Jerzy Supady, Medycyna w Europie w XIX wieku
Jak zmieniała się medycyna i jej metody w XIX wieku? Z jakimi chorobami wówczas się zmagano? Jak zmieniała się diagnostyka i leczenie? I wreszcie – jak nauka pomogła w rozwoju medycyny? Na te i podobne pytania autor deklaruje liczne odpowiedzi w swojej książce.
W XIX w. wystąpiło w Europie przyśpieszenie rozwoju nauk przyrodniczych. Powstała nowoczesna fizyka, z osiemnastowiecznej alchemii wyrosła chemia nieorganiczna i organiczna, olbrzymi postęp wkroczył do szeroko rozumianej biologii.
Autor jest niekwestionowanym autorytetem w swojej dziedzinie. Jest profesorem – promotorem i recenzentem licznych prac. Jest także lekarzem, historykiem i nauczycielem akademickim. Ma na swoim koncie ogromny dorobek naukowy dotyczący głównie historii medycyny.
Zawartość i wydanie
Książka poświęcona jest historii medycyny w tytułowym okresie. Podejmowane są w niej przede wszystkim wątki związane z postępem nauki w XIX stuleciu. A był to okres ogromnego postępu techniki, zatem i diagnozowania oraz leczenia.
Całość podzielona jest na dziesięć rozdziałów dotyczących poszczególnych gałęzi medycyny, nauczania oraz nowych specjalizacji lekarskich. Poprzedza je bardzo krótki szkic historyczny stulecia (1815-1914).
W niektórych wątkach w książce znajdziemy informacje o losach lekarzy wykraczające poza ramy chronologiczne książki. Absolutnie nie jest to wadą, gdyż autor bardzo słusznie wskazuje jak dalej układały się losy niektórych postaci, co stanowi ciekawe uzupełnienie narracji.
Na końcu pracy zamieszczono wykaz najważniejszych pozycji źródłowych, indeks nazwisk oraz aneks z ilustracjami i ich spisem.
Książka ukazała się nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego w miękkiej oprawie. Dostępna jest także w formie e-booka.
Jest to kontynuacja wcześniejszych publikacji: Medycyna w czasach antycznych i średniowiecznych (2020) oraz Medycyna w Europie w XVI, XVII i XVIII wieku (2023).
Ocena
Domyślam się, że autor chciał by seria jego publikacji poświęconych historii medycyny miała poniekąd formę popularnonaukową. W recenzowanej książce nie znajdziemy rozbudowanego aparatu krytycznego, choć oczywiście bibliografia zasługuje na uznanie. Autor, co zupełnie zrozumiałe, posługuje się często profesjonalnymi określeniami. W kontekście czytelnika, dla którego są to treści zupełnie nowe, nieco odczuwalny jest brak przypisów redakcyjnych wyjaśniających niektóre terminy.
Książka niewątpliwie jest ciekawa i pełna różnych ciekawostek. Autor prezentuje historię medycyny europejskiej na kanwie biografii różnych lekarzy. To bardzo zręczne i ciekawe ujęcie. Czytając odnosiłem wrażenie, że narracja trochę bardziej przypomina „słownik biograficzny”, dlatego zamieszczenie indeksu nazwisk w książce było bardzo trafnym zabiegiem.
Książkę polecam osobom zainteresowanym historią nauki, a w szczególności historią medycyny. Autor korzystał z ciekawej bazy źródłowej, choć w samym tekście trochę brakowało mi różnych cytatów (np. z polemik w środowisku lekarskim, o których autor przecież wspomina). Sądzę, że nieco wzbogaciłyby narrację – choć to oczywiście subiektywna opinia.
Tytułowa problematyka jest bardzo szeroka i uczciwie mówiąc widać, że autor dołożył wszelkich starań by tak obszerny temat przedstawić kompleksowo. W tym ujęciu widać wyraźnie perspektywę wybitnych lekarzy, choć brakowało mi nieco perspektywy pacjentów – owszem sygnalizowanej, ale w moim odczuciu dość skromnie.
Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego
Ocena recenzenta: 4/6
Maciej Kościuszko
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa UŁ. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
