Radom, czerwiec 1976 roku – dzień, w którym podwyżka cen żywności zamienia się w otwarty bunt przeciwko władzy. Ten historyczny komiks przenosi czytelnika w sam środek wydarzeń, łącząc bardzo starannie narysowaną warstwę fabularną z rzetelnym, dokumentalnym zapleczem – i robi to z wyczuciem, które w komiksach historycznych nie zawsze jest oczywiste.
Ulica jako scena – rysunek i język protestu
Największym atutem albumu jest strona wizualna – plansze są dopracowane, dynamiczne i świetnie oddają narastające napięcie tamtych dni. Twórcy sięgają też po ciekawy zabieg graficzny, eksponując na kadrach pojedyncze słowa i hasła – „operacja cenowa”, „stop”, „dość”, „chodźcie z nami” – które działają niemal jak plakatowe wstawki, wzmacniając emocjonalny rytm opowieści.
Komiks nie ucieka od trudnych obrazów: pokazuje podpalenie budynku komitetu, starcia z milicją i demolowanie sklepów, przy czym nie idealizuje tłumu – zaznacza, że wśród demolujących witryny nie brakowało też zwykłych szemranych typów i kryminalistów, korzystających z chaosu dla własnych celów. To niuans, który dodaje opowieści wiarygodności i odróżnia ją od czarno-białej narracji „lud kontra władza”. Ważnym wątkiem pozostaje też wsparcie ze strony Kościoła dla protestujących i ich rodzin – element, który w tamtych realiach miał realne znaczenie.
Dokumentalne zaplecze, które robi różnicę
To, co wyróżnia ten komiks na tle innych publikacji graficznych o PRL-u, to towarzyszący fabule aparat naukowy. Krótkie opracowanie historyczne, wzbogacone archiwalnymi zdjęciami, osadza wydarzenia w szerszym kontekście i pozwala zweryfikować to, co pokazano w warstwie rysunkowej. Szczególnie poruszający jest biogram księdza Romana Kotlarza – duchownego, który otwarcie wspierał robotników w Radomiu i zapłacił za to najwyższą cenę. Docenić trzeba też przypomnienie roli KOR-u, który organizował pomoc dla rodzin zatrzymanych uczestników protestów – wątek często pomijany w popularnych narracjach o tamtym okresie. Całość zamyka wybrana bibliografia, dzięki której zainteresowani czytelnicy mogą pogłębić temat samodzielnie.
To pozycja, która świetnie łączy przystępną, mocną formę komiksową z solidną wartością edukacyjną – warta uwagi zarówno dla miłośników komiksu historycznego, jak i osób szukających przystępnego wprowadzenia do wydarzeń Czerwca ’76.
Wydawnictwo Instytutu Pamięci Narodowej
Ocena recenzenta 5/6
Magdalena Kaczmarek
