Polska Partia Robotnicza

5 stycznia 1942 roku powstała Polska Partia Robotnicza (PPR)

Tego dnia 1942 roku powstała Polska Partia Robotnicza (PPR)

Na terenie okupowanej przez Niemcy Polski, za pełnym przyzwoleniem i aprobatą Stalina, została utworzona Polska Partia Robotnicza. Nowo powstała stalinowska partia miała za zadanie tworzyć podwaliny pod scentralizowany system komunistyczny w Polsce, mający uaktywnić się po wycofaniu się Niemców z terenów Rzeczpospolitej.

Próby utworzenia polskiej partii komunistycznej przed wojną

W roku 1938 powstała luka partyjna wśród polskich komunistów, którą aby nie stracić możliwego terenu ideologicznej ekspansji,  trzeba było szybko zapełnić. W tym roku bowiem rozwiązano Komunistyczną Partie Polski, a jej członków – ukrywających się na terenie ZSRR – wymordowano w czasie wielkiej czystki. Oprócz Brygad Międzynarodowych walczących w Hiszpanii oraz polskich oddziałów we Francji nie istniały komunistyczne struktury polskie. Stalinowcy nie mieli więc możliwości rozszerzyć swojej ideologii na tereny Rzeczpospolitej i tym samym zindoktrynować polskiego społeczeństwa.

Koniecznie zajrzyj też tutaj: PPR jako agentura komunistyczna Związku Radzieckiego występująca przeciwko niepodległej Polsce

Komintern (międzynarodowa organizacja mająca kłaść podwaliny pod światową rewolucję komunistyczną) podjął więc kroki, aby zapełnić tą lukę. Organizację nowych struktur  powierzono Bolesławowi Mołojcowi, oficerowi Armii Czerwonej na wojnie domowej w Hiszpanii. Pracę nad partią rozpoczęto w Paryżu, gdzie utworzono Grupę Inicjatywną.

Grupa szybko została jednak rozwiązana, a na jej miejsce powołano Tymczasowy Ośrodek Kierowniczy KP Polski. Nie zmieniono jednak kadry kierowniczej, na czele ruchu pozostał Mołojec. Plany polskich komunistów na utworzeniu narodowej partii legły w gruzach, po podpisaniu przez ZSRR i Niemcy tragicznego w skutkach paktu Ribbentrop- Mołotow. Komintern całkowicie odciął się od sprawy polskiej, porzucając inicjatywę w Paryżu.

Niedługo potem zrzeszenie zostało rozbite przez francuską policję.

Polska Partia komunistyczna – geneza powstania

Podejście Stalina do Polaków, diametralnie zmieniło się jednak w momencie ataku III Rzeszy na ZSRR w roku 1941. Tereny okupowanej przez Niemców Rzeczpospolitej mogły stać się teraz doskonałym podłożem do wprowadzenia tajnych struktur komunistycznych. Po wycofaniu się wojsk hitlerowskich, przez powstałą  próżnie polityczną, mogłyby łatwo przejąć władze, a Moskwa stała by się nieoficjalnym zwierzchnikiem na tym obszarze.

W sierpniu 1941 roku Stalin wydał osobiste polecenie Georgijowi Dymitrowowi, stojącemu na czele Kominternu, utworzenia organizacji pod nazwą Polska Partia Robotnicza. Ponadto dyktator wyznaczył cele oraz zadania jakie ugrupowanie miało spełnić. Kadra kierownicza zrzeszenia miała zostać zrekrutowana spośród wyszkolonych przez Sowietów komunistów, mających działać pod nadzorem ZSRR.

Początek działania PPR

Pierwsza spośród tej grupy przybyła tak zwana „trójka kierownicza PPR”. Byli to: Marceli Nowotko-mający stać na czele partii, Paweł Finder oraz Bolesław Mołojec. Odbyło to się w nocy z 27 na 28 grudnia 1941 roku, kiedy to sowieccy współpracownicy zostali zrzuceni na spadochronach pod Warszawą we wsi Wiązowna.  Wkrótce potem z terenów ZSRR do Polski przedostały się kolejni  członkowie partii- między innymi Małgorzata Fornali i Jan Krasicki.

5 stycznia 1942 roku odbyło się spotkanie nowej kadry kierowniczej ze środowiskami do tej pory współpracującymi z sowietami. Wydarzenie to stało się oficjalną datą utworzenia partii.

Dojście do władzy

Wobec utraty kontaktu z Moskwą w 1943 roku działacze PPR zdecydowali się działać samodzielnie i utworzyli  zalążek  nowego komunistycznego rządu tymczasowego. 15 grudnia 1943 Władysław Gomułka wydał manifest krytykujący rząd londyński i zakładający przyjaźń i sojusz ze Związkiem Radzieckim. Dokument zakładał utworzenie rządu tymczasowego, wybory do Zgromadzenia Narodowego i nowe granice państwa. 31 grudnia 1943 działacze komunistyczni powołali Krajową Radę Narodową na czele której stał Bolesław Bierut.

W 1944 roku Armia Czerwona wkroczyła na terytorium Polski co utorowało drogę komunistom do władzy. 21 lipca powołano Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego, który dzień później ogłosił manifest lipcowy. Poza planem reformy rolnej i ustalenia nowych granic przede wszystkim dokument ten uznał rząd londyński za nielegalny a jedyną prawomocną władzą w Polsce była Krajowa Rada Narodowa. Komuniści rozpoczęli zakrojone na szeroką skale represje, które miały zniszczyć opozycję (przede wszystkim Polskie Stronnictwo Ludowe ze Stanisławem Mikołajczykiem na czele oraz podziemie antykomunistyczne) oraz wzmocnić swoją władzę.

W 1947 roku przeprowadzone zostały sfałszowane wybory do Sejmu Ustawodawczego. Według danych podanych przez komunistów głosowanie wygrało PPR i jej sojusznicy z wynikiem 80%. Dziś nie da się odtworzyć prawdziwego wyniku, znane są wyniki jedynie z części obwodów gdzie zdecydowanie zwyciężył PSL. Sfałszowane wybory legitymizowały rządy komunistów w Polsce, wkrótce potem doszło do rozłamu w ostatniej partii opozycyjnej w kraju i PSL został wchłonięty przez PPR.

W 1948 Polska Partia Robotnicza połączyła się z Polską Partią Socjalistyczną w jedną partię – Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą.

Na zdjęciu Marceli Nowotko „Marian” – pierwszy przywódca Polskiej Partii Robotniczej. Fot. Wikimedia Commons

Comments are closed.