Wikimedia Commons
W wydanej odezwie jasno określili swój cel: Jedynym ustrojem politycznym, który odpowiada klasowym interesom ekonomicznym, społecznym i kulturalno-narodowym klasy robotniczej jest niepodległa Republika Demokratyczna Polska. Zdobycie tego ustroju stanowi nadal pierwszy punkt programu PPS[15]. Niestety i tym razem Piłsudski się rozczarował. Dość późno uświadomił sobie, że osób walczących nadal jest za mało i po dwóch powstaniach szlacheckich nie przyjdzie polskie ludowe powstanie, ponieważ proletariat opowiedział się za socjalną rewolucją rosyjską, a ludność wiejska była zbyt obojętna na sprawę odzyskania niepodległości.
Niepodległość czy socjalizm?
Opisane wydarzenia skłoniły Józefa Piłsudskiego do ponownych przemyśleń nad poprzednimi powstaniami. To doprowadziło go do wniosku, że upragnioną wolność może uzyskać jedynie przy pomocy sprawnych oddziałów wojskowych. Nie da się nie zauważyć, że Naczelnik traktował PPS dość instrumentalnie, gdy uzbrojony proletariat nie przyniósł realizacji zamierzonego celu, postanowił uciec się do budowy sił zbrojnych. Stanowiło to kolejną próbę w dążeniu do niepodległości. Zatem należy się zastanowić, czy Piłsudski był w rzeczywistości socjalistą? Oczywiście były to idee bardzo mu bliskie, ale czy nie stanowiły jednej z wielu alternatyw? W końcu ówcześnie jedynym celem była NIEPODLEGŁOŚĆ, którą należało osiągnąć za wszelką cenę.
Kinga Michalak
Bibliografia:
1. Deklaracja delegatów, ustępujących z dziewiątego zjazdu polskiej partii socjalistycznej [dostęp: 13.06.2016] http://instytut-brzozowskiego.pl/?p=883
2. GarlickiA., Józef Piłsudski 1867 – 1935, Warszawa 1990.
3. Józef Piłsudski w pamięci narodu. W 130 rocznicę urodzin, „Niepodległość i Pamięć”, Warszawa 1997.
4. Lepecki M., Józef Piłsudski na Syberii, Warszawa 1936.
5. Mackiewicz S., Klucz do Piłsudskiego, Warszawa 1984.
6. Michalski Z.J.,, Siwy strzelca strój – rzecz o Józefie Piłsudskim, Łódź 1988.
7. Osica J., Piłsudski polemista i pisarz polityczny – na łamach prasy 1918 – 1935, [w:] Piłsudski na łamach i w opiniach prasy polskiej 1918 – 1989, pod. red. M. Jabłonowski, E. Kossewska, Warszawa 2005.
8. Państwo w myśli politycznej PPS, [w]: Polska myśl polityczna XIX i XX wieku, pod. red. W. Wrzesińskiego, Wrocław 1988.
9. Piłsudska A., Wspomnienia, Warszawa 1989.
10. Piłsudski J., Pisma zbiorowe, t. II.
11. Urbankowski B., Józef Piłsudski – marzyciel i strateg, Poznań 2014.
12. Zahorski A., Józef Piłsudski jako historyk, „Niepodległość i Pamięć” 1997, nr.9.
Przypisy:
[1] Józef Piłsudski w pamięci narodu. W 130 rocznicę urodzin, „Niepodległość i Pamięć”, Warszawa 1997, s. 191–193.
[2] A. Zahorski, Józef Piłsudski jako historyk, „Niepodległość i Pamięć” 1997, nr 9.
[3] A. Piłsudska, Wspomnienia, Warszawa 1989, s. 93.
[4] Z.J. Michalski, Siwy strzelca strój – rzecz o Józefie Piłsudskim, Łódź 1988, s. 32.
[5] M. Lepecki, Józef Piłsudski na Syberii, Warszawa 1936, s. 11.
[6] A. Garlicki, Józef Piłsudski 1867–1935, Warszawa 1990, s. 35–43.
[7] Państwo w myśli politycznej PPS, [w:] Polska myśl polityczna XIX i XX wieku, pod. red. W. Wrzesińskiego, Wrocław 1988.
[8] Większość biografów Józefa Piłsudskiego uważa, że powrócił do kraju ze skrystalizowanymi poglądami co do swojej przyszłości politycznej. Ja w swoim referacie będę opierała się na tezie Andrzeja Garlickiego, według którego dopiero spotkanie z przedstawicielem Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich – Stanisławem Mendelsonem, otworzyło Ziukowi możliwość i utwierdziło chęć do działania w PPS-ie. Zob. A. Garlicki, op. cit., s. 42–45. Jednak należy zaznaczyć, że socjalizm był mu bliski od najmłodszych lat.
[9] J. Piłsudski, Pisma zbiorowe, t. II, s. 221.
[10] Ibidem, s. 226.
[11] J. Osica, Piłsudski polemista i pisarz polityczny – na łamach prasy 1918–1935, [w:] Piłsudski na łamach i w opiniach prasy polskiej 1918–1989, pod. red. M. Jabłonowski, E. Kossewska, Warszawa 2005, s. 19.
[12] B. Urbankowski, Józef Piłsudski – marzyciel i strateg, Poznań 2014, s. 824.
[13] Ibidem, s. 620.
[14] S. Mackiewicz, Klucz do Piłsudskiego, Warszawa 1984, s. 63.
[15] Deklaracja delegatów, ustępujących z dziewiątego zjazdu polskiej partii socjalistycznej [dostęp: 13.06.2016] http://instytut-brzozowskiego.pl/?p=883
