Finn D. Moore, Mitologia celtycka. Bogowie, herosi, potwory i legendy kultur celtyckich
Mitologie grecka i nordycka od dawna dominują w kulturze popularnej, podczas gdy rozległy świat wierzeń dawnych Celtów pozostaje znacznie mniej obecny w masowej wyobraźni. Książka „Mitologia celtycka. Bogowie, herosi, potwory i legendy kultur celtyckich” autorstwa Finna D. Moore podejmuje próbę uporządkowania i przybliżenia tej tradycji. Rozproszonej między Irlandią, Walią, Kornwalią i Bretanią, lecz opartej na wspólnych motywach symbolicznych oraz podobnej wizji kosmosu.
Publikacja została przygotowana jako popularnonaukowe wprowadzenie do świata wierzeń Celtów. Otwiera ją syntetyczny zarys kultury celtyckiej: migracji ludów, organizacji społecznej oraz sposobów postrzegania rzeczywistości. Dopiero po takim kontekście następuje zasadnicza część książki, w której autor przedstawia najważniejsze bóstwa, bohaterów, istoty nadprzyrodzone oraz legendy obecne w różnych tradycjach celtyckich.
Struktura książki opiera się na podziale według kręgów kulturowych. Najwięcej miejsca zajmuje mitologia irlandzka, najlepiej udokumentowana w zachowanych źródłach. Kolejne rozdziały przywołują wątki związane z tradycjami walijskimi, kornwalijskimi i bretońskimi. Pojawiają się także opowieści powiązane z cyklem arturiańskim oraz znane motywy literackie, między innymi historia Tristana i Izoldy.
Narracja ma charakter przeglądowy. Autor rzadko rekonstruuje całe mity w rozbudowanej formie. Zamiast tego przedstawia skrótowe charakterystyki postaci i motywów: omawia bóstwa, ich atrybuty, funkcje w kosmologii oraz miejsce w tradycjach poszczególnych regionów. Taka metoda porządkuje materiał i ułatwia orientację w złożonym świecie celtyckich wyobrażeń. Książkę można czytać linearnie, ale równie dobrze traktować ją jako rodzaj leksykonu, do którego wraca się przy konkretnych hasłach.
Mocnym atutem publikacji pozostaje jej oprawa wizualna. Duży format, twarda oprawa oraz liczne ilustracje nadają książce charakter albumu. Obok reprodukcji dzieł sztuki czy fotografii miejsc związanych z tradycją celtycką pojawiają się także wizualne interpretacje bóstw i istot nadprzyrodzonych. Dzięki temu publikacja pełni jednocześnie funkcję popularnonaukowego opracowania i bogato ilustrowanego przewodnika po świecie celtyckich mitów.
Pod względem merytorycznym książka pozostaje jednak przede wszystkim wprowadzeniem do tematu. Wiele zagadnień przedstawiono skrótowo, często w formie syntetycznych omówień. Czytelnik poszukujący pogłębionej analizy źródeł lub rozbudowanej interpretacji mitologii może odczuć pewien niedosyt. Publikacja sprawdza się raczej jako punkt startowy do dalszego poznawania kultury Celtów niż jako opracowanie o charakterze akademickim.
Na uwagę zasługuje natomiast sposób, w jaki autor podkreśla znaczenie natury w kosmologii celtyckiej. W opisach często powracają motywy lasów, wód, kamieni czy mgły – elementów przyrody obdarzanych symbolicznym i duchowym znaczeniem. W wyobraźni Celtów sfera nadprzyrodzona przenikała codzienność, a granica między światem ludzi i światem istot nadnaturalnych pozostawała płynna. Ten aspekt tradycji został w książce wyraźnie zaakcentowany.
„Mitologia celtycka” Finna D. Moore pozostaje publikacją przystępną i naprawdę atrakcyjną wizualnie. Najlepiej sprawdzi się jako wprowadzenie do tematu oraz punkt wyjścia do dalszych poszukiwań. Czytelnik zainteresowany dawnymi wierzeniami Europy Zachodniej otrzymuje uporządkowany przegląd najważniejszych postaci, legend i motywów, który pozwala zorientować się w bogactwie celtyckiej wyobraźni mitologicznej. Książka jest przepięknie wydana!
Wydawnictwo SBM
Ocena recenzenta: 5,5/6
Agnieszka Cybulska
Egzemplarz recenzencki otrzymany od Wydawnictwa SBM. Tekst jest subiektywną oceną autora, redakcja nie identyfikuje się z opiniami w nim zawartymi.
