Tego dnia 1303 roku papieżem został Niccolò Boccasini, który przyjął imię Benedykt XI
Po burzliwym pontyfikacie Bonifacego VIII to Benedykt XI musiał uspokoić konflikt między papieżem a królem Francji. Dominikanin z Treviso próbował pogodzić Kościół z Filipem IV Pięknym, nie rezygnując z jego niezależności. Jego rządy trwały zaledwie kilka miesięcy i zakończyły się nagłą, podejrzaną śmiercią.
Pontyfikat tego papieża był jednym z najkrótszych w historii. Trwał od 22 października 1303 do 7 lipca 1304. Jednym z głównych celów tego pontyfikatu było załagodzenie konfliktu papiestwa z królem Francji Filipem IV Pięknym, który poróżnił się z papieżem Bonifacym VIII, który był poprzednikiem Benedykta XI na Tronie Piotrowym.
Niccolò Boccasini, czyli przyszły papież Benedykt XI urodził się około 1240 roku w Treviso. Miasto to znajduje się na północy Włoch. Urodził się w ubogiej rodzinie. Wstąpił do zakonu dominikanów. To pozwoliło mu zdobyć wykształcenie teologiczne. Jego przełożeni uważali go za człowieka skromnego, uczonego i pobożnego. Był także dobrym mediatorem i umiał łagodzić spory.
W 1296 roku Niccolò Boccasini otrzymał od papieża Bonifacego VIII godność kardynalską oraz został biskupem Ostii. Była to najwyższa godność w Kolegium Kardynalskim. Przyszły papież Benedykt XI, jeszcze jako kardynał był jednym z najbliższych współpracowników papieża Bonifacego VIII. Niccolò Boccasini towarzyszył papieżowi Bonifacemu VIII, gdy ten został napadnięty i aresztowany przez Wilhelma Nogareta – wysłannika króla Francji Filipa IV Pięknego.
Krótki pontyfikat Benedykta XI
Gdy 11 października 1303 roku zmarł papież Bonifacy VIII, zebrało się konklawe, które już po 11 dniach wybrało jego następcę. Był to właśnie kardynał Niccolò Boccasini, który przyjął imię Benedykta XI. Jego pontyfikat, mimo że trwał raptem 8 miesięcy, należał do jednego z najtrudniejszych pontyfikatów w historii. Głównym jego celem było załagodzenie sporu z królem Francji Filipem IV Pięknym.
Sytuacja była naprawdę trudna, ponieważ za pontyfikatu papieża Bonifacego VIII, wytworzyły się głębokie podziały wśród duchowieństwa. Benedykt XI odwołał ekskomunikę, którą na króla Francji Filipa IV Pięknego nałożył papież Bonifacy VIII. Jednocześnie jednak nie cofnął bulli Unam Sanctam z 1302 roku, wydanej przez swojego poprzednika, w której była mowa o tym, że władza duchowna jest nadrzędna wobec władzy świeckiej. Próbował w ten sposób załagodzić spór z francuskim monarchą, ale jednocześnie odbudować autorytet Kościoła, który niemalże legł w gruzach za pontyfikatu Bonifacego VIII.
Papież Benedykt XI był przychylny stronnikom króla Francji Filipa IV Pięknego i ogłosił wobec nich amnestię. Były jednak od tego wyjątki. Jednym z nich był Wilhelm Nogaret, który na polecenie króla Francji Filipa IV Pięknego napadł i aresztował papieża Bonifacego VIII.
Próbował stłumić zamieszki, które wybuchły w Państwie Kościelnym po śmierci papieża Bonifacego VIII. Wspierał reformy zakonu dominikanów, do którego przecież należał, zanim otrzymał wszelkie godności kościelne.
Nagła śmierć oraz pośmiertny kult
Benedykt XI umarł 7 lipca 1304 roku. Jego śmierć była niespodziewana i nagła. Wzbudziło to podejrzenia, że Ojciec Święty został otruty. O otrucie Benedykta XI podejrzewano stronników króla Francji Filipa IV Pięknego. Jednak nigdy nikomu niczego nie udowodniono.
Zaraz po śmierci rozwinął się kult papieża Benedykta XI, który w 1736 roku, za pontyfikatu papieża Klemensa XII został beatyfikowany. Do tej pory nie został kanonizowany. Po śmierci Benedykta XI, kolejne konklawe trwało niemal rok. Król Filip IV Piękny wykazał się niecierpliwością i pod jego wpływem wybrano papieża Klemensa V. Ten wybór rozpoczął okres w historii Kościoła, który nazywamy niewolą awiniońską papieży. W tym okresie wszyscy papieże byli zależni od francuskich monarchów i swoją siedzibę mieli w Awinionie.
Następca Benedykta XI – papież Klemens V wykazał się ogromną uległością w stosunku do Filipa IV Pięknego. Na polecenie króla dokonał kasaty zakonu templariuszy. To za jego pontyfikatu doszło do splądrowania paryskiej siedziby templariuszy oraz spalenia na stosie ich ostatniego wielkiego mistrza – Jacquesa de Molay, który płonąc przeklął króla i papieża i wieszczył im, że zanim rok minie, spotkają się na Sądzie Bożym. Tak się stało, bo Klemens V był ostatnim papieżem za panowania króla Filipa IV Pięknego. Obaj odeszli w tym samym 1314 roku, a ich zgony dzieliło zaledwie 7 miesięcy.
Jeśli Benedykt XI próbował załagodzić spór Kościoła z Filipem IV Pięknym to pontyfikat jego następcy – papieża Klemensa V pokazał, że Benedykt XI wcale nie umiał łagodzić sporów. A może jego intencje nie były szczere?
Bibliografia:
- Bradbury Jim, Kapetyngowie. Królowie Francji 987-1328, Kraków 2017.
- Norwich Julius John, Niezwykłe historie papieży, przekł. Anna Żukowska-Maziarska, Ożarów Mazowiecki 2024.
