Tego dnia 1241 roku zmarł książę śląski, krakowski i wielkopolski – Henryk II Pobożny. Był synem księcia Henryka I Brodatego i jego żony Jadwigi Śląskiej z Andechs-Meran
Jej serce ścisnął lodowaty strach, zanim jeszcze nadeszła wiadomość. Na pobojowisku pod Legnicą dwie kobiety, osłabione żalem, próbowały odnaleźć ciało bliskiego – rozpoznając je po sześciu palcach u stopy. Wśród bitewnego kurzu, legend i bezgłowych trupów zapisała się ostatnia droga księcia – Henryk II Pobożny padł ofiarą nie tylko najazdu, ale i pamięci, która uczyniła z niego męczennika.
Gdy matka musi pochować własne dziecko, jej serce pęka na pół. Jeszcze bardziej cierpi, gdy musi oglądać zwłoki swojego dziecka, i to pozbawione głowy! Przed takim, trudnym zadaniem stanęła wdowa po Henryku Brodatym – Jadwiga Śląska. Na pobitewne pole pod Legnicą udała się wraz z synową – Anną Przemyślidówną. Obie kobiety były przepełnione bólem i żalem i ledwo trzymały się na nogach. Ciało księcia miały rozpoznać, według legendy, po sześciu palcach u jednej ze stóp. W ten sposób Tatarzy rozprawili się z polskim księciem!
Henryk II Pobożny był trzecim synem Henryka Brodatego i św. Jadwigi Śląskiej. Nie wiemy, kiedy dokładnie się urodził. Pierwsza informacja o tym księciu pochodzi z 1208 roku. Przyjmuje się, że Henryk II Pobożny przyszedł na świat między 1186 a 1207 rokiem. Książę urodził się we Wrocławiu i tam też został ochrzczony. Wychowawcą Henryka Pobożnego, gdy był dzieckiem, został kanonik wrocławski Paweł, który później został biskupem poznańskim.
Domniemana bitwa braci?
Konrad Kędzierzawy był bratem Henryka II Pobożnego. W 1213 roku miało dojść do bitwy pod Studnicą (miejscowość nieopodal Legnicy). W starciu tym Henryk II Pobożny miał pokonać brata.
Bitwa pod Studnicą miała być zwieńczeniem konfliktu, który rzekomo wybuchł między synami Henryka Brodatego. Jego przyczyną miało być to, że Henryk Brodaty dokonał niesprawiedliwego, zdaniem swoich synów, ich uposażenia. Konrad Kędzierzawy miał zostać zupełnie pominięty przez ojca. Dziedziczyć miał Henryk II Pobożny. Przed domniemanym wydziedziczeniem, Konrad Kędzierzawy miał odziedziczyć księstwo głogowskie, Dolne Łużyce i Lubusz.
Jeszcze do początków XX wieku uważano w historiografii, że do konfliktu między braćmi doszło. Ponadto twierdzono, że nie reagowali na niego rodzice książąt, a więc Henryk Brodaty i św. Jadwiga Śląska. Sądy te opierano na informacjach zawartych w Kronice polskiej, a z Konrada Kędzierzawego robiono bohatera w walce o polskość Śląska!
Pokonany, starszy syn Henryka Brodatego miał zbiec do Głogowa i tam pogodzić się z ojcem. Miał wtedy zrezygnować również z dziedziczenia ziem po ojcu. Badacze: Benedykt Zientara i Jerzy Mularczyk zakwestionowali istnienie tego konfliktu. O takowym nie wspomina żadne inne źródło. Nie potwierdzają go również współczesne badanie. Wobec tego należy uznać, że nigdy nie miał on miejsca.
