kościół św. Mikołaja w Szczecinie

10 grudnia 1811 roku spłonął doszczętnie kościół św. Mikołaja w Szczecinie

Tego dnia 1811 roku spłonął doszczętnie kościół pw. św. Mikołaja w Szczecinie

Kościół św. Mikołaja w Szczecinie po raz pierwszy został wspomniany w dokumencie ecclesiam sancti Nicholai cum parrochia ciuitatis. Pełna treść dokumentu jest dostępna w zbiorze dokumentów średniowiecznych Pommersches Urkundenbuch, których opracowania podjął się szczeciński archiwista, Richard Klempin w II połowie XIX wieku.

Po jego śmierci dzieło było kontynuowane i ostatecznie wydano 11 tomów dokumentów:

  • tomy 1-6 w latach 1868-1907,
  • 7 w 1940,
  • 8-11 w latach 1958-1990.

Pierwsze sześć tomów zostało zdigitalizowanych i jest dostępnych na stronie Kujawsko-Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej pod hasłem PUB.) z 25 lutego 1243 roku. Patronat nad kościołem książę Barnim I powierzył siostrom cysterkom z Klasztoru Panieńskiego pw. Najświętszej Marii Panny. Z zachowanych dokumentów wynika, że w 1261 roku (PUB, 18.04.1261) w miejscu kościoła mieściła się jedynie kaplica (capella) pw. św. Mikołaja.

Świątynię w stylu gotyckim zaczęto budować w 1335 roku. Przetrwała w niezmienionym kształcie do początku XIX wieku. Była to budowla drewniana, o konstrukcji halowej z nisko osadzonym sklepieniem. Na zachodniej stronie kościelnej wieży umieszczono zegar. Na wprost północno-zachodniego narożnika Kościoła pw. św. Mikołaja umieszczono drewnianą dzwonnicę.

Przy kościele powstał, jak to zwykle w średniowieczu bywało, cmentarz. Dokumenty nie pozwalają stwierdzić kiedy powstał, pierwsze wzmianki pochodzą z 1345 lub 1346 roku, jednak na pewno powstał dopiero w XIV wieku ponieważ jeszcze na początku wieku poprzedniego przez teren domniemanego cmentarza przepływał szeroki strumień, który dzielił podgrodzie na część północną i południową. Cmentarz funkcjonował do XVI wieku, kiedy to pochówki mieszczańskie przeniesiono do kościoła pw. św. Jakuba i kościoła Mariackiego, a pochówki biedoty do kościoła pw. św. Piotra i św. Pawła.

Od 1345 roku (pierwsze wzmianki, szczegóły w PUB) plac przykościelny zaczęły zapełniać domy rzemieślników i kramy handlarzy. Ostatecznie nawet przestrzeń pomiędzy sklepieniem kościoła a dachem została wykorzystywana jako miejsce składowania towarów. Do kościoła przynależały również posiadłości ziemskie, niestety dane na ten temat są mocno niekompletne, a o okresie sprzed reformacji nie wiadomo zgoła nic.

Generalnie, do kościoła przynależała łaźnia (stupa dicta pipstove) położona za budynkiem kościelnym, która po reformacji przeszła pod zarząd rady miasta. Ponadto, zabudowania cegielni w ówczesnym Kratzwiek (obecnie Szczecin-Kraśnica), które są wspominane tylko w okresie reformacji (1540, 1573). Poza tym, kościół utracił po 1540 roku dom przy Rynku Siennym oraz budynki na Łasztowni Stoczniowej.

Zapewne nie są to jedyne utracone dobra, ale tylko takie są wymienione w zachowanych do dziś dokumentach (głównie w PUB).

W 1806 roku budynek kościoła został zamieniony na magazyn siana dla koni oddziałów francuskich, które w tamtym czasie okupowały Szczecin. Nie wyszło to budynkowi na dobre, w nocy z 9/10 grudnia 1811 roku wypełniony do granic możliwości sianem kościół spłonął.

Dodatkowo, zniszczeniu uległy budynki osób prywatnych przylegające do murów kościelnych – przy czym część w wyniku pożaru, a część w wyniku celowego wyburzenia. Po pożarze, właściciele domów przyległych do kościoła odsprzedali je bardzo chętnie miastu. Niestety, właściciel jednego z nich zdecydował się na sprzedaż dopiero w 1816 roku. W tym samym roku plac został uporządkowany, zaś w 1821 roku, wybrukowany. Fundamenty kościoła pozostawiono nienaruszone.

Parafia pw. św. Mikołaja została zlikwidowana ostatecznie 6 listopada 1816 roku.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

*