W Luksorze, w jednej z najbardziej tajemniczych świątyń starożytnego Egiptu, dokonano odkryć, które mogą na zawsze zmienić naszą wiedzę o tej cywilizacji. Odkrycia w Ramseum w Luksorze obejmują m.in. doskonale zachowane groby, piwnice pełne wina, oliwy i miodu oraz ślady po pierwszej znanej szkole w Egipcie. Te fascynujące znaleziska otwierają nowe drzwi do zrozumienia życia codziennego i religijnych rytuałów sprzed tysięcy lat.
4 kwietnia 2025 roku, Ministerstwo Turystyki i Starożytności Egiptu ogłosiło wyjątkowe wyniki wykopalisk przeprowadzonych przez wspólną misję archeologiczną Egiptu i Francji. Prace w okolicach Mediat Ramseum, w zachodniej części Luksoru, ujawniły szereg niezwykle cennych znalezisk, które rzucają nowe światło na historię tego miejsca. Wykopaliska objęły między innymi początek III Okresu Przejściowego, czyli epokę, która miała miejsce po upadku Starego Królestwa, oraz odkrycie kompleksów magazynowych przechowujących oliwę, miód i inne cenne substancje.
Podczas wykopalisk w rejonie Ramseum odkryto szereg niezwykłych artefaktów, w tym zabytki edukacyjne związane z działalnością „Domu Życia” – jednego z pierwszych ośrodków naukowych w starożytnym Egipcie. To miejsce pełniło rolę szkoły, która była częścią większego kompleksu świątynnego. Wśród znalezionych przedmiotów znajdowały się m.in. ryciny, gry edukacyjne oraz liczne pozostałości po instrumentach szkolnych. Odkrycie to jest pierwszym tego typu dowodem na istnienie instytucji edukacyjnej w Ramseum, które było również znane jako Miejsce Tysiąca Lat.
Ponadto, w wyniku prac wykopaliskowych odkryto liczne budowle, które mogą mieć charakter administracyjny, szczególnie w wschodniej części kompleksu. W tej okolicy znajdowały się biura, które prawdopodobnie były używane do zarządzania życiem codziennym w świątyni.
Magazyny, wina i oleje
W północnej części kompleksu, archeolodzy znaleźli także piwnice i pomieszczenia magazynowe, w których przechowywano oliwę, miód, tłuszcze oraz wina. Znaleziska te wskazują na rozbudowaną infrastrukturę zarządzania zapasami w Ramseum. Wśród odkrytych przedmiotów znajdują się także etykiety na dzbanach wina, co sugeruje znaczenie wina w codziennym życiu Egipcjan, zwłaszcza w kontekście rytuałów religijnych.
W tym samym czasie archeolodzy natrafili na setki grobów datowanych na Trzeci Okres Przejściowy, w tym groby z zachowanymi urnami kanobicznymi oraz narzędziami pogrzebowymi. Wiele z tych artefaktów jest w doskonałym stanie, co pozwala na lepsze zrozumienie rytuałów pogrzebowych w tej epoce.
Rola Ramseum w starożytnym Egipcie
Minister turystyki i starożytności Egiptu, Sherif Fathi, podkreślił znaczenie odkryć dla zrozumienia roli Mediat Ramseum w historii Egiptu. W jego ocenie, świątynia ta nie była tylko miejscem kultu religijnego, ale również pełniła funkcję administracyjną i gospodarczą, która wpływała na życie codzienne mieszkańców okolicznych terenów, w tym rzemieślników z Dier el-Medina. Dzięki wykopaliskom udało się również rozpoznać hierarchię pracowników cywilnych, którzy byli odpowiedzialni za zarządzanie zasobami oraz produkcję żywności i innych dóbr.
Jak zauważył dr Mohamed Ismail, sekretarz generalny Rady Najwyższej Starożytności, odkrycia te otwierają nowe możliwości badawcze dotyczące historia Ramseum, szczególnie w kontekście jego roli w Nowym Królestwie oraz podczas panowania Ramzesa II.
Odkrycia w Ramseum w Luksorze – prace konserwatorskie i dalsze badania
Archeolodzy nie ograniczyli się jedynie do wykopalisk, ale także przeprowadzili prace konserwatorskie. Dr Hisham El-Lithy, kierownik działu konserwacji w Radzie Najwyższej Starożytności, poinformował, że zespół archeologów zakończył renowację południowej części sali kolumnowej i Świętego Świętych świątyni. Oprócz tego udało się odtworzyć pomnik królowej Tuji, matki Ramzesa II, która została pierwotnie pochowana na południe od głównego posągu w Ramseum.
Ważnym odkryciem było także badanie królewskiego pałacu znajdującego się obok Ramseum. Prace wykopaliskowe pozwoliły na odsłonięcie fragmentów ścian z cegły oraz sal tronowych, które przedstawiają wyraźny układ przestrzenny, który wcześniej był nieznany. Z kolei w okolicy drugiego wejścia do świątyni zidentyfikowano fragmenty granitowego nadproża przedstawiającego Ramzesa II czczonego przez boga Amon-Ra.
Dr Christiane LeBlanc, kierownik misji ze strony francuskiej, podkreślił znaczenie tych odkryć nie tylko z punktu widzenia archeologii, ale również w kontekście rozwoju badań nad starożytnym Egiptem. Misja egipsko-francuska w Ramseum rozpoczęła swoje prace już w 1991 roku, co oznacza, że badający to miejsce zespół ma ponad trzy dekady doświadczeń, które pozwoliły na szerokie zrozumienie funkcji i znaczenia tego miejsca w historii Egiptu. Obecnie prace wykopaliskowe nadal trwają, a archeolodzy liczą na dalsze odkrycia w przyszłości.
Źródło: Ministry of Tourism and Antiquities
Fot. Ministry of Tourism and Antiquities/Facebook
KF
