20 października 1827 roku miała miejsce morska bitwa pod Navarino

Tego dnia 1827 roku miała miejsce morska bitwa pod Navarino, będąca ostatnią bitwą stoczoną przez żaglowce

Bitwa pod Navarino była ostatnią morska bitwą toczoną przez żaglowce. Stoczona została 20 października 1827 roku podczas greckiej wojny o niepodległość w latach 1821 – 1832. Podczas tej bitwy złamana została morska potęga Imperium Osmańskiego.

Święte Przymierze

Po upadku Napoleona zwołano kongres wiedeński, który miał przywrócić status quo sprzed rewolucji. Było to o tyle trudne, że narody Europy zachłysnęły się wolnością przyniesioną przez Francuzów. Kontynent wrzał od buntów. Wobec tego, 20 września 1815 roku powołano Święte Przymierze, a jego członkowie zobowiązali się do utrzymania statusu quo oraz ewentualnej pomocy w razie zagrożenia któregoś z członków. Sygnatariuszami została większość państw europejskich. Poza układem pozostał tylko sułtan turecki.

Obawy członków nie były bezzasadne. Już w 1920 roku wybuchł bunt w Hiszpanii, który pomogła stłumić Francja. W tym samym roku bunty wybuchły również w królestwie Obojga Sycylii, północnych Włoszech oraz Portugalii. Wobec tych niepokojów Austria, Rosja i Prusy przyznały sobie prawo do interwencji zbrojnej w tych krajach bez niczyjej zgody. Pomogło to zdusić powstania.

Ogromnym wyzwaniem okazały się Bałkany, które należały do Turków. Już od 1813 roku wybuchały powstania, głównie serbskie, które Turcy krwawo tłumili. Nie inaczej były na południu. W 1821 roku w Morei wybuchło powstanie, na jego czele stanął prawosławny biskup Patras Germanos.

Grecka wojna o niepodległość

Wobec niepokojów, jakie w marcu 1920 roku wybuchły na półwyspie Peloponeskim, Turcy odpowiedzieli bardzo krwawo. Już w kwietniu doszło w Stambule do pogromów, zamordowano wiele osób, w tym też patriarchę Grzegorza V wraz z biskupami. W całym kraju muzułmanie zaczęli mordować prawosławnych biskupów oraz grabić cerkwie. Powstanie rozlało się na cały Peloponez

Ogromnym atutem Greków były silna flota, która służyła Turkom jako flota handlowa. Prawie 6 000 dział różnego kalibru pozwoliło Grekom na wiele sukcesów, m. in. w zatoce Patras w 1821 roku. Rok później niedaleko tej samej zatoki Turcy oblegli Missolungi, która w 1826 roku została doszczętnie zniszczona, a mieszkańcy wymordowani.

Zbrodnie, jakich dopuszczali się Turcy, nie uszły uwagi opinii publicznej, która stanęła po stronie Greków. W tym momencie do Grecji zaczęły napływać broń i ochotnicy. Wobec tego sułtan Mahmud II wezwał na pomoc swego lennika, paszę Egiptu Muhammada Alego. Z pomocą sił egipsko-tunezyjskich zdołano zdobyć Missolungi, a w późniejszym czasie Ateny.

Zajrzyj jeszcze tu: Rola czynników wewnętrznych i zewnętrznych w greckiej wojnie o niepodległość w latach 1821–1832

Powstańcy zwrócili się o pomoc do Rosji, Francji oraz Wielkiej Brytanii. 6 lipca 1827 roku Rosja, Francja i Wielka Brytania zawarły w Londynie konwencję w sprawie greckiej. Wysłano do Stambułu ultimatum, które w przypadku odrzucenia dawało tym państwom możliwość interwencji w sprawie Greków. Nie odniosła ona spodziewanego skutku, żądania zostały odrzucone.

