Zamek w Łańcucie – wycieczki po Podkarpaciu

Łańcucki zamek Pileckich, Lubomirskich i Potockich na przełomie XV i XVI stulecia był własnością Stanisława Stadnickiego zwanego Diabłem Łańcuckim. Zniszczony został podczas trwających wojen w siedemnastym wieku. Jednak odbudowany w dość krótkim czasie przez marszałka wielkiego koronnego, Stanisława Lubomirskiego, stanowi perłę architektoniczną Podkarpacia.

Wygląd zamku

_NFH3981 kopiaPowstała wówczas dwupiętrowa budowla z wewnętrznym dziedzińcem i narożnymi wieżami. Wybudowano zatem bryłę zamku na planie czworoboku i otoczono ją fortyfikacjami bastionowymi w kształcie gwiazdy pięcioramiennej. W pracach uczestniczyli znamienici architekci, tacy jak: Maciej Trapola, Jan Chrzciciel Falconi oraz Krzysztof Mieroszewski. W pracach nad zamkiem łańcuckim pracowali także i wielcy malarze, na przykład Ingerman i Stanisław Kostecki. Na szańcach wałów obronnych zamku ustawiono 80 dział i powołano 400-osobową załogę do jego ewentualnej obrony. Wokół wspomnianych wałów uformowano suchą fosę, a przed nią jeszcze jeden wał nasypowy. Warowni nadano zatem charakter palazzo in fortezza, co znaczy, że spełniała ona funkcje mieszkalne i obronne. Piękne wnętrza tego zamku zdobione były malowidłami wybitnych artystów, a umeblowanie zachwyca oko niejednego konesera sztuki. Od strony zachodniej zamku znajdowała się potężna brama i most zwodzony.

Najazd wojsk szwedzkich

Zamek w Łańcucie oparł się najazdowi szwedzkiemu, który miał miejsce w 1655 roku. Skutecznie oparł się też sprzymierzonym ze Szwedami wojskom Jerzego Rakoczego w roku 1657. W tym samym roku fortyfikacje zamkowe przebudowano zgodnie z planami architekta Tylmana z Gameren, który zaprojektował także hełmy zachodnich wież zamku.

Kolejna przebudowa

_NFM4067-01Druga wielka przebudowa zamku nastąpiła na przełomie XVIII i XIX wieku. Jej inicjatorką była księżna Izabela z Czartoryskich Lubomirska. Zamek przekształcono wówczas we wspaniałą rezydencję pałacową, którą otoczono parkiem krajobrazowym z klasycystyczną oranżerią i glorietą. Dobudowano również bibliotekę i teatr pałacowy, w którym w 1792 wystawiono po raz pierwszy sztukę zatytułowaną „Parady” autorstwa Jana Potockiego.

Wnętrza pałacowe

Komnaty pałacowe przebudowane w stylu rokoko i klasycyzmu. Ozdobiono je rzeźbami, malowidłami i licznymi sztukateriami. Kolejna przebudowa zamku odbyła się z dyrektywy hrabiego Romana Potockiego i jego żona Elżbiety z Radziwiłłów. Dokonali jej dwaj architekci: Armand Bauque i Albert Pio. Rezydencja zyskała zatem elewację w stylu francuskiego neobaroku, unowocześniono także przy okazji wnętrza pałacowe, instalując łazienki, wodociągi, centralne ogrzewanie, elektryczność, a nawet telefony, zbudowano stajnię i powozownię. Przekształcono w stylu angielskim park i zespoły kwiatostanowe.

Ostatni ordynat, Alfred III Potocki, opuścił Łańcut w lipcu 1944, wywożąc ze sobą 11 wagonów dzieł sztuki i archiwaliów. Zamek szczęśliwie przetrwał okres wojny, a w roku 1945 otwarto w nim Muzeum Wnętrz i Powozów.

Nasza redakcja dziękuje panu dyrektorowi K.W. Wojtowiczowi za zaproszenie do zamku w Łańcucie.

Ewa Michałowska-Walkiewicz

pomoc w realizacji reportażu – Mirosława Staniec

 

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*