Lenin | Recenzja

Antoni Ferdynand Ossendowski, Lenin

Demaskatorska powieść Ossendowskiego o przywódcy rewolucji bolszewickiej doprowadziła go w PRL do skazania na publiczne zapomnienie. Lenin był światowym bestsellerem lat trzydziestych XX wieku.

Już we wcześniejszej recenzji wspominałem o autorze, ale sądzę, że warto jeszcze raz przypomnieć tę nietuzinkową postać. Antoni Ferdynand Ossendowski był bardzo barwną i oryginalną figurą żyjącą w czasie wielkich przemian geopolitycznych i konfliktów wojennych, na przełomie XIX i XX wieku. Człowiek-humanista parający się wieloma zawodami m.in. był redaktorem czasopism, doktorem nauk chemicznych, wykładowcą licznych polskich i zagranicznych uczelni. Jednak przede wszystkim człowiekiem pełnym pasji, które uzewnętrzniał jako namiętny myśliwy oraz podróżnik-globtroter. Jego książki były ówczesnymi bestsellerami. Był drugim – po Sienkiewiczu – autorem polskim mającym najwięcej przekładów dzieł na języki obce.

Lenin jest pisany w modnym wówczas gatunku tzw. powieści biograficznej. Zatem nie jest to typowa biografia, pełna licznych przypisów i komentarzy, ale literacki sposób pokazania kontrowersyjnej postaci. Jeszcze zanim sięgniemy po główną treść książki, warto przeczytać przedmowę, w której autor komentuje odbiór jej treści w krajach demokratycznych. Jest to spojrzenie jakże niezmienne do dzisiaj.

Na ponad 400 stronach w XXXVI rozdziałach mamy ukazane sceny z życia przywódcy partii bolszewickiej od dzieciństwa aż do śmierci i pogrzebu w istniejącym do dziś mauzoleum. Oczywiście w trakcie tej opowieści przewija się wiele znanych oraz fikcyjnych postaci, które tworzą niesamowite spektrum bohaterów Rosji Radzieckiej. Panorama przedstawionych dziejów epoki tchnie autentyzmem i prawdą, bo Ossendowski był naocznym świadkiem tych wydarzeń. Autor demitologizuje geniusza walki klasowej, jak przez wiele dziesięcioleci był przedstawiany w krajach komunistycznych. Pokazuje prawdziwą twarz radzieckiej machiny władzy. Żądze panowania, sposoby walki, wysiłki propagandy i Czeki pod rządami Feliksa Dzierżyńskiego, a nawet nienawiść do własnego narodu.

Pomimo że nie jest to typowe historyczne opracowanie życia i działalności Lenina. Ossendowski w chronologiczny sposób, nie przeinaczając wydarzeń i z dużą skrupulatnością przedstawia jego biografię. Również rysy charakterologiczne m.in. Trockiego czy Stalina oraz ich rola w tworzeniu podstaw komunistycznego państwa zostały oddane zgodnie z faktami historycznymi. Jednak wszystko zostało skoncentrowane wokół Lenina i to on wydaje opinie, i przez jego myśli lub słowa czytelnik tworzy poglądy o współpracownikach.

Nie dziwi fakt, że nawet po śmierci Ossendowskiego po zajęciu Polski przez Rosjan grób Ossendowskiego był pilnie poszukiwany. Po jego znalezieniu ekshumowano zwłoki, gdyż NKWD chciało się upewnić, czy osobisty wróg Lenina na pewno nie żyje. Jak widać czyny przywódcy Rewolucji Październikowej pomimo prób zatarcia na nowo ku przestrodze są przypominane.

Wydawnictwo LTW

Ocena recenzenta: 6/6

Piotr Burak

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*