Patrycjusz Wyżga, Didaskalia. Osiem rozmów o przyszłości Polski
Jestem pewien, że przyszłość Polski leży każdemu na sercu. Zastanawiamy się, w jakim kierunku zmierza nasz kraj. Jaka będzie Polska za kilkadziesiąt lat? Jakie dziś stoją przed nią wyzwania, szanse i zagrożenia? Właśnie z tymi pytaniami próbuje się zmierzyć Patrycjusz Wyżga w książce Didaskalia. Osiem rozmów o przyszłości Polski.
Recenzowana książka ukazała się nakładem wydawnictwa Port. Oczywiście jej tytuł nie jest przypadkowy. Wprost nawiązuje do kanału internetowego Didaskalia. Jego twórcą jest dziennikarz Patrycjusz Wyżga. Zaprasza on różnych gości, reprezentujących różne dziedziny nauki aby poznać ich pogląd na otaczającą nas rzeczywistość. Przyznam, że bardzo często zaglądam na ten kanał i słucham umieszczanych tam treści. Wiele rozmów jest naprawdę wartościowych i obiecujących.
Uwagi wstępne
Ktoś kiedyś powiedział, że prognozowanie jest bardzo niebezpieczne, zwłaszcza jeżeli dotyczy przyszłości. Moim zdaniem doskonale widać to podczas lektury książki. Składa się na nią osiem rozmów z różnymi ekspertami. Wydawnictwo zapewnia nas, że wywiady te nie były dotąd nigdzie publikowane. Jednak mówiąc szczerze, jeśli ktoś uważnie śledzi polską politykę i szeroko rozumianą debatę publiczną, to nie znajdzie tutaj wielu nowych treści.
Mam też wątpliwości, czy książka to istotnie zarysowana „śmiała wizja przyszłości”. Wielu rozmówców ucieka od jednoznacznych przewidywań dotyczących przyszłości, koncentrując się na diagnozie rzeczywistości i analizie przeszłości.
Oczywiście jest w tych wszystkich rozmowach pewien wspólny mianownik. Wszyscy zgadzają się co do tego, że Polska potrzebuje pewnej wizji i celu, do którego ma zmierzać. Po upadku komunizmu sprawa była oczywista. Wszyscy rozumieli, że celem strategicznym jest integracja z NATO i Unią Europejską. Panowała co do tego oczywista zgoda. Jaki cel rysuje się na horyzoncie w roku 2025? Jaką wizję Polski mamy za kolejne 25 lat?
Rozmówcy
Oczywistym jest, że w zbiorze wywiadów jedne są bardziej wartościowe, inne mniej. Książkę otwiera rozmowa z profesorem Antonim Dudkiem o polityce i politykach. Profesor star się rzeczowo patrzeć na polską politykę – bez upiększania, ale też bez rozdzierania szat. Jesteśmy bowiem skłonni do popadania w skrajności – albo widzimy wszystko w jasnych, albo w czarnych barwach. Tymczasem rzeczywistość jest o wiele bardziej złożona. Narzekamy na polską scenę polityczną i system partyjny. Czy jednak uświadamiamy sobie, że należy on do najstabilniejszych i najbardziej przewidywalnych w Europie?
Być może najbardziej dyskusyjna jest rozmowa z profesorem Marcinem Piątkowskim o inwestycjach i rozwoju. Jestem pewien, że wielu czytelników (w tym ja) nie zgodzi się z nim, że Polska jest jednym z najlepszych państw do życia. Sami widzimy, ile w naszym państwie rzeczy wymaga realnej zmiany i poprawy.
Zastanawia też fakt, że profesor był przez kilka lat doradcą chińskiego rządu. Widać można doradzać autorytarnemu państwu, któremu wielu zarzuca łamanie praw człowieka, inwigilowanie własnych obywateli czy brutalną rozprawę z mniejszościami etnicznymi – czyli mniej więcej to samo, co robi Rosja i Białoruś. Różnica jest taka, że Chiny są gospodarczą potęgą i trzeba się z nimi liczyć. To pokazuje pewne podwójne standardy.
Myślę, że również profesor Pisarska nieco przecenia rolę Polski na arenie międzynarodowej. Prawda jest taka, że „blok zachodni” – powiedzmy tak umownie – jest zależny od USA być może najbardziej swojej historii. To pokazuje skalę wyzwań stojących choćby przed Unią Europejską, z którymi ta nie potrafi sobie poradzić.
Nie chcę w tym miejscu niepotrzebnie streszczać książki, jednak w wielu rozmowach pojawia się wątek demograficzny jako najpoważniejsze wyzwanie stojące przed Polską. Demografia jest naszym kluczowym problemem. Problemem, z którym nie potrafimy sobie poradzić. Nawet specjaliści nie są w stanie wskazać środków zaradczych.
Didaskalia. Osiem rozmów o przyszłości Polski – podsumowanie
To książka, która bardzo rozbudziła moje oczekiwania. Spodziewałem się rzeczywiście śmiałych wizji o przyszłości naszej Ojczyzny. Jednak mówiąc wprost, czuję się zawiedziony. Rozmowy były zbyt krótkie i w gruncie rzeczy niepogłębione. Uważny obserwator rzeczywistości nie znajdzie w nich zbyt wiele nowych treści. Recenzowana istotnie traktuje o Polsce, jednak więcej w niej analizy teraźniejszości i przeszłości, niż wizji na przyszłość.
Wydawnictwo Port
Ocena recenzenta: 4/6
Wojciech Sobański
Recenzja powstała we współpracy z Wydawnictwem Port. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
