Starożytne „pojazdy”? Niedawne odkrycia archeologiczne w Parku Narodowym White Sands w Nowym Meksyku rzucają nowe światło na życie najwcześniejszych mieszkańców Ameryki Północnej. Naukowcy znaleźli ślady, które sugerują, że już ponad 20 000 lat temu ludzie używali drewnianych „pojazdów” do transportu. Te wczesne pojazdy, przypominające trawers, były prawdopodobnie wykorzystywane do przewożenia nie tylko towarów, ale także ludzi.
Ślady tych starożytnych „pojazdów” zostały odkryte w miejscach, gdzie wcześniej znajdowały się odciski stóp, co czyni to odkrycie jeszcze bardziej fascynującym. Badacze zauważyli, że ślady te są związane z tzw. travois – drewnianą ramą z dwóch połączonych słupów, używaną przez rdzenne grupy Ameryki Północnej. Pierwsze analizy wykazały, że ta technologia mogła być wykorzystywana przez starożytnych ludzi już w czasie, gdy mamuty i gigantyczne leniwce jeszcze wędrowały po tych terenach.
Starożytne „pojazdy” – jak to działało?
Eksperci, którzy przeprowadzili badania w tym regionie, są zdania, że ślady przeciągania w błocie mają swoje źródło w używaniu drewnianych ram, które mogły działać na podobnej zasadzie, co dzisiejsze sanie czy wózki ręczne. Matthew Bennett, główny autor badania i profesor na Uniwersytecie Bournemouth w Wielkiej Brytanii, porównał to do sytuacji, gdy ludzie pchają wózek sklepowy w supermarkecie. Wiele osób będzie zaznajomionych z pchaniem wózka sklepowego po supermarkecie, przemieszczaniem się z miejsca na miejsce z dziećmi trzymającymi się na nogach. Wygląda na to, że jest to starożytny odpowiednik, ale bez kół.
To porównanie może wydawać się proste, ale w rzeczywistości odkrycie takie ma ogromne znaczenie. Użycie drewnianych ram transportowych przez pierwszych mieszkańców Ameryki Północnej pokazuje, jak adaptowali się oni do wymogów prehistorycznego środowiska. Podobne technologie były stosowane przez rdzenne grupy w Ameryce Północnej aż do okresu wczesnego kontaktu z europejskimi kolonizatorami.
Testy i badania eksperymentalne
Badacze nie ograniczyli się jedynie do analizy odkrytych śladów. Zespół eksperymentował z własnymi replikami travois w różnych miejscach, w tym na mokrych terenach Poole Harbour w Wielkiej Brytanii oraz wzdłuż wybrzeża Maine. To pozwoliło im sprawdzić, jak podobne ślady mogły powstawać w starożytnych warunkach. Wyniki były zaskakujące – ślady, które sami zostawiali w błocie, były niemal identyczne z tymi znalezionymi w Nowym Meksyku.
W naszych eksperymentach nasze ślady stóp i linie w błocie z biegunów wyglądały tak samo, jak skamieniałe egzemplarze, które znaleźliśmy w Nowym Meksyku – powiedział Bennett. To odkrycie potwierdza, że ludzie w czasach prehistorycznych musieli używać tego typu technologii do transportu zasobów, zanim wynaleziono koła.
Znalezienie najstarszych śladów
Odkrycie to nie jest pierwszym dowodem na obecność ludzi w Ameryce Północnej, ale bez wątpienia jest jednym z najważniejszych. Bennett i jego zespół wcześniej datowali ślady stóp ludzi w White Sands na około 21 000 do 23 000 lat temu, co wywróciło wcześniejsze teorie o dacie migracji ludzi do Ameryki Północnej.
Do tej pory powszechnie przyjmowano, że pierwsi ludzie przybyli na kontynent około 13 000 do 16 000 lat temu. Choć nie wszyscy badacze zgadzają się co do datowania tej lokalizacji, ważne jest to, że odkrycia te dostarczają nowych informacji o technologii transportu w czasach prehistorycznych.
Sally Reynolds, współautorka badania i paleontolog ssaków z Uniwersytetu Bournemouth, zauważyła, że Każde odkrycie, które odkrywamy w White Sands, przyczynia się do naszego zrozumienia życia pierwszych ludzi, którzy osiedlili się w obu Amerykach. Reynolds podkreśliła również, jak ważne jest lepsze zrozumienie, w jaki sposób ci pierwsi migranci przemieszczały się po nowym kontynencie, by opowiedzieć ich historię.
Travois: przodek nowoczesnych pojazdów
Travois, chociaż wyglądał niepozornie, miał ogromne znaczenie w codziennym życiu rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej. Był to jeden z najprostszych prehistorycznych pojazdów, składający się z jednego lub więcej drewnianych słupów, które tworzyły ramę transportową.
Używanie takich „pojazdów” do przewożenia ciężkich ładunków w trudnym terenie miało ogromne znaczenie, ale z racji swojej konstrukcji, travois miały niewielki potencjał do zachowania się w zapisach archeologicznych. Odkryte w White Sands ślady stanowią zatem jeden z najstarszych dowodów na stosowanie technologii transportu przez ludzi sprzed około 22 000 lat.
Nawet jeśli datowanie odkryć budzi kontrowersje, to jedno jest pewne – te wyjątkowe ślady w błocie i kamieniach, będące efektem użycia drewnianych ram, oferują nowe spojrzenie na życie naszych pradawnych przodków. Choć nie wszystkie z tych odkryć zostały dokładnie datowane, to wciąż stanowią one nieoceniony materiał dla przyszłych badań nad historią ludzkości w Ameryce Północnej.
Jak zauważył Bennett, Każde odkrycie, które odkrywamy w White Sands, przyczynia się do naszego zrozumienia życia pierwszych ludzi, którzy osiedlili się w obu Amerykach. Warto również pamiętać, że odkrycia te pomagają w poszukiwaniach odpowiedzi na pytanie o to, jak bardzo różne grupy ludzi potrafiły adaptować się do surowych warunków epoki lodowcowej, wykorzystując dostępne zasoby w sposób niezwykle praktyczny i zarazem skomplikowany.
Dzięki takim badaniom możemy dziś bardziej docenić, jak niezwykłe były osiągnięcia ludzi sprzed tysięcy lat – wynalezienie transportu w tak prosty, a zarazem efektywny sposób, stanowił fundament wielu późniejszych wynalazków. Odkrycie z White Sands pozwala nam zrozumieć, jak rozwijały się pierwsze technologie transportowe, które kształtowały życie rdzennych mieszkańców Ameryki przez wieki.
Źródła:
- Bennett Matthew R., The ichnology of White Sands (New Mexico): Linear traces and human footprints, evidence of transport technology?, Science Direct [dostep: 28.02.2025].
- Pester Patrick, 20,000-year-old evidence of ancient ‘vehicles’ discovered in New Mexico, Live Science [dostep: 28.02.2025].
Fot. Gabriel Ugueto/Bournemouth University
