Muzeum Polaków ratujących Żydów

W Markowej na Podkarpaciu planowane jest wybudowanie Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów.

Dnia 24 marca 1944 roku Józef i Wiktoria Ulmowie wraz z szóstką swoich dzieci zostali rozstrzelani przez niemieckich żandarmów za to, że ukrywali pod swoim dachem dwie rodziny żydowskie. Wiktoria Ulma w momencie śmierci była w dziewiątym miesiącu ciąży. Razem z nimi zamordowano ośmioro ukrywanych Żydów.

Józef Ulma pomógł także innej rodzinie żydowskiej – w wybudowaniu ziemianki w lesie. Dostarczał im także żywność oraz inne produkty. Ziemianka została jednak odkryta przez Niemców. Trzy ukrywające się tam kobiety i dziecko zamordowano. Wtedy nie odkryto jeszcze faktu pomocy Żydom przez Józefa Ulmę.

Rodzina Ulmów. Fot. ipn.gov.pl

Natomiast ośmioro ludzi z rodzin Szallów i Goldmanów, rozstrzelanych w 1944 roku, ukrywało się w gospodarstwie Ulmów od połowy 1942 roku. Polska rodzina została zadenuncjowana przez granatowego policjanta, Włodzimierza Lesia, z pochodzenia  Ukraińca. Zagarnął on majątek rodziny Szallów i wobec tego chciał się ich pozbyć.

Wiktoria i Józef Ulmowie zostali pośmiertnie odznaczeni medalem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. W 2004 roku odsłonięto w Markowej pomnik na ich cześć. Ponadto w 2003 roku rozpoczął się ich proces beatyfikacyjny, wraz z ponad 100 innych polskich męczenników okresu II wojny światowej.

Koszt bodowy muzeum szacowany jest na 6,5 mln złotych, a jego powierzchnia będzie wynosiła 500 metrów kwadratowych. Decyzję o jego powstaniu podjął Sejmik Województwa Podkarpackiego w czerwcu 2008 roku.

W muzeum zostanie odtworzony dom rodziny Ulmów, znajdą się w nim między innymi pamiątki po nich, korespondencja, świadectwa szkolne, obwieszczenia hitlerowców o karze śmierci dla Polaków ratujących Żydów, a także sprzęt fotograficzny, bowiem największą pasją Józefa Ulmy była fotografia. Będą organizowane również lekcje muzealne dla uczniów.

W siedmiu różnych rodzinach w Markowej ukrywało się około 20 Żydów, z których 17 przetrwało wojnę.

Zdjęcie z nagłówka: Ostrzeżenie Bruno Motschalla o karze śmierci za ukrywanie Żydów. Źródło: Wikimedia Commons

Anna Stypułkowska

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*