Tego dnia 1292 roku zmarła Eufrozyna opolska, babka Kazimierza Wielkiego
Intrygi, rodzinne konflikty i walka o wpływy – życie średniowiecznych księżnych rzadko przypominało bajkę. W takim świecie musiała odnaleźć się Eufrozyna opolska, kobieta, której los splótł się z rodami Piastów i która zapisała się w historii jako matka jednego z najpotężniejszych polskich władców. Jej historia to opowieść o ambicji, podejrzeniach i odwadze w obliczu bezlitosnej polityki epoki.
Eufrozyna opolska była córką Kazimierza I opolskiego i Wioli opolskiej zwanej Bułgarką. Była drugą żoną Kazimierza I kujawskiego, syna Konrada Mazowieckiego i Agafii Światosławówny. Eufrozyna została żoną Kazimierza I kujawskiego po śmierci Konstancji wrocławskiej, córki Henryka II Pobożnego, który zginął w 1241 roku w bitwie z Mongołami pod Legnicą i Anny Przemyślidki – córki króla Czech Przemysła Otokara II.
Ślub tej pary odbył się między 1257 a 1259 rokiem, ponieważ w 1260 roku urodził się ich najstarszy syn, przyszły król Polski – Władysław Łokietek. Agnieszka Teterycz-Puzio – autorka książki pt. “Piastowskie księżne regentki. O utrzymanie władzy dla synów…” podaje, że Eufrozyna opolska poślubiła Kazimierza I kujawskiego najprawdopodobniej w 1257 roku, ponieważ z dokumentu datowanego na 3 czerwca 1257 roku możemy wnioskować, że książę Kazimierz I kujawski udał się do Władysława opolskiego, czyli brata Eufrozyny opolskiej.
Co ciekawe, gdy Eufrozyna opolska była żoną Kazimierza I kujawskiego, wymieniana była bezimiennie. Natomiast po śmierci Kazimierza I kujawskiego, już jako o wdowie, pisano o niej, że była matką Władysława Łokietka.
Eufrozyna opolska urodziła swojemu mężowi trzech synów. Wspomnianego już tutaj przyszłego króla Polski Władysława Łokietka oraz Kazimierza łęczyckiego, a także Siemowita dobrzyńskiego. Mieli razem też córkę – Eufemię kujawską, która była praPRAbabką króla Polski i wielkiego księcia Litwy Władysława II Jagiełły!
Eufrozyna opolska nie utrzymywała dobrych relacji ze swoimi pasierbami, czyli synami Konstancji wrocławskiej. Obawiała się, że gdy tylko jej mąż, a ich ojciec umrze, oni będą chcieli przejąć ziemie należące do ich ojca tylko dla siebie, nie zostawiając nic jej własnym synom! Autor “Kroniki wielkopolskiej” twierdził, że Eufrozyna chciała nawet otruć swoich pasierbów!
Jednak jak twierdzi Agnieszka Teterycz-Puzio te oskarżenia mogą być bezpodstawne, ponieważ autor wyżej wspomnianej kroniki mógł opierać się na obiegowej opinii, dotyczącej relacji macochy i pasierbów. Jednak trzeba mieć na uwadze to, że między Eufrozyną opolską, a jej pasierbami pojawił się konflikt. Nowa żona ich ojca szybko zajęła miejsce ich matki – Konstancji wrocławskiej. Przyczyniło się do ochłodzenia relacji Kazimierza I kujawskiego z synami!
Eufrozyna opolska, gdy urodziła Władysława Łokietka, dążyła do skłócenia Kazimierza I kujawskiego z jego synami z małżeństwa z Konstancją wrocławską, a także z ich sojusznikiem – Bolesławem V Wstydliwym, a także z Siemowitem I, czyli bratem Kazimierza I kujawskiego i jego zaciekłym wrogiem! Działania Eufrozyny opolskiej były widoczne, ponieważ w początkach czerwca spotkali się pod Dankowem: Bolesław V Wstydliwy, Bolesław Pobożny, Henryk wrocławski oraz Władysław opolski (brat Eufrozyny i szwagier Kazimierza). Była tam obecna również księżna Kinga Arpadówna – żona Bolesława V Wstydliwego. Podczas tego spotkania można było zauważyć marginalizowanie osoby księcia Kazimierza I kujawskiego.
Kazimierz I kujawski zapewne wyczuł wrogość wobec swojej osoby, która panowała podczas tego spotkania i w odwecie, prawdopodobnie inspirował najazdy litewskie na Mazowsze, które miały miejsce w latach 60. XIII wieku. Konkretnie mówimy o wyprawie litewskiej na Mazowsze z roku 1262. W wyniku tej wyprawy litewskiej, zgodnie z zapisami “Rocznika kapituły krakowskiej”, do niewoli dostał się brat Kazimierza I kujawskiego i jego antagonista – Siemowit I wraz ze swoim synem Konradem II czerskim i poniósł śmierć poprzez ścięcie!
Kazimierz I kujawski zawarł z Litwinami umowę odwetową. Zachowały się dokumenty z lat 1262 i 1263, które to sugerują! Papież Urban IV oskarżył Kazimierza I kujawskiego, że ten sprzysiągł się z poganami w walce przeciwko krzyżakom. Natomiast w 1263 roku ojciec Władysława Łokietka zawarł sojusz z krzyżakami i wyparł się współpracy z poganami!
Gdy Kazimierz I kujawski umarł, Eufrozyna opolska objęła regencję w imieniu swoich synów: na Kujawach brzeskich, w ziemi łęczyckiej oraz dobrzyńskiej. Jak już tu wspominałem, relacje Eufrozyny opolskiej z jej pasierbami nie były dobre. Wspaniałym dla niej prezentem był zatem bunt rycerzy inowrocławskich przeciwko Siemomysłowi kujawskiemu, po którym został on wygnany, a z wygnania wrócił dopiero w 1278 roku!
Po śmierci Kazimierza I kujawskiego, po 1 maja 1275 roku Eufrozyna opolska wyszła po raz kolejny za mąż. Tym razem jej mężem został Mściwoj II. Małżeństwo to miało zostać zawarte za pośrednictwem Bolesława Pobożnego, a więc ojca Jadwigi Bolesławówny, która została żoną Władysława Łokietka, a więc syna Eufrozyny opolskiej. Nie wiadomo czym dokładnie kierował się Mściwoj II żeniąc się z Eufrozyną, która miała już gromadkę dzieci. Być może liczył, że będzie miał własne potomstwo lub też, po przejęciu należącej do Kujaw kasztelani wyszogrodzkiej, chciał zalegalizować ten nabytek.
Małżeństwo Eufrozyny opolskiej z Mściwojem II nie należało do udanych. Drugi mąż zdradzał Eufrozynę. Wkrótce doszło do rozwodu.
Bibliografia:
- Agnieszka Teterycz-Puzio, Piastowskie księżne regentki. O utrzymanie władzy dla synów, Kraków 2016.
