Ustrój II Rzeszy | Część 2

Powstałe w 1871 roku Cesarstwo Niemieckie, mimo licznych problemów wewnętrznych, stworzyło stabilną władzę. Głową państwa był cesarz wspierany przez kanclerza. Rozwój ludnościowy i ekonomiczny w błyskawiczny sposób wprowadził II Rzeszą do grona państw decydujących o globalnej polityce. Duży wpływ na to miała również silna armia opromieniona zwycięstwami z Francją, Danią i Austrią.

Tutaj przeczytasz część pierwszą 

Rządy na szczeblu ogólnopaństwowym

Najważniejszą postacią w państwie był cesarz wywodzący się z pruskiej dynastii. Mianował on kanclerza, który sprawował władzę w jego imieniu i tylko przed nim odpowiadał (pojawiały się próby rewizji konstytucji i ograniczenia roli kanclerza oraz zmuszenia go do odpowiedzialności przed Reichstagiem; wszystkie zakończyły się niepowodzeniem). Władca przyjął tytulaturę cesarza niemieckiego. Do zakresu jego kompetencji należało reprezentowanie państwa na arenie międzynarodowej, wypowiadanie wojen, zawieranie pokojów, podpisywanie umów i traktatów międzypaństwowych. Dysponował również prawem zwoływania, otwierania i zamykania posiedzeń obu izb parlamentarnych. Był najwyższym dowódcą, mianował i odwoływał urzędników Rzeszy. Posiadał także prawo przygotowywania i ogłaszania ustaw Rzeszy.

Następca pierwszego cesarza – Fryderyk III.  Zdj. Wikimedia Commons
Następca pierwszego cesarza – Fryderyk III.
Zdj. Wikimedia Commons

Cesarz przyjął wymyślone przez Bismarcka (a oficjalnie zaproponowane przez króla Bawarii Ludwika II) miano cesarza niemieckiego (Kaiser der Deutschen). Sama tytulatura cesarska wzbudziła w Niemczech liczne dyskusje. Liberałowie optowali za tytułem cesarza Niemców (w ich mniemaniu tytuł ten odnosił się do idei demokratycznej), natomiast sam król Prus domagał się dla siebie tytułu cesarza Niemiec w myśl postanowień konstytucji frankfurckiej z 1849 roku. Władza cesarza opierała się tylko na jego pozycji naczelnego wodza i szefa dyplomacji. Urząd spraw zagranicznych podlegał zaś sekretarzowi stanu, który z kolei odpowiedzialny był tylko przed kanclerzem.

Cesarze niemieccy:

  1. Wilhelm I (1871-1888),

  2. Fryderyk III (1888),

  3. Wilhelm II (1888-1918).

Jedynym ministrem Rzeszy był kanclerz mający do dyspozycji sekretarzy stanu (dziś nazwalibyśmy ich ministrami). Byli oni odpowiedzialni także przed parlamentem. W rzeczywistości byli oni jednak tylko urzędnikami w zupełności podlegającymi kanclerzowi. Sam kanclerz był równocześnie premierem rządu najpotężniejszego kraju związkowego (czyli Prus), co czyniło jego pozycję niezwykle silną. Dominująca rola kanclerza wiązała się z wysiłkami i działalnością Ottona von Bismarcka, który dążył do ustanowienia przewodniej roli Prus w Związku Niemieckim. Sekretarze stanu i kanclerz nie tworzyli żadnej rady i po ustąpieniu Bismarcka ze stanowiska kanclerza, nawet jeśli zdarzały się jakieś narady na osi cesarz-kanclerz-sekretarze, to nie miały one praktycznie jakiegokolwiek znaczenia. Kanclerza wybierał cesarz według znanych tylko sobie kryteriów. Kanclerz odpowiadał tylko przed władcą. Trzeba jednak podkreślić, że podpis kanclerza był obowiązkowy przy wszystkich dokumentach sygnowanych przez głowę państwa i wydawanych przez jego kancelarię. Kanclerz, przynajmniej teoretycznie, był więc odpowiedzialny za działalność cesarza. W 1878 roku utworzono Kancelarię Rzeszy, która była wyłącznym biurem kanclerza.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*