Tego dnia 1820 roku na greckiej wyspie Melos odnaleziono posąg Wenus z Milo
Wenus z Milo to jeden z najbardziej tajemniczych i rozpoznawalnych symboli sztuki starożytnej, który przez wieki fascynuje badaczy i miłośników antycznych arcydzieł. Jej odkrycie na greckiej wyspie Milos w 1820 roku zapoczątkowało nowy rozdział w historii sztuki, a brakujące ramiona tylko podkreśliły magnetyzm tego posągu. Choć nie wiadomo, kto stworzył to niezwykłe dzieło, jedno jest pewne – jego wpływ na kulturę jest nieoceniony.
Wenus z Milo, znana również jako Afrodyta z Melos, to jedna z najsłynniejszych rzeźb starożytnej Grecji. Wykonana z marmuru, powstała w okresie hellenistycznym, choć dokładna data jej powstania pozostaje niepewna. Współcześni badacze przyjmują, że jej wykonanie miało miejsce między 160 a 110 rokiem p.n.e., w czasach, kiedy Grecja była pod silnym wpływem Hellenistycznego stylu sztuki, który rozwijał się po podbojach Aleksandra Wielkiego. Wenus z Milo została ponownie odkryta w 1820 roku na wyspie Milos w Grecji, a od 1821 roku znajduje się w Luwrze, gdzie stała się jednym z najważniejszych eksponatów muzealnych.
Po swoim odkryciu rzeźba zyskała ogromną popularność, stając się symbolem klasycznej sztuki greckiej. Wenus z Milo przedstawia prawdopodobnie Afrodytę, grecką boginię miłości, której rzymski odpowiednik to Wenus. Posąg, wykonany z wysokiej jakości marmuru parijskiego, mierzy ponad 2 metry (6 stóp 7 cali) wysokości i wyróżnia się swoją elegancją oraz precyzją wykonania. Choć brakuje jej obu ramion, to właśnie ta cecha sprawia, że Wenus z Milo jest jeszcze bardziej tajemnicza i fascynująca.
Odkrycie Wenus z Milo
8 kwietnia 1820 roku był dniem, w którym na wyspie Milos dokonano jednego z najważniejszych odkryć archeologicznych XIX wieku. Grecki rolnik, pracujący na tej wyspie, natrafił na fragmenty marmurowego posągu. Został on zauważony przez Oliviera Voutiera, francuskiego żeglarza i archeologa-amatora, który natychmiast rozpoznał potencjalne znaczenie znaleziska. Voutier przekonał rolnika, by kontynuował wykopaliska, i wkrótce potem odkryto kolejne fragmenty rzeźby, w tym także rękę trzymającą jabłko niezgody.
Warto zaznaczyć, że w pobliżu posągu odnaleziono również inne elementy, takie jak dwie hermy i fragmenty innych części ciała rzeźby. Ponadto, natrafiono na inskrypcje, które nie tylko potwierdzały datowanie dzieła, ale również sugerowały, że Wenus z Milo mogła zostać pierwotnie umieszczona w gimnazjum w Melos. Jedna z inskrypcji była poświęcona osobie związanej z miejscowym kultem, natomiast druga przypisywała autorstwo rzeźby Aleksandrosowi z Antiochii nad Meandrem, choć ta identyfikacja nie jest do końca pewna.
Rola Wenus w historii sztuki
Po odkryciu, Wenus z Milo szybko zyskała popularność, stając się centralnym punktem kolekcji starożytności w Luwrze. Jej rozgłos zaczął się szerzyć dzięki licznym reprodukcjom fotograficznym oraz trójwymiarowym kopiom, które umożliwiały dostęp do rzeźby szerszemu kręgowi odbiorców. Wenus inspirowała artystów przez całe XIX i XX stulecie, stanowiąc temat licznych dzieł literackich, obrazów i innych form sztuki. W sumie powstało ponad 70 wierszy poświęconych tej niezwykłej postaci, a jej wpływ na rozwój surrealizmu w XX wieku również nie jest do przecenienia.
Pomimo olbrzymiego uznania, uczeni początkowo podchodzili do Wenus z Milo z pewnym dystansem. Chociaż na początku była uważana za arcydzieło sztuki hellenistycznej, badacze z czasem zaczęli wątpić w jej pierwotny kontekst. Zamiast skupiać się na tej rzeźbie, wielu wolało badać dzieła wspomniane w starożytnych źródłach pisanych, które przetrwały tylko w postaci późniejszych kopii, będących technicznie gorsze od oryginalnych dzieł.
Przeniesienie Wenus z Milo do Francji
Po dokonaniu odkrycia przez Voutiera, statek, na którym podróżował, udał się do Konstantynopola, gdzie Dumont D’Urville, francuski oficer marynarki wojennej, poinformował o znalezisku francuskiego dyplomatę hrabiego de Marcellusa. Marcellus, będąc asystentem markiza de Rivière, ambasadora Francji w Imperium Osmańskim, otrzymał zadanie zakupu posągu i przewiezienia go do Francji. Warto dodać, że rolnik, który początkowo odkrył posąg, otrzymał ofertę sprzedaży, jednak po interwencji Francuzów Marcellus przejął dzieło.
Po przybyciu do Francji, Wenus z Milo została umieszczona w Luwrze przez króla Ludwika XVIII. W odróżnieniu od wielu innych dzieł tej epoki, które były poddawane intensywnej restauracji, posąg Wenus został pozostawiony w niemalże niezmienionym stanie. Była to decyzja Quatremère de Quincy, francuskiego badacza sztuki, który uznał, że rzeźba powinna być pokazana w swoim oryginalnym kształcie.
Ponadto, Quatremère był przekonany, że Wenus pierwotnie stanowiła część większej grupy rzeźbiarskiej, która obejmowała także postać Marsa. Niestety, z tego dzieła przetrwały tylko fragmenty, przez co nie było możliwe odrestaurowanie rzeźby w pełnej okazałości.
