6 lutego prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę ustanawiającą Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej. To nowe święto obchodzone będzie 14 lutego, w rocznicę przekształcenia Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową.
Podczas uroczystości prezydent wyraził wdzięczność wszystkim, którzy przyczynili się do uchwalenia tej ustawy – zarówno inicjatorom pomysłu, jak i parlamentarzystom, którzy poparli projekt. Szczególne podziękowania skierował do żyjących żołnierzy AK, podkreślając ich nieoceniony wkład w przekazywanie młodemu pokoleniu wartości patriotycznych oraz pamięci o bohaterskiej walce o niepodległość.
To święto jest niezwykle istotne. Oddaje hołd wszystkim uczestnikom tamtej walki i podkreśla ich zasługi – zaznaczył prezydent. Przypomniał również, że Armia Krajowa była największą podziemną armią Europy w czasie II wojny światowej, stanowiąc kluczowy element Polskiego Państwa Podziemnego.
USTAWA
z dnia 9 stycznia 2025 r.
o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej
W hołdzie żołnierzom Armii Krajowej – największej konspiracyjnej armii w podbitej przez Niemcy i Rosję Europie, armii, która jako zbrojne ramię Polskiego Państwa Podziemnego prowadziła bohaterską walkę o odzyskanie przez Rzeczpospolitą Polską suwerenności i niepodległości, a której żołnierze po II wojnie światowej byli prześladowani przez władze komunistyczne zależne od Związku Sowieckiego – stanowi się, co następuje:
Art. 1. Dzień 14 lutego ustanawia się Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej.
Art. 2. Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej jest świętem państwowym.
Art. 3. Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
MARSZAŁEK SEJMU
/ – / Szymon Hołownia
Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej – nowe święto państwowe
Prezydent Andrzej Duda podkreślił, że początki działalności AK sięgają pierwszych dni po niemieckiej i sowieckiej agresji na Polskę we wrześniu 1939 roku. Organizacja ta początkowo liczyła około 100 000 żołnierzy, by w 1944 roku osiągnąć liczebność 480 000.
Szacuje się, że około 100 000 żołnierzy AK zginęło lub zostało zamordowanych podczas II wojny światowej. Było to wielkie poruszenie patriotyczne – walka zbrojna o odzyskanie niepodległości, o wyzwolenie spod okupacji i przywrócenie wolnej Polski – mówił prezydent.
Do szeregów Armii Krajowej wstępowała głównie polska młodzież, wychowywana w duchu patriotyzmu i odpowiedzialności za los ojczyzny. Cieszę się, że to święto upamiętniające bohaterów mogło zostać ustanowione jeszcze za ich życia – dodał prezydent.
14 lutego 1942 – powstanie Armii Krajowej
Armia Krajowa (AK), znana również jako Siły Zbrojne w Kraju, a skrótowo „PZP” (Polski Związek Powstańczy), była tajną organizacją wojskową Polskiego Państwa Podziemnego podczas II wojny światowej.
Powstała na mocy rozkazu gen. Władysława Sikorskiego z 14 lutego 1942 roku, który przemienił Związek Walki Zbrojnej (ZWZ) w Armię Krajową. AK była częścią Polskich Sił Zbrojnych i podlegała bezpośrednio Naczelnemu Wodzowi. Działała na terytorium Polski, zarówno pod okupacją niemiecką, jak i po wkroczeniu Armii Czerwonej w 1944 roku.
Największą akcją AK było powstanie warszawskie, które miało miejsce w ramach szeroko zakrojonej operacji „Burza”. Celem Armii Krajowej było przygotowanie Polski do odzyskania niepodległości po wojnie, w tym przeprowadzenie powszechnego powstania, które ostatecznie nie miało miejsca.
Pomysł stworzenia podziemnych sił zbrojnych w Polsce wyszedł od gen. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza, który po kapitulacji Warszawy w 1939 roku zaproponował gen. Juliuszowi Rómmlowi organizację podziemia. Tokarzewski otrzymał pełnomocnictwa do dowodzenia po przekazaniu przez Rómmela dowództwa nad całą Polską.
Wkrótce powstała organizacja Służba Zwycięstwu Polski (SZP), która została później przekształcona w Związek Walki Zbrojnej (ZWZ). Po zmianie Naczelnego Wodza, gen. Władysław Sikorski rozkazał przemianowanie ZWZ na Armię Krajową, aby nadać jej rangę narodowych sił zbrojnych.
Kluczowe daty:
- 27 września 1939 – powołanie Służby Zwycięstwu Polski,
- 13 listopada 1939 – powstanie Związku Walki Zbrojnej,
- 14 lutego 1942 – przemianowanie ZWZ na Armię Krajową,
- 19 stycznia 1945 – rozwiązanie Armii Krajowej.
Z Armii Krajowej wyłoniły się inne organizacje, które współpracowały w ramach wspólnego oporu, m.in. Narodowa Organizacja Wojskowa (SN), Konfederacja Narodu, Narodowe Siły Zbrojne, Bataliony Chłopskie oraz Gwardia Ludowa WRN. Wszystkie te grupy dążyły do odzyskania niepodległości Polski i prowadziły działania wojenne przeciwko okupantom.
Nowe święto państwowe ma na celu uhonorowanie bohaterów tej niezwykłej formacji oraz przypomnienie o ich niezłomnej walce o wolność.
Źródła: PAP, orka.sejm.gov.pl
