9 lutego 1957 roku w Estoril zmarł Miklós Horthy de Nagybánya. Węgierski admirał, regent państwa w latach 1920-1944

W czasie I wojny światowej (1914–1918) pełnił funkcję admirała floty austro-węgierskiej, Po wojnie Horthy wrócił do ojczyzny gdzie zorganizował kontrrewolucję przeciwko komunistycznej Węgierskiej Republice Rad rządzonej przez Bélę Kuna.

W sierpniu 1919 roku Z pomocą wojsk rumuńskich i czechosłowackich zdobył Budapeszt rozpoczynając okres tak zwanego „białego terroru”, który skierowany był przeciwko socjalistom, komunistom, związkowcom i Żydom w wyniku którego zamordowano 5000 osób. Celem białego terroru było sprzątniecie wszystkich śladów po Węgierskiej Republice Rad.  Po przejęciu władzy został mianowany głównodowodzącym węgierskich sił zbrojnych, a w 1920 Zgromadzenie Narodowe wybrało go na regenta Królestwa Węgier

Zagrożone ekspansją komunizmu i okrążona przez wrogie kraje Królestwo Węgier znalazło się w trudnym położeniu uznano, że tylko sojusz z Niemcami może doprowadzić do powrotu węgierskich ziem utraconych na rzecz Czechosłowacji i Rumunii. Ziemie te były w większości zamieszkane przez ludność węgierską. Po niepowodzeniach Horthy postanowił zwrócić się o pomoc do Niemiec. Hitler i Mussolini zgodzili się na rolę arbitrów w sporze węgiersko-czechosłowackim (pierwszy arbitraż wiedeński). Zgodnie z ich rozstrzygnięciem w listopadzie 1938 Węgry zaanektowały sporne terytorium południowej Słowacji i południowej Rusi Zakarpackiej. Gdy w 1939 roku Czechosłowacja rozpadła się, Węgry podjęły działania zbrojne przeciw Karpato-Ukrainie w wyniku walk z oddziałami Siczy Karpackiej zlikwidowały jej państwowość i i uzyskały wspólną granicę z Polską wzdłuż Karpat Wschodnich. Niemcy po udzieleniu tej pomocy wymusiły wsparcie Węgrów w późniejszym najeździe na ZSRR.

We wrześniu 1939 roku Miklós Horthy nie zgodził się na przepuszczenie oddziałów Wehrmachtu przez terytorium Węgier, które miał przeprowadzić inwazję na Polskę mimo że domagali się tego Niemcy. Horthy rozkazał zaminowanie tuneli kolejowych i ich wysadzenie w przypadku próby przedarcia się Niemców siłą.

W sierpniu 1940 roku Węgry otrzymały północną część rumuńskiego Siedmiogrodu co było wynikiem drugiego arbitrażu wiedeńskiego jednak w zamian Węgry musiały przystąpić do tak zwanego Paktu Trzech, sojuszu Niemiec, Włoch i Japonii.

Od najazdu Niemiec na Polskę admirał Horthy cały czas był przychylnie nastawiony do Rzeczpospolitej. Mimo protestów Berlina, udzielał schronienia polskim uchodźcom. Mimo nacisków rządu niemieckiego do końca listopada 1940 roku oficjalnie funkcjonowało poselstwo polskie w Budapeszcie. Przy czynnym udziale polskiego poselstwa i potajemnej aprobacie władz węgierskich do maja 1940 roku z Węgier do Francji ewakuowano około 35 tysięcy żołnierzy Wojska Polskiego, którzy we wrześniu 1939 roku byli oficjalnie internowani. Do marca 1944 roku w Budapeszcie działała główna ekspozytura wywiadu polskiego w Europie Środkowej, prowadząca łączność kurierską z okupowanym krajem, polskie szkoły i instytucje kulturalne. Sytuacja ta była tolerowana przez władze węgierskie mimo oficjalnego sojuszu z III Rzeszą.

W kwietniu 1941 roku Węgry przepuściły przez swoje terytorium wojska niemieckie, które miały dokonać inwazji na Jugosławię. W czerwcu 1941 roku wojska Węgierskie zaangażowały się w wojnę ze Związkiem Radzieckim w konsekwencji Wielka Brytania pod naciskiem Stalina wypowiedziała wojnę Węgrom, którzy do pomocy wojskom niemieckim wysłali 2. Armię, ta została prawie całkowicie zniszczona nad Donem w 1943 roku. Po klęsce 2 armii Horthy zrozumiał jakim błędem był sojusz z Niemcami.

W 1944 roku Horthy zaczął negocjować traktat pokojowy z aliantami co rozzłościło Hitlera , który wysłał wojsko na terytorium Węgier okupując je do 19 marca 1944 roku. Horthy zdecydował się utworzyć proniemiecki rząd Döme Sztójaya, który dotychczas był ambasadorem Węgier w Berlinie. Nie chciał ryzykować otwartego starcia z Niemcami. Mimo to cały czas kontynuował rozmowy z aliantami zachodnimi. Horthy sprzeciwiał się nazistowskim planom wywozu węgierskich Żydów. Dopiero podczas okupacji niemieckiej rozpoczęły się masowe deportacje do Auschwitz.

W październiku 1944 roku na ziemie węgierskie wkroczyła Armia Czerwona. Horthy najpierw próbował poddać się aliantom zachodnim, którzy jednak odmówili odrębnej kapitulacji następnie za pośrednictwem jugosłowiańskich komunistów Josipa Broz Tito próbował poddać wojsko węgierskie Rosjanom. Niemcy w odwecie porwali mu syna, a potem aresztowali jego samego wywożąc go w głab Rzeszy. Nowy marionetkowy przywódca Ferenc Szálasi wyraził zgodę na dalszy udział Wegier w wojnie po stronie Niemiec.

Horthy został internowany przez Niemców w Bawarii a następnie przejęty przez armię amerykańską po czym był przetrzymywany w niewoli do końca 1945 roku kiedy go ostatecznie wypuszczono.
W 1946 roku wziął udział w procesie norymberskim jako świadek. Resztę życia spędził na wygnaniu w Portugalii. W chwili śmierci miał 89 lat w 1993 roku jego prochy uroczyście przeniesiono do mauzoleum w Kenderes, co było jego ostatnią wolą gdy jego ojczystą ziemię opuści stopa ostatniego okupanta. 

Miklos Horthy. Źródło: Wikipedia


Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*