Narodziny Solidarności na Dolnym Śląsku, pod redakcją Łukasza Kamińskiego i Grzegorza Waligóry
Książka „Narodziny Solidarności na Dolnym Śląsku” jest pozycją niewielkich rozmiarów – liczy zaledwie 152 strony (i to przy dosyć dużej czcionce). Przy czym sporą jej część stanowią fotografie „komunikatów” strajkowych, poszczególnych miejsc, które uczestniczyły w strajkach sierpniowych na Dolnym Śląsku, a gdzieniegdzie – zdjęcia poszczególnych „przewodników” organizacji strajkowych w regionie.
Co więcej, blisko połowa tekstu to fragmenty mów, komunikatów czy artykułów (m.in. z Biuletynu Dolnośląskiego. Sam aneks, gdzie umieszczono Porozumienie w Wałbrzychu i Lubinie, zajmuje 10 stron.
Publikacja jest też raczej uboga w treści, które zainteresowałyby zwykłego czytelnika. Jest tu sporo wymieniania – niczym z karabinu – poszczególnych zakładów pracy, przystępujących do strajków. Pod tym względem nazwy kolejnych instytucji jest cały ogrom – ja nie byłem w stanie wszystkich ich spamiętać, i po dziesiątce (a wymieniano ich zdecydowanie więcej) gubiłem się. Zresztą, nie przy wszystkich znajdowały się informacje w jakim mieście się znajdowały. Ten mankament wyjaśnił się dopiero na końcu, co w moim odczuciu nie przyniosło oczekiwanego rezultatu. Bardziej widziałbym po prostu przypisy na dole strony, niż jakikolwiek brak wyjaśnień i oznakowań. Znając życie – nie każdy zajrzy na koniec książki.
Są również nazwiska poszczególnych opozycjonistów, ale bez szczegółowego wyjaśnienia, kim byli, i jak ich udział wpłynął na powstanie, a w dalszej perspektywie – rozwój dolnośląskiej Solidarności. Tak więc nazwiska, nazwiska i w zasadzie na tym koniec. Fotografie niektórych z działaczy, nie bardzo ratują sytuację.
Dla mnie ta pozycja jest niedopracowana. A może tylko nie zrozumiałem koncepcji Autorów. W moim subiektywnym odczuciu, to dopiero początek jakiejś większej publikacji, coś jak szkic, który należy rozbudować, tchnąć w niego życie. Bo póki co, miałem wrażenie, iż czytam jakiś indeks instytucji przystępujących do sierpniowych strajków w 1980 roku. Tylko do pierwszego rozdziału nie mam większych uwag, gdyż był on krótkim wprowadzeniem do omawianego tematu.
W publikacji znalazłem jedynie dwa małe fragmenty, które były ciekawe:
„Sytuacja zmieniła się dopiero 26 sierpnia, gdy rozpoczął się strajk we Wrocławiu, a tamtejszy MKS, nie wysunąwszy własnych postulatów, po prostu poparł żądania gdańszczan. W kolejnych dniach protesty rozszerzały się na dalsze ośrodki, 28 sierpnia powstał MKS w Wałbrzychu, a 29 sierpnia w Jastrzębiu-Zdroju” (s. 19). Ale co więcej o tym wiemy? Dlaczego skończyło się tak enigmatycznie?
„Zarówno w protestujących przedsiębiorstwach, jak i w tych, które nie przerwały pracy, sporządzano lokalne listy postulatów pod adresem dyrekcji, zjednoczeń i ministerstw. Ich lektura pokazuje, jak wiele spraw wymagało zmian: warunki i organizacja pracy, zaopatrzenie, systemy premiowania, zasady wydawania zwolnień lekarskich, świadczenia socjalne, przyznawanie talonów i asygnat na trudno dostępne towary i inne przywileje. Dowodem na pękanie w czasie sierpniowych dni bariery strachu jest to, że wiele tych list (jak również deklaracji solidarności ze strajkującymi) podpisywanych było indywidualnie przez pracowników poszczególnych zakładów” (s. 37). Jaka szkoda, że Autor nie pokusił się o przedstawienie sytuacji materialnej, czy szerzej społecznej wśród robotników Dolnego Śląska. Jakżeby cały tekst zyskał.
Spis treści:
Łukasz Kamiński, Grzegorz Waligóra – Przedmowa/ 6
Łukasz Kamiński – Polskie lato ‘80/ 8
Łukasz Kamiński – Narodziny NSZZ ‘Solidarność” w województwie wrocławskim/ 26
Grzegorz Waligóra – Narodziny NSXX „Solidarność w województwie wałbrzyskim/ 56
Łukasz Sołtysik – Narodziny NSZZ „Solidarność” w województwie legnickim/ 76
Łukasz Sołtysik – Narodziny NSZZ „Solidarność w województwie jeleniogórskim/ 98
Kamil Dworaczek – „Bez was byśmy sobie nie poradzili”. Studenci wrocławscy w dobie narodzin Solidarności/ 118
Aneks. Porozumienia w Wałbrzychu i Lubinie/ 143
Noty o autorach/ 143
Wykaz skrótów/ 144 i Indeks osób/ 148
Wydawnictwo IPN
Ocena 4/6
Ryszard Hałas
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa IPN. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
