O sprawę polską w Wielkiej Brytanii. Działalność Władysława Zamoyskiego w służbie dyplomatycznej „Hotelu Lambert” w latach 1860-1863 » Historykon.pl
Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

O sprawę polską w Wielkiej Brytanii. Działalność Władysława Zamoyskiego w służbie dyplomatycznej „Hotelu Lambert” w latach 1860-1863

O sprawę polską w Wielkiej Brytanii. Działalność Władysława Zamoyskiego w służbie dyplomatycznej „Hotelu Lambert” w latach 1860-1863

Władysław Zamoyski był jednym z czołowych działaczy Hotelu Lambert. W okresie po powstaniu listopadowym prowadził on działalność dyplomatyczną mającą na celu zwrócenie uwagi państw zachodnich na „sprawę polską”. W kręgu wychodźców polskich okresu Wielkiej Emigracji gen. Władysław Zamoyski był jedną z wybitniejszych i wyróżniających się, a przy tym i kontrowersyjnych postaci.

Hotel Lambert był obozem politycznym powstałym w 1831 roku. Działał on na emigracji po powstaniu listopadowym. Przywódcą obozu był książę Adam Jerzy Czartoryski, a po jego śmierci syn Władysław Czartoryski. Nazwa obozu wzięła się od siedziby księcia Czartoryskiego na wyspie św. Ludwika. Celem politycznej działalności Hotelu Lambert było odzyskanie przez Polskę niepodległości. Aby osiągnąć ten cel, Hotel Lambert prowadził nieprzerwanie przez lat czterdzieści (1833-1872) szeroko zakrojoną działalność dyplomatyczną. Poprzez zabiegi dyplomatyczne Hotel Lambert dążył także do utrzymania obecności „sprawy polskiej” w opinii publicznej państw zachodnich, w których zdanie społeczeństwa stawało się ważnym czynnikiem życia politycznego wraz z postępem demokratyzacji. Jednym z czołowych dyplomatów „Hotelu Lambert” był gen. Władysław Zamoyski.

Władysław Zamoyski

Władysław Zamoyski

Celem niniejszej pracy jest opis działalności dyplomatycznej jaką prowadził Władysław Zamoyski w Wielkiej Brytanii w latach 1860-1863, ocena skuteczności tejże działalności oraz próba ukazania stosunku polityków angielskich do sprawy polskiej. Praca ta oparta została na źródłach, jakie stanowią pamiętnik Władysława Czartoryskiego z lat 1860-18641 oraz listy pisane przez Władysława Zamoyskiego i ludzi z jego otoczenia 2. Gen. Zamoyski należy do postaci kontrowersyjnych. W polskiej historiografii spotkać można różne zarzuty wobec niego, osądzano Zamoyskiego m.in. o zamordowanie Adama Mickiewicza w Stambule oraz próby przejęcia władzy w „Hotelu Lambert” oraz zbyt wybujałe ambicje3. Odmienna opinię odnaleźć można w pracy Henryka Wereszyckiego, który w swej książce podkreśla wkład działań politycznych Władysława Zamoyskiego w Anglii 4. W niniejszej pracy jednak przedstawiona i oceniona zostanie jedynie aktywność gen. Zamoyskiego w sprawie polskiej podczas jego pobytu w Wielkiej Brytanii w latach 1860-1863. Działalność hrabiego w innych sferach stanowi temat na osobne rozważania.

Pracę w terenie podejmowali agenci księcia wysyłani przez Biuro Dyplomatyczne do różnych krajów, w zależności od sytuacji politycznej i finansowej. Początkowo misje agentów delegowanych z Paryża miały charakter czasowy. Stałe przedstawicielstwa powstały po kilku latach. Po kryzysie działalności dyplomatycznej Hotelu Lambert w okresie Wiosny Ludów i Wojny Krymskiej, postanowiono przeprowadzić reorganizację obozu. W lipcu roku 1860 utworzono
w Paryżu tzw. „agencję”. Agencji przewodniczył książę Adam Jerzy Czartoryski, a w jej skład weszli jego zaufani współpracownicy na czele z dwoma synami Witoldem i Władysławem oraz gen. Władysławem Zamoyskim. Agencja podejmowała działania na rzecz sprawy polskiej w Europie, poprzez zabiegi dyplomatyczne i propagandę w prasie. Już we wrześniu tego samego roku agencja została przekształcona w „Biuro Paryskie Spraw Polskich”. Biuro nawiązało bezpośrednie kontakty ze stronnictwem „Białych” działającym w kraju 5.

Po wydarzeniach mających miejsce na początku 1861 roku w Warszawie 6 Hotel Lambert podjął szerszą akcję propagandową w krajach zachodnich. Wydarzenia warszawskie odbiły się szerokim echem także w Wielkiej Brytanii. Aby wykorzystać te okoliczności Hotel Lambert podjął zabiegi dyplomatyczne także na terenie Wielkiej Brytanii. Oficjalnym agentem w Londynie były Karol Szulczewski, lecz rzeczywiście „placówką” londyńska zarządzał Władysław Zamoyski, który miał rozległe stosunki z ówczesną elitą rządzącą w Anglii oraz doświadczenie na polu dyplomacji, dzięki czemu górował nad Szulczewskim7. Jak sam pisał jestem w Anglii niby potrzebny, a przynajmniej nikt z nas, zdaje się, nie ma tam tyle posłuchu u ludzi[…] 8. Jednakże prowadzenie działalności dyplomatycznej w Anglii nie było proste. Bowiem dyplomacja polska musiała na gruncie angielskim przeciwstawić się dość silnym wpływom rosyjskim, a także opinii części elity rządzącej jakoby sprawa polska była tylko narzędziem polityki prowadzonej przez Napoleona III. Hotel Lambert liczył jednak, że wytrwała agitacja polityczna zmniejszy te uprzedzenia.

Partnerzy



Przewiń do góry