Bohdan Cywiński, Baśń niepodległa, czyli w stronę politologii kultury. Wykłady witebskie
Historia literatury to nie tylko dzieje języka pisanego. To również dobry przykład na to, jak bardzo w okresie zniewolenia ważne jest dzieło literackie. Szczególnie cenny w wielką rocznicę stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości.
Bohdan Hieronim Cywiński jest znanym publicystą, działaczem społecznym, historykiem idei oraz profesorem nauk humanistycznych. Od roku 2011 jest profesorem zwyczajnym (belwederskim). W okresie PRL jako działacz opozycyjny współtworzył Uniwersytet Latający oraz Towarzystwo Kursów Naukowych (zarówno jako wykładowca, jak i rzecznik prasowy). W sierpniu 1980 r. został członkiem Komisji Ekspertów przy Prezydium Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Gdańsku. Jest współredaktorem dokumentów Porozumienia Sierpniowego, jak również pełnił funkcję zastępcy redaktora „Tygodnika Solidarność”. W latach 1981-1990 przebywał na emigracji we Włoszech, Szwajcarii i Francji, gdzie działał na rzecz pomocy opozycji w kraju oraz wydawał polonijne „Widnokręgi”. Jako wysłannik międzynarodowych związków zawodowych uczestniczył w walkach związkowców o prawa robotnicze w Chile i Paragwaju. Po powrocie do Polski wykładał na uniwersytetach w Warszawie, Wilnie, Mińsku, Witebsku oraz Dyneburgu.
Ten dość przydługi biogram pozwala zorientować się, że autor Baśni niepodległej jest postacią nietuzinkową. Podczas prowadzonych w latach 1999-2003 wykładów z historii literatury polskiej XIX wieku dla białoruskiej młodzieży na uniwersytecie w Witebsku. Jak przyznaje sam autor, jest to młodzież o niewielkiej, często zafałszowanej wiedzy z dziedziny historii i literatury. Był to słuchacz bardzo trudny, któremu przedstawienie tego, jak bardzo ważna jest literatura w życiu narodu, który pozbawiono suwerenności oraz swobody.
Książka składa się z dwóch części: wykładów w liczbie 26, w których poruszane są najistotniejsze wydarzenia dla historii Polski pod zaborami skorelowane z największymi perłami literatury tamtego okresu oraz kalendarium wydarzeń politycznych i literackich od 1795 do 1914 r. czyli do wybuchu Wielkiej Wojny. Przez pryzmat tego jak pisano i jak przekładano dzieła literackie na idee społeczno-polityczne buduje tytułową baśń, w której kolejnym pokoleniom urodzonym w niewoli przekazywano niepodległość.
Trzeba przyznać, że wykłady witebskie pomimo dość lekkiej formy, zapewniającej przyjemną lekturę dotykają bardzo złożonych, mocno filozoficznych problemów. Nie jest to czytadło do poduszki, ale książka, która na długo zagości w myślach czytelnika. Jak podkreśla autor w posłowiu nie jest to praca dla młodzieży, która ma zamiar jakoś „zaliczyć” niekochany okres romantyzmu, pozytywizmu i Młodej Polski. Tak samo zresztą jak prezentowana w recenzowanym tomie literatura dziewiętnastowieczna.
Baśń niepodległa czyli w stronę politologii kultury. Wykłady witebskie to idealne dopełnienie ogólnopolskich obchodów stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości. To także lektura, która pozwoli nam zadać sobie wiele pytań o tożsamość kulturową i ideową naszego kraju. Zdecydowanie polecam wszystkim, którzy chcą zrozumieć co ukształtowało nasz kraj oraz przywrócić należne miejsce nośnika niepodległości literaturze.
Wydawnictwo: Editions Spotkania
Ocena recenzenta: 6/6
Daria Czarnecka
