Tego dnia 1955 roku w Rzymie urodził się Matteo Maria Zuppi
W czasach, gdy świat bardziej niż kiedykolwiek potrzebuje głosów pojednania i odwagi, wyłania się postać niezwykłego duchownego. Przez lata cichych negocjacji, pracy dla ubogich i budowania mostów między podzielonymi wspólnotami, Matteo Maria Zuppi stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli nadziei i odnowy w Kościele. Jego historia to opowieść o wierności Ewangelii i odwadze zmieniania świata od podstaw.
Matteo Maria Zuppi przyszedł na świat 11 października 1955 roku w Rzymie jako piąte z sześciorga dzieci Enrica Zuppiego, znanego dziennikarza, oraz Carli Fumagalli, będącej siostrzenicą kardynała Carlo Confalonieriego. Już od najmłodszych lat Zuppi wyrastał w środowisku intelektualnym i religijnym, które ukształtowało jego przyszłą drogę.
Początkowo kształcił się w rzymskim Liceo Virgilio, a następnie kontynuował edukację w seminarium w Palestrinie. Uzyskał tytuł bakałarza teologii świętej na Papieskim Uniwersytecie Laterańskim oraz ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Sapienza w Rzymie, gdzie jego praca dyplomowa dotyczyła historii chrześcijaństwa.
Święcenia kapłańskie przyjął 9 maja 1981 roku jako kapłan diecezji Palestrina. Jego pierwszą funkcją duszpasterską była rola wikariusza w Bazylice Santa Maria in Trastevere, gdzie pracował u boku Vincenza Paglii. Po latach, w 2000 roku, został następcą Paglii na stanowisku proboszcza tej historycznej świątyni, pełniąc tę funkcję przez dekadę.
W 1988 roku Matteo Maria Zuppi został oficjalnie włączony do archidiecezji rzymskiej. Jego działalność duszpasterska była ściśle związana z Wspólnotą Sant’Egidio – katolicką organizacją świeckich, zajmującą się dialogiem ekumenicznym oraz mediacjami w konfliktach zbrojnych.
Wśród jego największych osiągnięć znalazło się uczestnictwo jako mediator w rozmowach pokojowych, które doprowadziły do podpisania Ogólnych Porozumień Pokojowych w Rzymie i zakończenia wojny domowej w Mozambiku w 1992 roku. Za tę działalność został odznaczony honorowym obywatelstwem tego kraju. Rok później próbował również negocjować uwolnienie włoskich turystów porwanych przez kurdyjskich bojowników w Turcji.
Matteo Maria Zuppi jako biskup i arcybiskup
Przełomowym momentem w życiu duchowym Matteo Maria Zuppi była nominacja na biskupa pomocniczego diecezji rzymskiej przez papieża Benedykta XVI 31 stycznia 2012 roku. Równocześnie został mianowany biskupem tytularnym Villa Nova. Sakrę biskupią przyjął 14 kwietnia 2012 roku z rąk kardynała Agostina Valliniego.
W diecezji odpowiadał za obszar obejmujący centrum Rzymu, w tym dzielnicę Trastevere, gdzie kontynuował misję społeczną, skupiając się na:
- pomocy ubogim,
- wsparciu dla osób starszych,
- tworzeniu programów rehabilitacji dla osób uzależnionych od narkotyków,
- organizowaniu wsparcia dla społeczności romskiej.
Jednocześnie wykazywał otwartość na różnorodne formy pobożności, celebrując m.in. Msze Święte w rycie trydenckim, co budowało jego wizerunek duchownego zdolnego do łączenia różnych nurtów w Kościele.
27 października 2015 roku papież Franciszek powierzył mu stanowisko arcybiskupa metropolity Bolonii – jednej z najstarszych i najważniejszych archidiecezji we Włoszech.
Kardynalska godność i nowe wyzwania
Niezwykle ważnym momentem w karierze Matteo Maria Zuppi była decyzja papieża Franciszka z 1 września 2019 roku, ogłaszająca zamiar wyniesienia arcybiskupa Bolonii do godności kardynała. Był to historyczny gest – Zuppi stał się pierwszym arcybiskupem Bolonii od dawna, którego papież sam mianował kardynałem, zamiast automatycznie przypisać mu tę godność w wyniku tradycji.
Podczas konsystorza 5 października 2019 roku, Matteo Maria Zuppi został kreowany kardynałem prezbiterem tytularnego kościoła Sant’Egidio, co nawiązywało do jego wieloletniej pracy w ramach Wspólnoty Sant’Egidio. W ten sposób papież nie tylko docenił jego wkład w budowanie pokoju, ale również wskazał na kierunek, w którym pragnął rozwijać duszpasterską misję Kościoła.
W lutym 2020 roku kardynał Zuppi został powołany na członka Dykasterii ds. Integralnego Rozwoju Człowieka, a w kwietniu tego samego roku dołączył do Administracji Dóbr Stolicy Apostolskiej (APSA). Obie funkcje wymagały od niego nie tylko ogromnej wrażliwości społecznej, ale i sprawności zarządczej, gdyż zajmował się zarówno problemami globalnymi – jak migracja, zmiany klimatyczne czy ubóstwo – jak i kwestiami gospodarczymi Watykanu.