Bitwa pod Navarino

Jeszcze przed wysłaniem ultimatum, na morze Śródziemne zostały wysłane eskadry. Rosyjska, pod dowództwem kontradmirała Lodewijka Heydena, brytyjska pod dowództwem wiceadmirała Edwarda Codringtona i francuska pod dowództwem kontradmirała hr. Henri Gautier de Rigny.

Całość liczyła 27 okrętów, wśród nich było:

  • 10 okrętów linowych,
  • 10 fregat,
  • 4 brygi,
  • 3 szkunery.

Dowództwo nad eskadrą objął brytyjski wiceadmirał Codrington. Dostał od Londynu zakaz podejmowania jakichkolwiek działań. Jego zadaniem była demonstracja siły oraz zmuszenie turków do zaprzestania wywozu ludności na targi niewolników w Egipcie.

20 października o godzinie 13:00 na rozkaz wiceadmirała, miała wpłynąć do zatoki Navarino, gdzie stacjonowała na kotwicy flota turecka, którą dowodził Muharem Bej. Turcy dysponowali zdecydowaną przewagą, posiadali:

  • 3 okręty liniowe,
  • 17 fregat,
  • 30 korwet,
  • 28 brygów,
  • 5 szkunerów,
  • 5-6 branderów,
  • oraz na wyspie Sfakteria była usytuowana bateria 165 dział.

Po wpłynięciu do zatoki rozdzielono się na dwie części. Pierwsza część, składająca się z okrętów francuskich i brytyjskich, dokonała zwrotu w prawo i ustawiła się naprzeciwko tureckiego Kühurevana oraz zespołu fregat. Codrington zakazał otwierania ognia, chyba, że Turcy zaatakują pierwsi.

Zanim Rosjanie zajęli swoje pozycje, przez drobny incydent, doszło do wymiany ognia. W momencie wpływania okrętów sprzymierzonych do zatoki razem z nimi chciały wpłynąć okręty greckie, co nie uszło uwadze Turków. W stronę sił sprzymierzonych poleciały dwie kule, które nieznacznie uszkodziły Darthmouth oraz Sirene, a delegacja która miała wyjaśnić incydent, spotkała się z tureckimi szablami. Sygnał ten stał się początkiem ostrzału, który padł ze strony muzułmanów.

Nie złamało to oporu dowódców, natychmiast wydano rozkaz otwarcia ognia, w centrum stał rosyjski Azow który był ostrzeliwany przez 6 jednostek wroga. To co się wówczas działo doskonale oddaje opis Pawła Nachimow’a:

Zdawało się, że pochłonęło nas piekło! Nie było miejsca, gdzie nie spadałyby kniple, kule armatnie i kartacze. I jeśliby Turcy celowali w kadłub zamiast w maszty i ożaglowanie, to jestem pewien, że nie przeżyłaby połowa naszej załogi. Ale i tak biliśmy się z naprawdę wielkim męstwem, aby wytrzymać cały ten ostrzał i zniszczyć przeciwnika.

W ciągu czterech godzin flota sojusznicza zdołała zatopić 65 jednostek wroga, śmierć poniosło ponad 3000 marynarzy. Sami nie odnieśli strat w okrętach, a śmierć poniosło 181 ludzi. Głównym skutkiem bitwy było złamanie potęgi morskiej Turcji, która w 1829 roku przystała na pokój w Adrianopolu.

Głównym założeniem traktatu była niepodległość Grecji, księstwa naddunajskie zyskały autonomie oraz Turcy mieli zapłacić kontrybucję. W 1830 roku proklamowano niepodległość Grecji w Londynie która od tej pory była pod protektoratem Wielkiej Brytanii, Francji oraz Rosji.

Bitwa pod Navarino miała skutki odczuwane jeszcze przez wiele lat. W 1834 roku sułtan turecki zamknął Dardanele, od tej pory Morze Czarne stało się jeziorem Rosji, a w perspektywie lat pozycja Egiptu wobec Turcji znacząco urosła.

Leave a Comment

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

*