Henryk II Pobożny i małżeństwo z Anną Przemyślidówną
W 1216 roku Henryk ożenił z Anną Przemyślidówną, córką króla Czech – Przemysła Otokara I. Z tego związku urodziły się następujące dzieci: Gertruda (1218/1220–1244/1247), Bolesław II Rogatka (1220/1225–26 grudnia 1278), Mieszko lubuski (1223/1227–1242), Konstancja (1227–21 lub 23 lutego 1257), Elżbieta (1224/1232–16 stycznia 1265 w Modrzu), Henryk III Biały (1227/1230 – 3 grudnia 1266), Konrad I głogowski ( 1221/1231–6 sierpnia 1273/1274), Agnieszka (1230/ 1236–14 maja po 1277), Władysław wrocławski arcybiskup Salzburga (1237–27 kwietnia 1270) i Jadwiga (1238/1241–3 kwietnia 1318).
Oprócz wymienionych wyżej dzieci, owocami tego małżeństwa było dwoje dzieci, które zmarły, jako niemowlęta. Synowie Henryka II Pobożnego byli kształceni przez kapelanów, którzy przebywali na książęcym dworze. Natomiast córki były wychowankami opactwa w Trzebnicy.
Dzięki temu małżeństwu, Henryk II Pobożny mógł pewniej działać na arenie międzynarodowej.
Henryk II Pobożny – współpraca z ojcem i samodzielne rządy
W 1222 roku rozpoczął się okres współrządów Henryka I Brodatego i jego syna – Henryka II Pobożnego. W latach 1222-1223, Henryk II Pobożny wraz ze swoim ojcem walczył przeciwko plemieniu Prusów. Gdy w wyniku zbrodni gąsawskiej, w której zginął książę Leszek Biały, a Henryk I Brodaty został ciężko ranny, to Henryk II Pobożny przejął chwilowo pełnię władzy.
W 1229 roku książę Konrad Mazowiecki uwięził Henryka I Brodatego. Wówczas Henryk II Pobożny został regentem w imieniu ojca. W latach 1233 i 1234, Henryk II Pobożny pomagał ojcu w działaniach zbrojnych, które ten prowadził w Prusach i Wielkopolsce.
W 1234 roku doszło do formalnego rozdziału władzy ojca i syna. Henryk I Brodaty uczynił syna koregentem Henryk I Brodaty tytułował się księciem śląskim i krakowskim. Natomiast Henryk II nosił księcia śląskiego i wielkopolskiego.
Po śmierci ojca
Gdy 19 marca 1239 roku zmarł w Krośnie Odrzańskim Henryk Brodaty, jego syn przejął pełnię władzy. W chwili śmierci, Henryk I Brodaty był ekskomunikowany. Został wyklęty za to, że nie popierał przywilejów dla Kościoła. Skutkowało to tym, że odmówiono mu pochówku w klasztorze w Trzebnicy. Staraniami syna został jednak tam pochowany i spoczywa do dziś.
Zarówno ojciec Henryka II Pobożnego, jak i jego dziad – Bolesława Wysokiego, popierali dynastię Hohenstaufów. Jednak byli pni na bakier z papieżem. Henryk II Pobożny zerwał z Hohenstaufami i przeszedł do obozu papieskiego. W 1239 roku, Henryk II Pobożny zaatakował Brandenburczyków i pokonał ich w bitwie pod Lubuszem. W ten sposób odzyskał zajęty Samtok.
Henryk II zginął tragicznie 9 kwietnia 1241 roku w bitwie pod Legnicą przeciwko Mongołom. W chwili śmierci syna św. Jadwiga Śląska miała dziwne przeczucie, że synowi grozi niebezpieczeństwo. Historia pokazała, że serce matki nigdy się nie myli…
Bibliografia:
- Stefaniak Piotr, HENRYK POBOŻNY (1196/1207 – 9 kwietnia 1241) OBROŃCA WIARY, ŚWIĘTY RYCERZ, książę śląski, krakowski i wielkopolski 1238–1241 (artykuł).
- Faron Barbara, Święte i tygrysice. Piastówny i żony Piastów (1138-1320), Kraków 2018.
