Ostatnie wydarzenia z kalendarium historycznego

Watzenrodowie – toruńska rodzina mieszczańska

Watzenrodowie – toruńska rodzina mieszczańska

Watzenrodowie – jedna z najznamienitszych rodzin mieszczańskich doby późnego średniowiecza na ziemiach polskich.  Jeden z jej przedstawicieli, biskup warmiński Łukasz Watzenrode, przyczynił się do połączenia Pomorza Gdańskiego, Ziemi Chełmińskiej i Warmii do Królestwa Polskiego.

Watzenrodowie była to kupiecka rodzina mieszczańska Starego Miasta Torunia zaliczana do elity miejskiej (czyli patrycjatu), która apogeum swojego znaczenia przeżywała w okresie od połowy XIV do trzeciej ćwierci XV wieku. Zatem opieram niniejszą rozprawę na tychże ramach czasowych. Przestrzennie dociekania sytuuję w granicach Starego Miasta Torunia. Zajmę się rodem biorąc pod uwagę jego członków, osiągnięcia na tle miejskiej polityki, majątki, pozycję ekonomiczną, społeczną oraz konotacje rodzinne. Na końcu chciałbym również wspomnieć krótko o biskupie Łukaszu Watzenrode i jego udziale w wojnie trzynastoletniej.

Odnosząc się do stanu badań, dysponujemy pracą zawierającą dzieje rodziny Watzenrodów Krzysztofa Mikulskiego[1]. Ukazał rodzinę od momentu zdobycia znacznej pozycji w mieście po upadek ekonomiczny. Opisując dzieje Watzenrodów, Krzysztof Mikulski omawiał w swoim artykule proces kształtowania się i wymiany elity miejskiej (na nową) w Starym Toruniu. Pod pojęciem elit miejskich rozumiemy zbiór pewnych wspólnot, które zdobyły znaczny majątek, jak i pozycję w mieście, a co za tym idzie – również urzędy. Elity to grupy społeczne, które posiadają decydujący wpływ na politykę gmin, miast, państw, organizacji wewnątrz których funkcjonują. Należy również wspomnieć o innym artykule Krzysztofa Mikulskiego, w którym to opisywał powiązania Watzenrodów z warmińską kapitułą[2]. Wspomniał w nim tym samym o biskupie Łukaszu Watzenrode. Tenże uczony napisał również niezwykle pomocną w tym temacie monografię dotyczącą społeczeństwa i przestrzeni Torunia w XIV-XVIII wieku[3].

Celem tej pracy jest odpowiedź dlaczego rodzina Watzenrodów upadła finansowo i zarazem przestała być częścią elity staro-toruńskiej w XV wieku. Jak przedstawiają się dzieje Watzenrodów podczas gdy należeli do elity miejskiej? Jak przedstawiał się ich status? Czy można dostrzec zalążki systemu wolnorynkowego u średniowiecznych, lokalnych przedsiębiorców – handlarzy takimi jak Watzenrodowie?

Rodzina Watzenrodów. Rozkwit i upadek

Łukasz Watzenrode
Fot: Wikimedia
Common

Karierę rodziny Watzenrode rozpoczął Fryderyk I, rajca Starego Miasta Torunia z lat 1376-1392. Jego brat Albrecht zasiadał w ławie miejskiej w latach 1377-1399, w tym od roku 1383 starszym ławy[4]. To właśnie od Albrechta wywodzą się wszyscy późniejsi Watzenrodowie. Albrecht był dziadkiem matki Mikołaja Kopernika młodszego, późniejszego astronoma[5]. Posiadał liczne potomstwo: Fryderyka II, Albrechta II, Cesariusa, Tilemana, Łukasza I i kilka córek. Jedynie dwóch jego synów pozostawiło po sobie potomstwo. Fryderyk II – syna Fryderyka III. Łukasz I, który urodził się na krótko przed śmiercią ojca – Łukasza II – późniejszego biskupa warmińskiego. Z córek Albrechta tylko dwie miały dzieci. Krystyna została żoną Tilemana von Allen, a Barbara  Mikołaja Kopernika starszego. Spośród potomków zmarłych bezdzietnie, Cesarius był lekarzem, który studiował w Pradze po czym przebywał już jako magister we Wiedniu. Uzyskał doktorat z medycyny[6]. Albrecht II dwukrotnie wchodził w skład ławy staromiejskiej – wybierany na lata 1403-1404 i 1423-1428. Tileman przeniósł się do Gdańska, gdzie w Głównym Mieście Gdańsku pełnił urząd ławnika. Wdowa po nim – Elżbieta – odziedziczyła jego majątek[7].

Partnerzy



Przewiń do góry