14 stycznia 2022 roku w Bazylice Santa Maria degli Angeli e dei Martiri w Rzymie, Matteo Maria Zuppi przewodniczył państwowemu pogrzebowi Davida Sassolego, prezydenta Parlamentu Europejskiego i swojego wieloletniego przyjaciela. Ten symboliczny gest pokazał jego głębokie związki z europejskim życiem publicznym oraz umiejętność łączenia duchowej misji Kościoła z rzeczywistością polityczną.
Matteo Maria Zuppi – przewodniczący Episkopatu Włoch i misje pokojowe
Kolejny zaszczyt przyniósł 24 maja 2022 roku, kiedy to papież Franciszek, spośród trzech kandydatów przedstawionych przez Konferencję Episkopatu Włoch, wybrał właśnie Matteo Maria Zuppi na nowego przewodniczącego tego gremium. Wybór ten jasno pokazał, jak ważną rolę przypisuje Zuppiemu w kształtowaniu przyszłości Kościoła we Włoszech.
Jako szef Episkopatu Włoch Zuppi starał się:
- promować dialog społeczny,
- wzmacniać obecność Kościoła w debacie publicznej,
- otwarcie rozmawiać o trudnych problemach, takich jak migracja, sekularyzacja czy prawa osób LGBTQ+.
W czerwcu 2022 roku kardynał znalazł się w centrum kontrowersji, kiedy to media oskarżyły go o błogosławienie pary homoseksualnej. Fakty jednak pokazały, że Matteo Maria Zuppi nie uczestniczył w żadnej takiej ceremonii, a całe wydarzenie zostało zmanipulowane przez część mediów o konserwatywnym profilu. Kuria bolońska musiała wydać oficjalne oświadczenie, prostując fałszywe informacje.
W roku 2023 papież Franciszek powierzył kardynałowi specjalną misję pokojową, mającą na celu pomoc w zakończeniu rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Matteo Maria Zuppi spotkał się wówczas z prezydentem Wołodymyrem Zełenskim, a także z patriarchą Cyrylem z Moskwy. Chociaż nie doszło do rozmowy z prezydentem Władimirem Putinem, misja miała na celu budowanie kanałów komunikacji i promocję pomocy humanitarnej.
Latem tego samego roku kardynał Zuppi udał się do Waszyngtonu, gdzie spotkał się z prezydentem Joe Bidenem, omawiając kwestie związane z pokojem i pomocą dla Ukrainy.
W październiku 2024 roku powrócił do Moskwy, by kontynuować działania humanitarne w obliczu przedłużającego się konfliktu.
Matteo Maria Zuppi – wizja Kościoła i światopogląd
W lipcu 2024 roku Matteo Maria Zuppi wzbudził emocje swoimi refleksjami dotyczącymi religii i moralności. Stwierdził wówczas, że wiara w Boga nie jest warunkiem koniecznym do czynienia dobra, podkreślając, że wiele przykładów altruizmu pochodzi również od osób niewierzących. Jak zaznaczył: Miłość bliźniego jest możliwa także tam, gdzie brak jest formalnej wiary w Boga.
Te słowa wywołały burzliwą reakcję ze strony ekskomunikowanego arcybiskupa Carlo Marii Viganò, który w liście otwartym skrytykował Zuppiego za jego rzekomy progresywizm, otwartość wobec migrantów oraz akceptację wobec społeczności muzułmańskiej i LGBTQ+.
Matteo Maria Zuppi bronił również dokumentu Fiducia supplicans, wyjaśniając, że: [Dokument] jest osadzony w perspektywie miłosierdzia, w spojrzeniu Kościoła pełnym miłości na wszystkie dzieci Boże, nie odchodząc jednak od nauczania Magisterium. […] Bóg pragnie zbawienia wszystkich. Dlatego Kościół ma obowiązek troszczyć się o każdego człowieka. Nie możemy zapominać, że wszyscy ochrzczeni mają pełną godność “dzieci Bożych”, a tym samym są naszymi braćmi i siostrami. Znaczenie sakramentu małżeństwa pozostaje nienaruszone.
W ten sposób kardynał pokazał, że jego wizja Kościoła opiera się na połączeniu wierności tradycji z odważnym otwarciem na nowe wyzwania współczesności.
Matteo Maria Zuppi – kardynał przyszłości?
Postać Matteo Maria Zuppi doskonale ilustrowała, jak współczesny Kościół katolicki próbuje łączyć wierność ewangelicznym wartościom z otwartością na wyzwania XXI wieku. Jego działalność na rzecz pokoju, troska o najbiedniejszych, a także umiejętność prowadzenia dialogu społecznego i międzyreligijnego sprawiały, że coraz częściej postrzegano go nie tylko jako kluczowego lidera we Włoszech, ale także jako jednego z najpoważniejszych kandydatów do objęcia Stolicy Piotrowej podczas nadchodzącego konklawe w 2025 roku.
Matteo Maria Zuppi w swojej postawie wyraźnie pokazywał, że Kościół przyszłości powinien:
- być blisko ludzi, zwłaszcza tych wykluczonych i cierpiących,
- podejmować realne działania na rzecz pokoju i pojednania,
- szukać mostów, a nie murów – zarówno w relacjach wewnętrznych, jak i międzynarodowych,
- z szacunkiem i miłosierdziem odnosić się do każdej osoby, niezależnie od jej drogi życiowej.
Bez względu na to, jak potoczą się dalsze losy kardynała Zuppiego, jedno pozostawało pewne: jego życie i posługa już teraz stanowiły inspirację dla tych, którzy wierzyli w Kościół otwarty, współczujący i gotowy na prawdziwe służenie współczesnemu światu.
