Wojskowość epoki oświecenia

W XVIII wieku na polach bitew dominowała taktyka linearna. W okresie tym bitwy były toczone przez masy piechoty wspieranej ostrzałem artyleryjskim. Znaczenie kawalerii zmalało. Specyfika ówczesnej broni palnej wymagała od wojska żelaznej dyscypliny oraz świetnego wyszkolenia.

Piechota

Brytyjski piechur
Brytyjski piechur

Najważniejszym rodzajem wojska w oświeceniu była piechota, stanowiąca ok. 70% całej armii (w biedniejszych państwach nawet do 90% ogółu wojska). Udoskonalane od końca XVI, poprzez cały XVII wiek, wyszkolenie, taktyka oraz uzbrojenie żołnierzy pozwoliły na zdominowanie przez wojska piesze pól bitew XVIII wieku. Kolor mundurów piechurów był kolorem armii: czerwony – Wielka Brytania, granatowy – Prusy, biały – Austria, zielony – Rosja, biały – Francja (oddziały cudzoziemskie we Francji nosiły niebieskie uniformy). Najliczniejszą część piechoty stanowili muszkieterzy. Najczęściej nosili kapelusze trójrożne (trikorn). Doborowe oddziały, złożone z najlepiej zbudowanych ludzi, tworzyli grenadierzy. Początkowo, jeszcze w XVII wieku, ich zadaniem było rzucanie granatów, w opisywanym stuleciu zaprzestano jednak tego sposobu walki. W przeciwieństwie do początkowego okresu istnienia, w XVIII wieku grenadierzy nie byli przydzielani do kompanii muszkieterskich, lecz tworzyli własne kompanie. Najbardziej charakterystyczną cechą umundurowania grenadierów było nakrycie głowy (mitra). Poza muszkieterami i grenadierami piechotę tworzyli fizylierzy. Do jednostek tego typu zaciągano żołnierzy niższych, bardziej krępych. Ich broń była krótsza. Cechy fizylierów miały przyspieszyć tempo ładowania broni. Fizylierzy nosili niższą wersję grenadierskiej mitry.

Jednostką podziału piechoty był, złożony z batalionów, regiment. Liczba batalionów w regimencie wahała się od 2 do 3. Jednostkami wchodzącymi w skład batalionu były kompanie. Występowały regimenty muszkieterów bądź fizylierów. Największymi jednostkami podziału grenadierów były bataliony. Liczba żołnierzy w regimencie i batalionie była różna, zależała od wielu czynników takich jak państwo, do którego należał, okres, rodzaj piechoty itp. Wraz z przedłużającą się kampanią liczba żołnierzy w jednostce malała. Uogólniając przeciętny regiment piechoty miał w okresie pokoju około 1500 ludzi, batalion natomiast 400–800 ludzi[1].

Artyleria

Wraz z udoskonalaniem piechoty zwiększano także skuteczność artylerii. Głównym zadaniem tego rodzaju broni były działania oblężnicze. Podczas bitew w otwartym polu jej znaczenie nie było jeszcze duże. Na sprzęt artyleryjski składały się armaty oraz haubice. Broń klasyfikowano wg wagomiaru, tzn. ciężaru wystrzeliwanego pocisku, wyrażanego w funtach. Przykładowo armata 6-funtowa strzelała pociskami o wadze około 3 kg. Strzelano kulami pełnymi oraz kartaczami. Pomimo udoskonalenia broni oraz profesjonalizacji obsługi artyleria nadal nie była wystarczająco doceniana. Wpływ na to miała mała skuteczność dział w polu. Sam transport sprzętu pozostawiał wiele do życzenia. Zaprzęgi były najczęściej kompletowane tuż przed wojną i często składały się z cywilnych koni, zdarzały się przypadki, gdy sami cywile byli woźnicami.

Skuteczność artylerii w polu była raczej nisko oceniana. Zmiany na lepsze zaczęły mieć miejsce dopiero po wybuchu wojny siedmioletniej. Ówczesna artyleria polowa (głownie armaty) miała niewielki skuteczny zasięg. Kule pełne charakteryzowały się większą donośnością niż kartacze. Haubice miały mniejszy zasięg niż armaty. Z tych ostatnich starano się strzelać w taki sposób, by pocisk, lecąc w kierunku wroga, odbijał się kilkakrotnie od ziemi. Kula miała więc przekoziołkować przez całe pole bitwy. Zasięg kuli pełnej z działa 12-funtowego wynosił 1200-1500 kroków, kartaczy z tej samej broni jedynie 600 kroków. Popularne 3-funtówki miały zasięg skuteczny znacznie mniejszy. Wynosił on dla pełnych kul i kartaczy odpowiednio: 600 i 300 kroków[2].

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*