Rola Józefa Piłsudskiego w polskim ruchu socjalistycznym

Roman Dmowski i Józef Piłsudski, ojcowie niepodległości polskiej Wikimedia Commons
Roman Dmowski i Józef Piłsudski, ojcowie niepodległości polskiej
Wikimedia Commons

 W przypadku Piłsudskiego i walki o niepodległość można mówić o dwóch pojęciach. Pierwsze to prometeizm, który znaczył coś więcej niż tylko antyrosyjski program, ponieważ była to walka o prawa ludzkie, gdyż Rosja zniewalała inne narody, nawet kosztem własnych obywateli. Drugim pojęciem jest federacjonizm, który również był szansą. Piłsudski głosił, że Litwa musi podążać razem z rewolucyjną Polską, ponieważ dzięki wspólnocie kulturowej zawsze znajdzie odbicie w Litwie. Marksizm schodzi jakby na dalszym plan, a losem Litwy jest właśnie federacjonizm. Wzrastać musi znaczenie ruchu robotniczego, gdyż jest to jedyna szansa na zwycięstwo Litwy. Każda inna opcja sprawi, że nawet przy biernym udziale pokrzywdzeni zostaną i tak Litwini. Uciskane narody powinny oprzeć się właśnie na Polakach! Polski socjalizm był mocno związany z chrześcijaństwem. Wiele wypowiedzi Piłsudskiego zawierało aksjologie, których źródłem było chrześcijaństwo i etos rycerski, a te sprawiały, że w przeszłości istniały ramy do współistnienia narodów zamieszkujących tereny państwa polskiego. Józef Piłsudski sugerował się tym, że lepsze jest urządzenie się z Polską. By zapewnić jedność narodów, zamierzał usankcjonować to również prawnie, a to najlepiej było zrobić, tworząc coś na kształt związku federacyjnego. Koncepcja federacyjna była jedną z dwóch, które zakładało PPS[12].

Pierwszy raz program prometejski został utworzony przez Piłsudskiego w memoriale, który złożony był japońskiemu Ministrowi Spraw Zagranicznych i opierał się na dogłębnej analizie demograficznej Imperium, w którym mniej niż połowa ludności, bo 57-59 mln (na 126) zniewoliła większą jej część. Rosjanie mieli na celu podbicie tych mniejszych narodowości przez podburzanie ich przeciwko sobie i zniewoleniu wszystkich na raz. Trwała polityka rusyfikacyjna i właściwą walką było to, aby narody i ich kultura nie zniknęły pod nawałem carskiej siły. W dodatku mnóstwo pieniędzy pobieranych było na utrzymanie nie tylko caratu, ale również i wojsk stacjonujących na terenach dawnej Polski. Ilość więźniów politycznych rosła, a z wysuwanych propozycji to właśnie Polacy mieli stać na czele narodów walczących z zaborcą, gdyż nie tylko mówiła o tym siła, jaką posiadał naród, ale również doświadczenia wynikające z walki z zaborcą[13]. Generalnym zamysłem przyszłego Marszałka było stworzenie państwa, które sięgałoby od morza do morza. Nie chciał jednak tego osiągać przemocą, gdyż zdawał sobie sprawę, że byłoby to zalążkiem do przyszłych konfliktów. Marzeniem, które siedziało w głowie Piłsudskiego, było stworzenie Związku Federacji Europejskiej, która miała być między Rosją a Niemcami, gdyż tylko tak, według Józefa, można byłoby bronić się przed tak silnymi krajami.

Wracając do kwestii wojny rosyjsko-japońskiej, w Tokio Józef Piłsudski jasno przedstawił swój cel: rozbicie państwa rosyjskiego. Nie spotkało się to jednak z entuzjazmem, ale nie zniechęciło do dalszego działania[14]. W 1904 roku na konferencji CKR w Krakowie postanowił uaktywnić działalność partii poprzez organizowanie masowych manifestacji, czego zwieńczeniem miało być powstanie narodowe. Całemu przedsięwzięciu sprzyjał wybuch Rewolucji w Rosji w 1905 roku. Niestety doprowadziło to również do kolejnego rozłamu w PPS i podziału na młodych i starych, co spowodowane było różnicami w postrzeganiu rewolucji. Józef Piłsudski od samego początku traktował to wystąpienie jako pretekst do realizacji idei niepodległościowej, a nie wspomaganie działań wymierzonych w obalenie caratu i późniejsze stworzenie państwa republikańsko-demokratycznego. Do kolejnego nieporozumienia doszło na Radzie Partyjnej (15–18. 06. 1905 roku), która miała rozwiązać problem: czy ruch polski ma być czynnikiem samodzielnym, czy stać się elementem ogólnorosyjskiej rewolucji? Wówczas Marszałek opowiedział się za wspólnym połączeniem proletariatu rosyjskiego i polskiego. Napięcie i niezgoda w partii rosły, co doprowadziło do usunięcia Piłsudskiego z PPS-u. Zwolennicy byłego zesłańca utworzyli w Krakowie PPS Frakcja Rewolucyjna i powołali nowy CKR.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*