18 listopada 1632 roku ukazała się pierwsza Biblia Gdańska

Tego dnia 1632 roku ukazała się po raz pierwszy tzw. Biblia Gdańska

18 listopada 1632 roku ukazało się po raz pierwszy jedno z najpopularniejszych polskich tłumaczeń protestanckich biblii, które do historii przeszło jako Biblia Gdańska i która dla protestantów ma takie samo znaczenie, jak dla katolików Biblia Jakuba Wujka.

W II połowie XVI wieku ukazał się drugi, po katolickiej Biblii Leopolity, protestancki, przekład Pisma Świętego na język polski. Biblia brzeska została po raz pierwszy wydana w 1563 roku w Brześciu Litewskim, a ufundowana została przez księcia Mikołaja Radziwiłła zwanego Czarnym (od jego nazwiska to wydanie Biblii jest czasem nazywane Biblią Radziwiłłowską).

Do zespołu tłumaczy weszli między innymi:

  • Pierre Statorius, autor pierwszego podręcznika gramatyki języka polskiego,
  • Grzegorz Orszak, rektor szkoły pińczowskiej, gdzie dokonywano tłumaczenia (czasem używa się również nazwy Biblia pińczowska).

Patronat nad tłumaczeniem sprawował właściciel Pińczowa – Mikołaj Oleśnicki herbu Dębno, marszałek Trybunału Koronnego z 1604 roku.

Ćwierć wieku później zbory protestanckie rozpoczęły starania o nowe wydanie Biblii. Początkowo dzieło to powierzono pastorowi zboru w Seceminie (d. Secyminie), Marcinowi Janickiemu. W 1604 roku na synodzie w Baranowie polecono, aby senior zborów kujawskich, Daniel Mikołajewski oraz senior Jednoty Braci Czeskich w Wielkopolsce, Jan Turnowski, porównali przygotowane przez Marcina Janickiego tłumaczenie z Biblią Brzeską oraz kilkoma innymi wydaniami, w tym m.in. łacińską Wulgatą.

Religioznawcy oraz historycy religii nie ustalili do dziś, dlaczego tłumaczenie Janickiego nigdy nie ukazało się drukiem. Rękopis zaginął lub został zniszczony najprawdopodobniej jeszcze w XVII wieku.

Przygotowana przez Mikołajewskiego rewizja Biblii Brzeskiej ukazała się po raz pierwszy drukiem w Drukarni Hünefelda w Gdańsku, skąd pochodzi jej nazwa, Biblia Gdańska. Przez ponad 300 lat pozostawała ona obowiązującym przekładem dla wszystkich polskich protestantów.

Przez ten czas zmieniał się kilkukrotnie sposób postrzegania Nowego Testamentu przez protestantów, dlatego też Biblia Gdańska przeszła dwie rewizje NT:

  • po raz pierwszy w ówczesnym Królewcu w 1738 roku,
  • w Warszawie w 1881 roku.

W tym czasie była ona wielokrotnie wznawiana i dodawano do niej nowe części lub też zmieniano te istniejące, np. w wydaniach z 1727/1728 roku dodano glossy Marcina Lutra.

Pierwsze wydania Biblii Gdańskiej, zawierały ponadto księgi określane przez katolików jako deuterokanoniczne, tj. takie, których nie zawierała Biblia hebrajska. W większości były to księgi tzw. kanonu aleksandryjskiego, określane jako Septuaginta, ponieważ tłumaczenia dokonało 70 (według niektórych źródeł 72) uczonych żydowskich w 70 dni.

Uczeni uważają, że przekład ten prawie na pewno znajdował się w Bibliotece Aleksandryjskiej. Wśród apokryfów dołączonych do pierwszych wydań Biblii Gdańskiej, znalazły się m.in.

  • 3 Księga Machabejska, uznawana w kanonie prawosławnym i opowiadająca o prześladowaniach Żydów w Aleksandrii za panowania Ptolemeusza IV Filopatora,
  • 3 Księga Ezdrasza, również uznawana wyłącznie w kościele prawosławnym,
  • 4 Księga Ezdrasza, którą uznają rosyjski kościół prawosławny oraz kościoły koptyjskie jako Apokalipsę, opisującą nadejście Mesjasza.

W 1975 roku ukazało się pierwsze wydanie Biblii Warszawskiej. Od tego czasu Biblia Gdańska przestała być tłumaczeniem obowiązującym polskich protestantów.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

*