Do uchwalenia ustawy potrzebna była większość głosów, natomiast do odrzucenia ustawy zmieniającej konstytucję jedynie czternaście. Uwidaczniało to jednoznacznie pozycję Prus na tle innych państw. Liczba członków Bundesratu z poszczególnych części składowych II Rzeszy wynikała mniej więcej z proporcji w liczbie ludności. Prusy miały aż siedemnastu przedstawicieli, Bawaria – sześciu, Saksonia – czterech, a małe kraje, takie jak Lippe czy Waldeck zaledwie po jednym. Cesarz musiał ogłosić każdą ustawę uchwaloną przez obie izby parlamentu, jednak jego władzę zabezpieczała pruska większość w Radzie Związkowej. Sam Bundesrat, oprócz oczywistych funkcji, miał również dawać złudzenie małym krajom związkowym o tym, że mają one jakikolwiek wpływ na rozstrzyganie spraw wspólnych, co nie miało jednak przełożenia na polityczną rzeczywistość.
Wybory do parlamentów lokalnych – Landtagów – odbywały się z reguły na mocy niedemokratycznej ordynacji wyborczej i miały charakter kurialny oraz jawny. Niemal wszystkie aspekty polityki wewnętrznej leżały w gestii krajów związkowych. Po zjednoczeniu w Prusach pod względem ustroju nic się nie zmieniło. Nadal istniało trójklasowe prawo wyborcze (cenzus majątkowy). Wyborcy wskazywali elektorów, którzy z kolei wybierali przedstawicieli do Landtagu. Wyborcy byli podzieleni według statusu majątkowego na trzy grupy. Najbogatsza z tych grup wybierała tylu deputowanych, ile dwie pozostałe razem wzięte.
Do najważniejszych ugrupowań politycznych istniejących w Cesarstwie Niemieckim zaliczyć trzeba:
– Partię Narodowo-Liberalną, grupującą część inteligencji oraz sfer finansowo-przemysłowych. Partia ta optowała za liberalnym państwem prawa i popierała zagraniczną politykę prowadzoną przez Ottona von Bismarcka.
– Niemiecką Partię Rzeszy złożoną z wolnych konserwatystów oraz kręgów agrarno-przemysłowych.
– Niemiecką Partię Konserwatywną, która została utworzona w 1876 roku i złożona była z kół agrarnych. Miała silne oparcie w Prusach. Sprzeciwiała się polityce Rzeszy.
– Partię Postępową, której przewodził Eugen Richter o lewicowo-liberalnych poglądach.
– Centrum. Gromadziła opozycję (Koła Polskie, Welfów, Duńczyków, autonomistów alzackich). Została reaktywowana po zjednoczeniu Niemiec. Jej członków łączyła walka o zachowanie własnej tożsamości narodowej i wyznaniowej. Bronili konstytucji pruskiej z 1850 roku oraz nawoływali do umieszczenia artykułów prokatolickich w nowej konstytucji, przeciwstawiając się protestanckiej polityce Prus.
– Socjaldemokrację, która została utworzona podczas zjazdu w Gothcie w 1875 roku.
Parlament nie miał właściwie większego wpływu na władzę wykonawczą, więc trudno mówić w przypadku Cesarstwa Niemieckiego o właściwym systemie parlamentarnym, w którym większość wyłania odpowiedzialną przed parlamentem egzekutywę. Realnymi wpływami na rządy w państwie dysponowały korporacje przemysłowe i zbrojeniowe. Należy jednak podkreślić, że mimo wszystko było to państwo liberalne i ściśle praworządne, a sama jednostka nie była narażona na samowolę władz. Z każdym rokiem w Rzeszy rosła liczba ministerstw zarządzanych przez sekretarzy Rzeszy.
Armia
Armia II Rzeszy składać się miała z czterech kontyngentów:
– pruskiego wraz z mniejszymi państwami,
– bawarskiego,
– saskiego,
– wirtemberskiego.
Kwestia sztabu generalnego i marynarki wojennej należała wyłącznie do Rzeszy. W czasie pokoju armia bawarska nie podlegała cesarzowi, natomiast wojskami Saksonii i Wirtembergii dowodzili oficerowie mianowani za zgodą cesarza przez własnych królów. Budżet wojskowy znajdował się pod zarządem pruskiego ministra wojny. Głównymi czynnikami wpływającymi na politykę wojskową był sztab generalny wsparty gabinetem wojskowym.
Patryk Tomala – autor bloga: http://empiresilesia.c0.pl/
Bibliografia:
Chwalba A., Historia Powszechna. Wiek XIX, Warszawa 2009.
Czapliński Wł., Galos A., Korta W., Historia Niemiec, 2010.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Cesarstwo_Niemieckie
Kotłowski T., Niemcy 1890-1945, Kraków 2008.
Krasuski J. Historia Niemiec, Wrocław-Warszawa 1998.
Krasuski J., Historia Rzeszy niemieckiej 1871-1945, Poznań 1971.
Maciejewski T., Historia powszechna ustroju i prawa, Warszawa 2000.
Osterhammel J., Historia XIX wieku. Przeobrażenia świata, Poznań 2013.
Prusy. Wzlot i upadek, Pomocnik Historyczny Polityki, 3/2012.
Zieliński Z., Niemcy. Zarys dziejów, Kraków 1998.
