W sercu Dolnej Austrii, na granicy między historią a prehistorią, archeolodzy odkryli niezwykłe ślady po myśliwych z epoki lodowcowej. W Langmannersdorf an der Perschling natrafiono na doskonale zachowane pozostałości mamutów, które dają wgląd w życie ludzi sprzed 25 000 lat. Te niezwykłe znaleziska otwierają drzwi do tajemnic, które pozwalają lepiej zrozumieć, jak wyglądały polowania na olbrzymie zwierzęta w mroźnych czasach lodowcowych.
Najnowsze odkrycia archeologiczne w Dolnej Austrii rzucają nowe światło na życie ludzi żyjących 25 000 lat temu, w okresie tuż przed szczytem ostatniej epoki lodowcowej. Zespół archeologów z Austriackiego Instytutu Archeologicznego Austriackiej Akademii Nauk (OeAW) odkrył w Langmannersdorf an der Perschling, w pobliżu St. Pölten, szczątki co najmniej pięciu mamutów. Cennym znaleziskiem były również liczne narzędzia kamienne oraz fragmenty kłów mamutów, które wskazują na aktywność łowców mamutów w tym regionie.
Odkrycie w Langmannersdorf
Wykopaliska w Langmannersdorf, które są jednym z najmłodszych stanowisk paleolitycznych w Europie Środkowej, dały archeologom możliwość odkrycia intensywnie użytkowanych obszarów. Na powierzchni wynoszącej kilka metrów, w odległości zaledwie 15 metrów od siebie, znaleziono dwie główne strefy odkryć. W jednej z nich zidentyfikowano ślady po rozczłonkowaniu co najmniej dwóch mamutów, a w drugiej odnaleziono szczątki kolejnych trzech zwierząt, w tym rozdrobnione i kompletne kły.
Oprócz samych kości, wykopano również kamienne narzędzia, które świadczą o zaawansowanym przetwarzaniu zwierzęcych ciał. Prawdopodobnie kości słoniowe wykorzystywano do wyrobu ostrzy pocisków, co było powszechną praktyką w tamtych czasach.
Znalezione kości mamutów, często układające się w kilka warstw, świadczą o długotrwałym użytkowaniu tych obszarów przez ludzi. Z kolei fragmenty kamiennych narzędzi, rozrzucone pomiędzy szczątkami, pomagają w odtworzeniu procesów związanych z polowaniem i obróbką pozyskanego mięsa oraz kości. Fakt, że znajdujemy tu nie tylko pojedyncze kości, ale także intensywnie użytkowane obszary, na których przetwarzano kilka zwierząt, przerósł nasze oczekiwania – mówił Marc Händel z Austriackiego Instytutu Archeologicznego Austriackiej Akademii Nauk.
Ślady po myśliwych z epoki lodowcowej i ich znajomość zachowań mamutów
Wielką wartość stanowi także kontekst, w jakim dokonano tych odkryć. Otóż w okresie około 25 000 lat temu, na krótko przed kulminacją ostatniej epoki lodowcowej, stada mamutów wciąż wędrowały po rozległych przestrzeniach Europy Środkowej. Dolina Perschling, w której odnaleziono ślady po myśliwych, stanowiła ważny obszar migracyjny oraz wypasowy dla tych ogromnych zwierząt. Tak bliskie spotkania ludzi i mamutów sugerują, że ludzie z tego okresu dobrze rozumieli zwyczaje swoich ofiar i wykorzystywali tę wiedzę do skuteczniejszych polowań.
Przedstawione wyniki mogą sugerować, że w tym czasie myśliwi doskonale znali ścieżki migracyjne mamutów, a także umiejętnie planowali wyprawy łowieckie, wykorzystując zarówno doświadczenie, jak i ścisłą znajomość naturalnego środowiska. Wszelkie te fakty pomagają lepiej zrozumieć, w jaki sposób ludzie potrafili przetrwać w trudnych warunkach epoki lodowcowej.
Ślady po myśliwych z epoki lodowcowej. Pierwsze badania i współczesne techniki
Stanowisko w Langmannersdorf, odkryte w początkach XX wieku, stało się jednym z najważniejszych w Dolnej Austrii, obok takich miejsc jak Willendorf czy Krems. Pierwsze wykopaliska w tym rejonie przeprowadzili Hugo Obermaier i Alois Stummer z Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu w latach 1904–1907. Kolejne badania miały miejsce w latach 1919–1920, kiedy to Josef Bayer kierował wykopaliskami, podczas których odkryto dwa obozy łowców mamutów.
Nowoczesne badania w 2025 roku, prowadzone przez zespół z Austriackiego Instytutu Archeologicznego, obejmują zastosowanie zaawansowanych technik interdyscyplinarnych. Oprócz tradycyjnych analiz narzędzi kamiennych i śladów po rozczłonkowanych ciałach, badacze korzystają także z nowoczesnych metod badania starożytnego DNA oraz stabilnych izotopów obecnych na zębach i kościach mamutów.
Takie podejście pozwala na precyzyjniejsze datowanie znalezisk, jak również lepsze zrozumienie warunków życia ludzi z tego okresu. Dodatkowo prowadzone są analizy radiometryczne oraz paleodemograficzne, a także rekonstrukcje paleośrodowiskowe, które umożliwiają uchwycenie klimatu i ekosystemu sprzed 25 000 lat.
Wspólne badania europejskie
Odkrycia w Langmannersdorf stanowią część szerszego projektu badawczego, realizowanego w ramach europejskiego projektu MAMBA (Exploring Mammoth Bone Accumulations in Central Europe). Projekt ten ma na celu zgłębianie wiedzy na temat roli mamutów w życiu prehistorycznych ludzi, zwłaszcza w kontekście polowań na te zwierzęta oraz ich wykorzystania do produkcji narzędzi. Ponadto badania dotyczą również zmian klimatycznych, które miały miejsce pomiędzy 35 000 a 25 000 lat temu, oraz wpływu tych zmian na populację mamutów.
Część wykopalisk w Langmannersdorf została możliwa dzięki wsparciu lokalnej gminy Perschling oraz uprzedniej zgodzie właściciela terenu, Erwina Engelharta. Po zakończeniu badań, kości i kamienne narzędzia trafią do analizy w placówkach naukowych. Część z nich zostanie przekazana do Muzeum Historii Naturalnej w Wiedniu, a wybrane eksponaty będą dostępne dla zwiedzających w Muzeum Historii Lokalnej w Perschling.
Źródło: New mammoth bone finds in Lower Austria provide insights into the everyday life of Ice Age hunters, Austrian Academy of Sciences [dostęp: 30.03.2025].
Fot. ÖAW-ÖAI/Marc Händel
KF
