do królestwa Aragonii, a Genua była niepodległa.
Zadaniem króla Franciszka I Walezjusza było odzyskać te wszystkie tereny, które utracił król Ludwik XII Walezjusz. Jak doskonale wiecie z moich wcześniejszych wpisów, nie udało mu się tego dokonać. Przegrał bitwę o Neapol z królem Hiszpanii Karolem I Habsburgiem, a następnie trafił do niewoli. Z więzienia wyszedł, ale jako zakładników musiał zostawić swoich dwóch synów: Henryka II Walezjusza i Franciszka III Bretońskiego.
Zostali oni wypuszczeni z więzienia dopiero po podpisaniu pokoju w Cambrai (zwanym Pokojem Dam) w 1529 roku. Z uwagi na to, że ani Karol, ani Franciszek nie chcieli ze sobą rozmawiać, pokój podpisały w ich imieniu: matka Franciszka I – Ludwika Sabaudzka i ciotka Karola – Małgorzata Habsburg.
Skąd prawa do Neapolu?
Wyjaśnijmy sobie w ogóle, dlaczego Franciszek I ubiegał się o Neapol. Otóż odziedziczył do niego prawa po Andegawenach, ale królem Neapolu był też Ferdynand II Aragoński – dziadek Karola V Habsburga! Karol V Habsburg po śmierci dziadka przejął wszystkie królestwa, którymi on władał, czyli: Kastylię, Aragonię i Neapol.
W dodatku wcześniej rządził już Niderlandami i Franche-Comte. Karol V Habsburg zawarł z Franciszkiem I Walezjuszem traktat w Noyon w sierpniu 1516 roku. Zgodził się wówczas płacić Franciszkowi I Walezjuszowi coroczny trybut z Neapolu. Uznał tym samym prawa króla Francji do tego królestwa. W praniu wyszło jednak, że Karola nie było stać na płacenie Franciszkowi I Walezjuszowi trybutu.
Aby umocnić swoje prawa do Neapolu – król Francji Franciszek I Walezjusz wyswatał swoją krewną, z krewniakiem papieża. Madeleine de La Tour d’Auvergne była krewną króla Francji – Franciszka I Walezjusza. Król chciał zdobyć władzę w Neapolu, dlatego postanowił wyswatać Madeleine z Lorenzo II de’ Medici, bratankiem Leona X. W tym celu napisał do bratanka papieża Leona X – Wawrzyńca Medyceusza, który wtedy stanął na czele Republiki Florenckiej.
Oprócz kurtuazyjnych gratulacji, król Francji pisał do przyszłego ojca Katarzyny Medycejskiej, że chciałby go ożenić ze swoją krewniaczką. Tą tajemniczą krewniaczką był nie kto inny, jak Magdalena de la Tour d’Auveregne – matka Katarzyny Medycejskiej. Była ona hrabiną Boulogne i księżniczką królewskiej krwi.
Ślub Madleine i Lorenzo odbył się w 1518 roku w Château d’Amboise. Ich małżeństwo nie trwało długo. Madeleine de la Tour zmarła 28 kwietnia 1519 roku, a jej mąż tydzień później. Przypuszczalną przyczyną śmierci ojca Katarzyny Medycejskiej był syfilis, którym zaraził żonę. Piętnaście dni przed śmiercią – 13 kwietnia 1519 roku Madeleine urodziła córkę. Przyszłą królową Francji – Katarzynę Medycejską. Podobno rodzice cieszyli się z narodzin córki tak, jakby była chłopcem.
Franciszek I Walezjusz – niedoszły cesarz
Okazją dla króla Francji – Franciszka I Walezjusza była śmierć w 1519 roku cesarza Maksymiliana I Habsburga. Jak wiadomo, tron cesarski był elekcyjny, a elektorzy nie mieli obowiązku wybrać Habsburga. Postanowili dać szansę królowi Francji, który i tak pewnie wiedział, że tę elekcję wygra Karol V Habsburg. Był on wnukiem zmarłego Maksymiliana I Habsburga, a w dodatku jego królestwo było już wtedy rozległe.
Mamy tutaj także swój polski akcent, gdyż o tytuł cesarza ubiegał się również król Polski – Zygmunt I Stary, który swoje roszczenia do tronu cesarskiego opierał na tym, że jego matka to Elżbieta Rakuszanka – spokrewniona ze zmarłym Maksymilianem I Habsburgiem. Polski monarcha nie miał raczej szans na objęcie tronu cesarskiego. Nie zdobył go również król Francji – Franciszek I Walezjusz. Cesarzem został wnuk Maksymiliana I – Karol V Habsburg.
Habsburgowie, Walezjusze, Tudorowie
Habsburgowie nie lubili Tudorów. Pierwszym tego przykładem było zawarcie sojuszu Królów Katolickich z Tudorami i wydanie za księcia Artura Tudora, a po jego śmierci za Henryka VIII Tudora ich córki Katarzyny Aragońskiej. Wtedy Maksymilian I Habsburg ochłodził relacje z Hiszpanią. Drugim tego dowodem była sytuacja po śmierci rzeczonego Maksymiliana I Habsburga.
Otóż próba przeforsowania kandydatury Franciszka I Walezjusza na cesarza sprawiła, że Walezjusze zacieśnili stosunki z Tudorami. Miało nawet dojść do spotkania Henryka VIII Tudora z Franciszkiem I Walezjuszem. Plany te chciał zniweczyć Karol V Habsburg, który odbył nawet tajne rozmowy z Henrykiem VIII w tej sprawie. Do spotkania między królem Anglii i królem Francji i tak doszło. Odbyło się ono w czerwcu 1520 roku i przebiegało w bardzo przyjaznej atmosferze.
Franciszek I Walezjusz zawarł porozumienie z opiekunem pochodzącej z Florencji Katarzyny Medycejskiej – papieżem Klemensem VII. Przedmiotem tego porozumienia było zawarcie małżeństwa między synem Franciszka – Henrykiem II Walezjuszem (królem Francji), a 15-letnią wówczas Katarzyną. Para miała mnóstwo dzieci, w tym przyszłego króla Polski – Henryka Walezego.
Franciszek I Walezjusz zmarł 31 marca 1547 roku. Jego następcą został jego syn – Henryk II Walezjusz. Małżeństwo Katarzyny Medycejskiej i Henryka II Walezjusza nie układało się dobrze. Król zdradzał żonę. Sam zginął tragicznie w 1559 roku, podczas turnieju rycerskiego zorganizowanego z okazji ślubu jednej z jego córek. Został śmiertelnie ugodzony w oko.
Bibliografia:
- Knecht Robert J., Walezjusze. Królowie Francji 1328-1589, Kraków 2020.
