Alianse z wyboru i przymusu. Polskie sojusze militarne w XX i XXI w. Studia przypadków, red. J. Jędrysiak, D. Koreś
Sojusze pomiędzy państwami czy organizacjami jest znane historii od zarania dziejów. Każdy z nich jest inny, każdy ma inną etiologię, każdy ma określony cel. Wiele aliansów militarnych, które powstawały na przestrzeni dziejów nie były sojuszami dobrowolnymi. Często ich istnienie podyktowane było położeniem geograficznym, zależnością czy podległością konkretnej doktrynie. Trzeci tom “Studiów z historii wojska polskiego”, Alianse z wyboru i przymusu, pod redakcją Jacka Jędrysiaka o Daniela Koresia opisuje przypadki polskich sojuszy militarnych – tych z wyboru i tych z przymusu.
Alianse z wyboru i przymusu to zbiór artykułów poświęconych polskiej polityce i wojskowości przełomu XX i XXI wieku. Praca dotyka kwestie najważniejszych rodzajów współpracy Polski z innymi państwami, głównie koncentrując się jednak na układzie warszawskim, kiedy Polska zależna była od ZSRR, co z kolei miało ogromny wpływ na politykę zagraniczną i militarną kraju.
Autorzy
Artykuły, które są częściami składowymi “Aliansów z wyboru i przymusu”, zostały napisane przez historyków, w dużej mierze doktorów czy profesorów, reprezentujących różne ośrodki naukowe z terenu Polski. Spośród nich warto wspomnieć o Biurze Edukacji Publicznej IPN, Akademii Nauk Stosowanych TWP w Szczecinie, Uniwersytecie Warszawskim czy Centralnym Archiwum Wojskowym.
Profesjonalizm autorów jest nieoceniony – korzystają oni z bogatej bibliografii, poruszają popularne zagadnienia, ale przedstawiają je z nieoczywistych perspektyw, o których miłośnik historii – z dużym prawdopodobieństwem – nie wiedział. Ponadto, szczegółowe informacje o każdej osobie, która napisała artykuł zamieszczony w “Aliansach z wyboru i przymusu”, można odszukać w załączonej do pracy nocie o autorach.
Alianse z wyboru i przymusu – struktura książki
Publikację tworzy 14 artykułów poświęconych sojuszom polskim w szerokim tego słowa znaczeniu. Czytelnik znajdzie tutaj przekrój zagadnień od końca I wojny światowej, gdzie opisano szkolenie i tworzenie Polnische Wehrmacht w 1917 r., aż do czasów współczesnych, gdzie jeden z autorów charakteryzuje udział Polski w strukturach obronnych Unii Europejskiej.
Artykuły ułożone są chronologicznie, co pozwala Czytelnikowi, po zapoznaniu się ze wszystkimi tekstami, spojrzeć na sprawę aliansów militarnych całościowo. Czytający sam może wysunąć wnioski na temat tego, które sojusze, ujęte w publikacji, powinny być rozpatrywane jako te z wyboru, a które jako alianse z przymusu.
Książka ma charakter ściśle naukowy. Autorzy artykułów powołują się na źródła archiwalne, internetowe oraz bogatą literaturę. Niektórzy z nich zamieszczają tabele, które obrazują podejmowany temat. Pozycję zamyka indeks osób.
Alianse z wyboru i przymusu – ocena
Publikacja posiada wiele plusów. Zacząć należy od tego, że znane tematy przedstawione są
w niecodzienny sposób, co pozwala zgłębić wiedzę historyczną i wiedzę o wojskowości
w ogóle. Przykładem może być tutaj kwestia ruchu prometejskiego i współpraca Polski oraz Ukrainy w okresie międzywojennym w tym zakresie.
Bardzo trafnym zabiegiem jest to, że po każdym artykule znajduje się wykaz bibliograficzny – nie trzeba szukać pozycji, z których korzystał autor na końcu książki, jak to zwykle bywa. Po trzecie, bogactwo źródeł
i literatury wykorzystanych do napisania tekstów sprawia, że publikacja nie jest odrealniona, popularnonaukowa, zostawiona w sferze domysłów – wszystko tutaj jest dokładnie wyjaśnione.
Jednocześnie powoduje to, że materiał przekazany w Aliansach z wyboru i przymusu zaciekawi przede wszystkim osoby, które interesują się historią wojskowości, ale to także cenne źródło wiedzy dla każdego laika. Tutaj jednak z pewnością przeszkadzać będzie naukowy charakter tekstu. Jedynym minusem, który rzuca się w oczy, jest układ tekstu.
Litery są bardzo małe, tekst jest zbity, a czcionka przypisów niewiele różni się wielkością od głównego tekstu. Czytelnik ma wrażenie, że artykuł, który czyta nigdy się nie kończy, a litery po pewnym czasie lektury zlewają się.
Wydawnictwo IPN
Ocena recenzenta: 5/6
Karolina Wysińska
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem IPN. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.